Sanatı Baştan Yazan Bir Deha: Pablo Picasso

Pablo Picasso’nun en ünlü eserleri hangileri? Kübizm’i nasıl başlattı? Hayatı ve bilinmeyen yönleriyle Picasso’yu yakından tanıyın.

Sanat tarihinde bazı isimler vardır ki tüm çağları etkiler. Pablo Picasso da tam olarak böyle bir figür. Resim, heykel, seramik ve sahne tasarımı gibi farklı disiplinlerde de iz bırakan bu çok yönlü sanatçı, 20. yüzyılın en yenilikçi zihinlerinden biri olarak kabul ediliyor. Hayatı, sanata bakışı, ikonik eserleri ve pek az bilinen yönleriyle Picasso’yu daha yakından keşfedelim.

Pablo Picasso Kimdir?

Pablo Picasso’nun Hayatı

Bir çocuğun ilk kelimesi genellikle ‘anne’ veya ‘baba’ olurken, Pablo Picasso’nun ilk kelimesi İspanyolcada “kalem” anlamına gelen “piz” olmuştu.

Ressam olan babasından yedi yaşında sanat eğitimi almaya başlayan Picasso’nun yeteneği kısa sürede fark edildi. İlk tablosu “Picador”u 9 yaşındayken tamamlayan Picasso, 13 yaşında Barselona Güzel Sanatlar Okulu’na kabul edilerek akademik sanat eğitimine adım attı. Hatta öyle ki, henüz 13 yaşında olmasına rağmen, resim öğretmeni olan babasının resim çizmeyi bırakmasına sebep olacak kadar kusursuz çiziyordu.

Ardından taşındığı Paris, kariyerinde bir dönüm noktası oldu. Kübizm’in öncüsü olarak sanat dünyasında büyük bir ün kazanan Picasso’nun başarısı, 1973 yılında Fransa’nın Mougins kentinde hayatını kaybedene dek devam etti. Bugün eserleri, dünya çapında en değerli modern sanat eserleri arasında yer alıyor.

Her çocuk sanatçıdır. Sorun, büyüdükten sonra sanatçı kalabilmekte.

Pablo Picasso

Pablo Picasso’nun Sanat Anlayışı

Pablo Picasso, Georges Braque ile birlikte Kübizm akımının kurucularından biri olarak kabul edilir. Sanatçının 1907 ile 1914 yılları arasında ürettiği eserler, Kübizm nedir? sorusuna görsel bir yanıt niteliğindedir. Bu döneme ait tablolarında geometrik formlar, çoklu perspektif ve nesnelerin sadeleştirilmiş yapıları öne çıkar. Picasso, üç boyutlu cisimleri iki boyutlu yüzeye aktarmak için figürleri parçalayarak farklı açılardan birleştirir; portrelerinde hem önden hem profilden yüz görünümleri bu tekniğin bir sonucudur. Sanatçının “Avignonlu Kızlar” (Les Demoiselles d’Avignon) adlı eseri, Kübist sanatın en çarpıcı ve öncü örneklerinden biri olarak sanat tarihinde özel bir yere sahiptir. 1920’li yılların başından itibaren ise klasik sanat anlayışına yönelmiş ve figüratif temalara geri dönmüştür.

{52520}

Pablo Picasso’nun Eserleri

Pablo Picasso’nun en değerli eserleri, sanatçının “mucizeler yılı” olarak anılan 1932’de ürettiği çalışmalar. Bu döneme ait tablolar, günümüzde nadir gerçekleşen açık artırmalarda fiyat rekorları kırmasıyla tanınır. Picasso’nun bu üretken yılı, sanat kariyerinde olgunluk dönemi olarak kabul edilir ve eserlerine belirgin bir dönüşüm yansır. Figüratif anlatımda derinleşme, renk kullanımında cesaret ve duygu yoğunluğu, bu dönemin öne çıkan özellikleri arasında.

Guernica, 1937

Pablo Picasso’nun en büyük ve en çarpıcı eserlerinden biri olan “Guernica”, aynı zamanda sanat tarihinin en güçlü savaş karşıtı tabloları arasında yer alır. 1937 yılında, İspanyol İç Savaşı sırasında bombalanan Guernica kentindeki yıkımı ve insanlık dramını konu alan bu eser, vahşetin evrensel bir simgesine dönüştü. Sadece siyah, beyaz ve gri tonlarında yapılmış olması, tablonun duygusal etkisini daha da artırır. Guernica tablosu, Picasso’nun politik duruşunu ve sanatla protestoyu nasıl birleştirdiğinin en önemli örneklerinden biri.

Guernica, İspanya’da Bask bölgesinde yer alan küçük bir kasaba. 1937 yılında, General Franco, Nazi Almanyası ve İtalyan kuvvetlerine yeni savaş uçaklarını test etmeleri için Guernica üzerinde deneme yapmalarına izin verdi. Ardından başlayan hava bombardımanı, o güne kadar görülmemiş bir şiddetle kasabayı yerle bir etti; sivillerin büyük kısmı hayatını kaybetti. Memleketinde yaşanan bu korkunç olayı öğrenen Pablo Picasso, duyduğu derin acıyı ve öfkeyi “Guernica” tablosuna yansıtarak tarihe geçen bir sanat eseri ortaya koydu.

Bir Nazi subayı Guernica tablosuna bakıp “Bunu siz mi yaptınız?” diye sorduğunda, Picasso’nun cevabı sanat tarihine kazınacaktı: “Hayır, siz yaptınız.”

The Old Guitarist (Yaşlı Gitarist), 1903-1904

Pablo Picasso’nun Mavi Dönem eserleri, sanatçının en melankolik ve duygusal çalışmalarını içerir. 1901-1904 yılları arasında, hem kişisel kayıpları hem de yaşadığı maddi sıkıntılar nedeniyle bu dönemde resimlerinde hüzün, yalnızlık ve içe dönüş temaları öne çıkar. O kadar zor durumdadır ki tuval yerine karton ya da mukavva kullanmak zorunda kalır; sonrasında maddi durumu iyileştiğinde bazı eserlerini yeniden tuvale aktarır. Bu dönemin en bilinen yapıtlarından biri, “Yaşlı Gitarist” (The Old Guitarist) adlı tablo. Eserde, mavi tonlar hâkim; zayıf ve kemikli bir yaşlı adam, elindeki gitarla derin bir yalnızlığı temsil eder. Mavi Dönem, Picasso’nun iç dünyasına açılan en çarpıcı pencerelerden biri.

The Weeping Woman (Ağlayan Kadın); 1937

Pablo Picasso’nun 1937 tarihli “Ağlayan Kadın” (The Weeping Woman) adlı yağlı boya tablosu, bugün İngiltere’deki Tate Gallery Liverpool koleksiyonunda sergileniyor. Bu çarpıcı eser, “İspanya İç Savaşı’nın yol açtığı acıların evrensel bir zulüm ve yas simgesi” olarak yorumlanır. Ağlayan bir kadının abartılı yüz ifadeleriyle betimlendiği tablo, Picasso’nun politik ve duygusal tepkisini Kübist biçimlerle aktardığı en etkileyici örneklerden biri.

Les Demoiselles d’Avignon (Avignonlu Kızlar); 1907

Pablo Picasso’nun 1907 tarihli “Avignonlu Kızlar” (Les Demoiselles d’Avignon) adlı yağlı boya tablosu, modern sanatın dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Beş kadın figürünü keskin geometrik biçimler ve parçalanmış yüzlerle betimleyen Picasso, geleneksel perspektif anlayışından uzaklaşarak Kübizm’in gelişimine zemin hazırladı. Afrika ve İber sanatından izler taşıyan eser, bugün New York’taki Museum of Modern Art (MoMA) koleksiyonunda yer alıyor.

Girl Before a Mirror (Ayna Karşısındaki Kız); 1932

Pablo Picasso’nun 1932 tarihli “Ayna Karşısındaki Kız” (Girl Before a Mirror) adlı yağlı boya tablosu, sanatçının en önemli portrelerinden biri olarak kabul ediliyor. Picasso’nun sevgilisi ve ilham kaynaklarından Marie-Thérèse Walter’ı resmettiği eserde genç kadın, aynadaki yansımasıyla karşı karşıya görülüyor. Canlı renkler, geometrik biçimler ve birbirinden farklı iki yüz görünümü; gençlik, güzellik, kimlik ve zamanın geçişi üzerine farklı yorumlara kapı açıyor. Eser bugün New York’taki Museum of Modern Art (MoMA) koleksiyonunda yer alıyor.

Salvador Dali, “Portrait of Picasso”, 1947

Salvador Dalí tarafından resmedilen Picasso portresi, sürrealist unsurlarla sanatçının hem zihinsel hem de politik yönlerine göndermeler içerir. Portrede Picasso’nun başının üstünde yer alan sert kaya parçası, onun katı akılcılığını ve entelektüel direncini simgeler. Zekâsı ise, sarmal bir formda beyninden dışarı çıkarak kaşık şeklinde ağzından dökülür. Bu, Dalí’nin zihin-akıl-yaratıcılık ilişkisine getirdiği metaforik bir yorum. Aşağıya doğru sarkan göğüs ise Picasso’nun Dalí’ye sanatsal anlamda ilham verdiğini ve onu “beslediğini” sembolize eder. Büst gibi dimdik duruşu ise sanatçının politik duruşundaki kararlılığı ve sertliğini yansıtır. Bu portre, hem bir saygı duruşu hem de Dalí’nin Picasso’yu kendi sanatsal diliyle çözümlemesidir.

Sayılarla Picasso Eserleri

Pablo Picasso, 50 yaşından itibaren tüm eserlerini sistemli şekilde kayıt altına almaya başladı. 75 yıllık sanat kariyeri boyunca yaklaşık 13.500 tablo ve desen, 100.000’den fazla baskı, 34.000 kitap illüstrasyonu, 300’ün üzerinde heykel ve seramik ürettiği biliniyor. Tüm bu çalışmaların yer aldığı kapsamlı arşiv ise “Catalogue Raisonné” adıyla yayımlandı. Bu katalog koleksiyoncular, müzeler ve galeriler için referans niteliğinde bir kaynak. Picasso’nun üretkenliği, onu 20. yüzyılın en çok eser veren sanatçılarından biri haline getirdi.

{35895}

Picasso’nun Mavi ve Pembe Dönemi

Bu dönemde yaptığı tüm tablolar, yoksullar, dilenciler, yaşlılar ve çaresizlik içindeki figürlerle doludur. Picasso’nun Mavi Dönem eserleri, iç dünyasını yansıtan en kişisel ve dokunaklı çalışmalar arasında kabul edilir.

Pablo Picasso’nın eserlerine ilham veren aşk hayatını inceleyin.

Pablo Picasso ve Kübizm

Soyut sanat yoktur. Her zaman işe bir şeyle başlamak gerekir. Her çeşit gerçek görüntüsü ondan sonra kaldırılabilir. Hiçbir tehlike yoktur çünkü obje düşüncesi silinmez bir iz bırakmıştır. Odur sanatçıyı kışkırtan, düşüncelerini ayağa kaldıran, coşkularını harekete geçiren, düşünceler ve coşkular ne yaparlarsa yapsınlar artık tablodan kaçamayacaklardır. Varlıkları hiç görünmemesine karşın tablonun bütünündedirler.

Pablo Picasso

Picasso’nun bu sözleri, Kübizm’i keşfetmesinin ve farklı sanatsal bir döneme girmiş olduğunun ifadesi. Bir insan yüzüne aynı anda hem profilden hem de cepheden bakmak imkansızdır, ancak Kübizm tam da bu imkansızlığı başarır.

Pablo Picasso ve Fransız ressam Georges Braque, 1910 yılında bir sanat iş birliğine başladıklarında farklı şehirlerde yaşamalarına rağmen aynı sanatsal görüşleri paylaşıyorlardı. Bu birliktelik, Kübizm akımının teorik temelini oluşturdu. İkiliye göre:

• Bir objeye tek bir açıdan değil, çoklu perspektiflerle bakıldığında algılanan yüzeyler de değişir. Örneğin bir masa, sadece önden değil; yukarıdan, yandan ve çaprazdan da aynı anda görülebilir hale gelir.
• Evrenin algılanışı, resmin biçimini ve gelişim yönünü belirler.
• Biçimsel olarak, Paul Cézanne’ın geometrik yapı anlayışına geri dönülmelidir.
• Soyut sanat göründüğü gibi gerçek dışı değil; aslında somutun farklı bir ifadesidir.

{15679}

Pablo Picasso’nun Stili ve İlhamı

Pablo Picasso’nun sanatsal gelişimi, çocuk yaşta fark edilen yeteneğiyle birlikte klasik ustalardan aldığı ilhamla da şekillendi. Velázquez, Goya ve El Greco gibi İspanyol ressamların eserlerini yorumlayarak sanatsal dilini geliştirdi. 1900’lerin başında Paris’e taşınması ise bu dönüşümde bir kırılma noktası oldu. Burada Henri Matisse’in tanıştırdığı Afrika maskeleri, Picasso’nun sanat anlayışını derinden etkiledi. Maskelerdeki sadeleştirilmiş yüz hatları ve biçimsel ifade gücü, onun Kübizm akımına yönelmesinde önemli rol oynadı.

Resim yapmak, günlük tutmanın farklı biçimidir.

Pablo Picasso

Pablo Picasso’nun ilham kaynaklarından biri de hayatındaki kadınlardı. Sanatçının en ünlü eserlerine ilham veren sekiz farklı kadın, fırçasında kimi zaman bir portre, kimi zaman bir kompozisyon figürü olarak yer buldu. Bu kadınlar arasında Fernande Olivier, Dora Maar, Olga Khokhlova, Marie-Thérèse Walter gibi isimler öne çıkar. Picasso’nun kadın portreleri ve bu ilişkilerden doğan eserler bugün dünyanın dört bir yanındaki müzelerde sergileniyor. Fransa’dan İspanya’ya, Amerika’dan Almanya’ya kadar birçok ülkede, bu kadınlara adanmış tabloların izine rastlamak mümkün.

Pablo Picasso’nun Ölümü

Pablo Picasso, 8 Nisan 1973 sabahı, Fransa’nın Mougins kentindeki evinde akciğer ödemi ve kalp krizi nedeniyle hayatını kaybetti. Ölümünden bir gece önce, eşi Jacqueline Roque ile birlikte arkadaşlarını akşam yemeğinde ağırlamıştı. Sanatçı, 1958’de satın aldığı ve Jacqueline ile birlikte yaşadığı, Aix-en-Provence yakınlarındaki Vauvenargues Şatosu’nun bahçesine defnedildi. Ancak cenazeye, Jacqueline’in kararıyla Picasso’nun çocukları Claude ve Paloma katılamadı. Picasso’nun ölümünden sonra içine kapanan ve yalnız kalan Jacqueline, 1986 yılında 59 yaşındayken intihar ederek yaşamına son verdi.

{36429}

Pablo Picasso Hakkında Az Bilinen Gerçekler

• Musée Picasso Antibes (Fransa): 1946’da Picasso’nun atölye olarak kullandığı Antibes kıyısındaki Grimaldi Şatosu’nda açıldı. Burası Picasso’ya adanan ilk müze ve koleksiyonun büyük kısmı sanatçının bizzat hediye ettiği eserlerden oluşuyor.
• Musée Picasso Paris (Fransa): Marais bölgesinde bulunan bu müzede, Picasso’nun tabloları, heykelleri, çizimleri ve eskiz defterlerinden oluşan yaklaşık 5 bin eserlik dev bir koleksiyon sergileniyor.
• Museu Picasso Barcelona (İspanya): 1963’te açılan müze, sanatçının erken dönem eserlerine odaklanıyor ve Picasso’nun Barselona ile olan bağını yansıtıyor.

Picasso’nun Modern Sanata ve Günümüze Mirası

Raphael gibi resim yapmak dört yılımı aldı, ancak bir çocuk gibi resim yapabilmek bütün hayatımı.

Pablo Picasso

Bu sözü, Picasso’nun sanata yaklaşımını en iyi özetleyen alıntılardan biri. Sanatçı için ustalık, akademik kuralları kusursuz biçimde uygulamanın ötesinde, yıllar içinde öğrenilen kalıplardan özgürleşebilmek anlamına geliyordu. Picasso bu arayışını yaşamının son yıllarına kadar sürdürdü ve 91 yaşında hayatını kaybedene kadar üretmeye devam etti.

Picasso’nun modern sanata bıraktığı miras resimleri ve Kübizm üzerindeki belirleyici rolünün çok ötesine uzandı. Heykel, seramik, baskı, kolaj ve sahne tasarımı gibi farklı alanlarda çalışan sanatçı; malzeme, biçim ve perspektifle kurduğu özgür ilişkiyle 20. yüzyıl sanatının sınırlarını genişletti. 1973’te Fransa’da hayatını kaybeden Picasso; ardında resim, desen, baskı, heykel ve seramik dahil 50.000’den fazla eser bıraktı. Özellikle nesneleri parçalara ayırarak farklı açılardan yeniden kurması, sonraki kuşakların figür ve mekân anlayışını önemli ölçüde etkiledi.

Bugün çağdaş sanattan grafik tasarıma ve dijital üretimlere uzanan pek çok alanda Picasso’nun açtığı yolun izlerini görmek mümkün. Parçalanmış formlar, aynı figür üzerinde farklı bakış açılarının buluşması ve gerçekliğin yeniden kurgulanması, görsel kültürün hâlâ başvurduğu yöntemler arasında. Picasso’nun kalıcı etkisinin merkezinde ise çocukluğun özgür bakışını ömür boyu koruma arayışı yer alıyor.

Kapak Görseli: Argentina. Revista Vea y Lea, Wikimedia Commons