A'dan Z'ye Sürdürülebilir Yaşam Sözlüğü

Access Economy

Ürünlerin ve hizmetlerin sahiplikten ziyade erişim temelli sunulduğu iş modeli. Genellikle paylaşım ekonomisi ile aynı cümle içinde kullanılır ve çoğunlukla, tedarikçiler ile tüketicileri mobil telefonlar aracılığıyla eriştirmek gibi, teknoloji platformlarını kullanır.

Accountability

Bir kurumun veya bireyin eylemlerinden, kararlarından, ürünlerinden ve yürüttüğü politikalardan sorumlu olmasının kabulü. Hesap verebilirlik.

Amni Soul Eco

Giysilerin atık çöp olarak bırakıldıklarında hızlı bir şekilde ayrışmalarını sağlamak adına geliştirilmiş poliamid 6.6 formülü ile öne çıkan doğada çözünebilen naylon.

Anthropocene

İnsanoğlunun dünyaya olan etkisinin en üst düzeylere çıktığı Sanayi Devrimi’nden bugüne olan sürece ve devam edecek duruma verilen isim. İnsan Çağı.

Appropriate Technology

Kasıtlı bir amaca ulaşmak için en basit ve yararlı teknolojiyi kullanmak.

Better Cotton Initiative (BCI)

Global pamuk üretimini onu üretenler, yetiştiği çevre ve endüstrinin geleceğinin iyiliği için daha iyi koşullar sağlama amacıyla kurulmuş girişim.

Bio

Yaşamla ve yaşayan şeylerle bağlantılı olan, Yunan ön eki.

Bio-based

Biyolojik veya yenilenebilir kaynaklardan, yaşayan veya daha önce yaşamış köklerden elde edilen. Biyolojik temelli.

Biodegradable

Sınırlı bir zaman dilimi içinde doğada doğal yollarla çözünebilen şeyler.

Biodiversity

Ekosistem, türler ve genetik olmak üzere üç seviyede yaklaşım gösterilen, gezegen üzerindeki canlı türlerinin çeşitliliği. Biyolojik çeşitlilik.

Biofuel

Biyokütlenin (bkz: biomass) kimyasal ve/veya biyolojik olarak işlenmesi ile üretilen yakıt.

Carbon Dioxide

Karbondioksit. Fosil yakıtlardan çıkan, en baskın sera gazı.

Carbon Footprint

Karbon ayak izi. İnsan faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın üretilen sera gazı miktarı açısından ölçüsüdür ve birim karbondioksit cinsinden ölçülür. Doğrudan (birincil) ve dolaylı (ikincil) ayak izi olmak üzere iki ana kademeden oluşur. Birincil ayak izi, enerji tüketimi veya kullanılan ulaşım araçları gibi fosil yakıtların yanması sonucu ortaya çıkan karbondioksit emisyonlarının ölçüsüdür. Kullandığımız ürünlerin imalatından bozulmalarına geçen tüm yaşam döngülerindeki karbondioksit emisyonlarının ölçüsü ise ikincil ayak izidir.

Carbon Neutral

Karbon nötr. Kurumların, bireylerin ve toplulukların net karbon girdilerinin çıktıları ile eşit olması eylemleri ve ölçümleri.

Desertification

Toprakta, temel olarak insan davranışlarından veya -insanların yanlış kaynak kullanımından kaynaklanan- iklim değişikliği nedeniyle meydana gelen kuraklaşma, yarı kuraklaşma ve yeraltı kaynaklarının kuruması gibi sonuçlarla karşılık bulan bozulma. Çölleşme.

Design for Purpose

Model ve strateji oluştururken sürdürülebilirliğin, tedarik zincirinin, çalışma koşullarının ve ürünün yaşam döngüsünün estetik, kâr ve büyüme ile eşit derecede göz önünde bulundurulması. Bir amaç için tasarlama.

Digital Fashion

Teknoloji ve zanaat arasındaki etkileşim, kıyafetlerin bilgisayar teknolojileri ve üç boyutlu yazılımlar kullanılarak hayal edilmesi ile ortaya çıkan görsel sunum. Dijital moda.

Disposable Fashion

Modası çok çabuk geçecek stilde üretilen ucuz kıyafetler bütünü. Gözden çıkarılabilir moda.

E-cycling

Elektronik atıkların geri dönüştürülmesi veya farklı bir amaç için yeniden değerlendirilmesi.

E-waste

Özellikle cep telefonları, televizyonlar ve bilgisayarlardan çıkan elektronik atık.

Earth Overshoot Day

Global Footprint Network tarafından hesaplanan, biz insanlığın yıllık doğal kaynaklar kullanımımızı tükettiğimiz gün. Diğer bir deyişle, ekolojik kaynakların ve hizmetlerin, aynı sene içinde dünyanın kendini yenileyebileceği sınıra dayanacak kadar kullanılması. 2020’de Dünya Limit Aşımı günü 22 Ağustos iken 2021’de bu tarih 29 Temmuz’du.

Eco

Çevre ve gezegen hakkındaki genel düşünceleri belirtmek için kullanılan ön ek.

Fair Trade

Geleneksel ticarete alternatif olarak, ilişkilerin üreticiler ve üretilen malı satın alanlar arasında kurulduğu sistem. Adil ticaret. Çiftçilerin ve işçilerin ticaretin faydalarını adil şekilde paylaştıklarından ve onların ekonomik güvence altında olduğunu garanti eder. Satıştan elde edilen gelirin belirli bir yüzdesinin topluluk projelerine kaynak sağlanması için topluluklara gitmesini sağlar.

Fashion Revolution

Moda endüstrisi insana, çevreye, yaratıcılığa ve kara ortak oranda değer vermesini teşvik eden global hareket. 24 Nisan 2013’te Rana Plaza’nın 1138 kişinin hayatını kaybetmesi ile sonuçlanan çöküşünün ardından kuruldu.

Fast Fashion

Kıyafetlerin tasarımını, yaratımını ve pazarlamasını hızlı trendler üreterek müşterilerine ucuza satma ekseninden belirlerken gezegene, insanlara ve geleceğe olan inkar edilemez etkilerini göz ardı eden hazır giyim sistemi. Hızlı moda.

Gender Equality

Ekonomik katılım ve karar-alma gibi kaynaklara ve fırsatlara cinsiyet söz konusu olmadan eşit şekilde ulaşabilmek. Cinsiyet eşitliği.

Genetically Modified

Arzu edilen karakteristikleri elde etmek için hücrelerin genetik mühendisliği tarafından makyajlanması. Genetiği ile oynanmış.

Globalization

Karşılıklı bağımlılığın, insanlar ve kurumlar arasındaki entegrasyonun ve ilişkinin artıran etkileşimlerin küresel ölçekte genişlemesi. Ekonomik, sosyal, teknolojik, kültürel ve siyasi ilişkiler bütünü. Küreselleşme.

GOTS

Elyafların, kumaşların ve dokumaların organik kaynaktan geldiğini onaylayan ve doğrulayan standart, Global Organic Textile Standard.

Habitat

Belirli türlerin yaşaması için elverişli ekolojik veya çevresel bölge.

Human Capital

İnsanlar, organizasyonlar, şirketler ve devletler tarafından geçim kaynaklarının inşa edilmesi ve korunması için kullanılan, dört sermaye türünden biri. Bilgi, deneyim, iyi niyet, entelektüel birikim ve iş gücünün toplamıdır.

Industrial Agriculture

Kitlelerin talebine hızla cevap vermek adına, büyükbaş hayvancılığın, kümes hayvancılığının, balıkçılığın ve tarlaların endüstriyel üretim mekanizmalarına tabi tutulduğu modern çiftçilik formu. Endüstriyel tarım.

Industrial Revolution

1700’lerin sonu ile 1800’lerin başında, insanların yaşamları ve iş yapış şekilleri üzerinden büyük etki bırakan, majör endüstrileşme ve inovasyon dönemi. Endüstri Devrimi. Elde üretim yöntemlerinden makinelere geçişi de kapsayan bu dönemde yeni imalat süreçleri devreye girdi. Modern üretim yöntemlerini kullanan ilk endüstrilerden biri tekstil oldu. Tüm bu değişim, şüphesiz, günümüz dünyasının çevresine ve geleceğe doğrudan etki eden yolun taşlarını döşedi.

Innovation

Cihazlarda, süreçlerde ve yöntemlerde yeni fikirlere, yaratıcı düşüncelere veya yeni hayallere kapı aralayacak, mevcut pazar ihtiyaçlarına karşılık vermenin ötesinden çözümler üretme bütünü. Yenilik, yeni metod.

Kyoto Protocol

Aralık 1997’de Kyoto, Japonya’da kabul edilen uluslararası anlaşma. Protokol ile gelişmiş ülkelerin bağlayıcı emisyon hedefleri, 1990’lardan daha az bir seviye olan ortalama 5.2 seviyelerine çekildi.

Landfill

Katı atıkların geleneksel biçimde depolanarak bertaraf edildiği alanlar. Yakma veya kompostlaştırma gibi yöntemler arasında en az maliyetli olduğu için yaygın şekilde tercih ediliyor.

Life Cycle

Bir ürünün geliştirilmesindeki -ham maddesinden üretimine, tüketiminden çürümesine- tüm aşamalar. Kullanım süresi.

Lifespan of Products

Bir ürün satılması ile gözden çıkarılması arasındaki süre. Ürünlerin kullanım ömürleri, onların sağlamlığını ve kalitesini de tanımlayan bileşenlere ve üretim yöntemlerine bağlı. Ancak bir ürünün nasıl kullanıldığı trendler ve tüketici refleksleri ile de bağlantılı. Kullanım ömrü kısalan ürünler, gözden çıkarıldıklarında arazilere atıldıkları ve yeni kaynakların kullanımına neden oldukları için gezegene karşı bir tehdit.

Man-Made

İnsan yapımı. Doğal olmayan, sentetik. Genellikle doğal bir ürünü kopyalamak için, kimyasal sentezlerle üretilen ürün.

Made-to-order

Sipariş üzerine gerçekleştirilen, yavaş modayı sürdürülebilir modanın bileşenlerinden ayrıştıran, üretim modeli.

Microplastics

Pamuktan sonra tekstil endüstrisinde en çok talep gören, yüksek oranda su ve kimyasal kullanımı ile üretilen sentetik materyal olan polyesterin ayrışması sonucu ortaya çıkan, su kanallarına, deniz canlılarının akciğerlerine ve eninde sonunda insan vücuduna giren gözle görülemeyecek denli küçük parçacıklar.

Natural Resources

Kendi (doğal) formlarında değerli kabul edilen doğal yollarla oluşan bileşenler. Doğal kaynaklar.

Nearshore Manufacturing

Kolay dağıtım, yetenekli iş gücü, ticaret avantajları ve finansal denge olanakları sağlamak adına üretimin komşu ülkeler arasında yapıldığı uygun maliyetli yöntem.

New Plastics Economy

850’den fazla organizasyonun, ortak bir plastik için döngüsel ekonomi vizyonu ve hedefi için, bir araya geldiği insiyatif. Mevcut olağanüstü tehlikeli plastik sorunu ile mücadele etmeyi amaçlayan insiyatif, döngüsel ekonomi ile plastiğin bir atık veya kirlilik olmaktan çıkmasını öngörüyor.

Ocean Acidification

Atmosferdeki insan kaynaklı karbondioksit nedeniyle sudaki pH oranının azalması. Okyanus asitlenmesi.

Organic

Canlı organizmalardan elde edilen. Organik.

Organic Cotton

Zirai ilaç veya yapay gübre kullanmadan gezegene en az zararı verecek yöntemler ve malzemeler kullanılarak yetiştirilen pamuk.

Open-loop Recycling

Maddelerin hem yeni ham madeye hem de atığa dönüştürüldüğü geri dönüşüm sistemi. Bu sistemde ortaya çıkan maddeler, ürünün geri dönüştürülmeden önceki maddesinden farklı olabilir.

P.E.T. (Poly Ethylene Terephthalate)

Polyester için kullanılan bir diğer isim. Ham maddesi petrol olan bu malzeme, üretiminde çok fazla enerji kullanır; açığa ciddi oranda karbondioksit çıkarken asitler ve amonyak da su kaynaklarına karışır. Üretilen P.E.T.’nin %60’ı kumaşlarda, %30’u su şişelerinde kullanılır.

Permaculture

Permanent, kalıcı ve culture, kültür kelimelerinin birleşiminden oluşan, tarım ekosistemlerinin sürdürülebilir ve kendi kendine yetebilir şekilde geliştirilmesi. Permakültür.

Planned Obsolescence

Şirketlerin gözden çabuk düşen, yıpranan, formunu veya işlevini daha kısa sürede kaybeden ürünler üreterek tüketicileri yenilerini almaya teşvik eden stratejisi. Planlı değer kaybettirme.

Quality Mark

Belirli bir kalite için yapılan denetleme veya ölçümü belirten kanıtlayıcı işaret.

Rainwater Harvesting

Üretkenliği artırmak ve bir yapının su ihtiyacını başka yerden karşılamasının önüne geçmek adına yağmur suyunun toplanması ve biriktirilmesi.

Raw Garment

Kıyafetin dikildikten sonraki veya giyilmiş görünümü verilmek için yıkamaya veya boyamaya gönderilmesinden önceli hali.

Reclaimed Water

Farklı amaç için yeniden kullanılan su.

Recycle

Atılmaya hazır materyallerin alınıp işlenerek yeniden kullanılabilir materyaller haline getirilmesi süreci. Geri dönüşüm.

SDGs (Sustainable Development Goals)

Birleşmiş Milletler Üye Devletleri tarafından 2015 senesinde benimsenen 2030’a kadar yoksulluğu bitirmek, gezegeni korumak ve tüm insanlığın barış ve refah içinde yaşadığından emin olmak için harekete geçme çağrısı.

Second Hand

Sevilmiş, sahiplenilmiş ve daha önceden kullanılmış. İkinci el. Otomobilden elektroniğe, eğer fiziki durumu müsaade ediyorsa, çevre üzerindeki stresi dramatik şekilde azaltacağı için, ikinci el ürün kullanmak son derece akılcı.

Simple Living

Maneviyat, sağlık veya ekoloji gibi çeşitli motivasyonların peşinden koşan yaşam şekli. Kimileri bu yaşamı sosyal eşitlik veya tüketim reddi için seçerken kimileri tarafsız bir alan açtığı için tercih ediyor. Basit yaşam, bir dizi gönüllü vazgeçişi ve kabullenişi kapsıyor. Minimalizm olarak adlandırılan ‘şeylerin azaltılması’ veya kendi kendine yeterliliğin yüceltilmesi gibi, bütünlüklü bir yaşamsal seçimler olarak değerlendiriliyor.

Traceability

Ham maddeden üretim yerine, ürünlerin ve bileşenlerinin tedarik zincirinde geriye dönük izinin sürülmesine olanak tanıyan prensip. İzlenebilirlik.

Trans-seasonal

Belli bir zaman veya sezon için değil fakat sezonlar-üstü kullanım amacıyla tasarlanan zamansız parçalar. Yüksek kaliteli malzemeler ve üretim yöntemleri ile ürünlerin ömürlerinin uzatılması hem sürdürülebilirliğin prensiplerinden biri hem de tüketicilere gündelik gardıropları için akılcı harcama yapma olanağı tanıyan bir seçenek.

Transparency

Bir kurumun, işletmenin veya bireyin sadece sera gazı emisyonu, atık ve su tüketimi konusunda değil ortaya çıkardığı ürünün yaşam döngüleri boyunca oluşacak çevresel etkilerini de raporlaştırması ve açık şekilde paylaşması. Şeffaflık.

Unintended Consequences

Eylemlerin beklenmeyen veya öngörülmeyen sonuçları. Genellikle negatiftir ve sistemlerin sandığımızdan daha kompleks ve girift olduğunu anlamamızı sağlar.

Upcycle

Gözden çıkarılmış şeylerin farklı bir kullanım amacı olan ürüne dönüştürülmesi yöntemi. İleri dönüşüm.

Value Creation

Ürünlerde, hizmetlerde veya tüm oluşumda değerlerin uygulanacağının sözünün verimesi.

Vanity Sizing

Kıyafetleri olduğundan küçük etiketleyerek müşterilere kendilerini iyi hissettiren, beden algısını bozan ve sadakati bu algı üzerinden kuran beden makyajlama stratejisi.

Vertical Integration

Bir şirketin, tedarik zincirini izlemek ve yönetmek için tüm tedarikçilerine ve dağıtımcılarına sahip olması. Şirketlere tedarik zinciri üzerinde tam kontrol, düşük maliyetler etkili verim sağlar.

Waste

Haneler, kurumlar, endüstriyel firmalar tarafından ortaya çıkarılan, toplanmayan veya geri dönüştürülmeyen -sıvı, katı veya gaz- her türlü madde. Atık.

Waste Management

Atıklar ile nasıl başa çıkıldığı ile ilişkili pratikler ve prosedürler. Atık yönetimi.

Waste Reduction

Bireyler, haneler veya kurumlar tarafından üretilen atığın azaltılması için yapılan ölçümler.

Water Footprint

Belli bir görevi yerine getirmek veya bir ürünü/hizmeti ortaya çıkarmak için belirli süre içinde gerekli olan toplam temiz su miktarı.

İşlenmemiş ham suyu insan kullanımına uygun hale getirme.

Wind Energy

Rüzgarın hareketinde bulunan kinetik enerji.

Zero Waste

Tüm ürünlerin yeniden kullanılması için kaynak ömrü döngülerinin yeniden tasarlanmasını teşvik eden bir felsefe ve ilkeler bütünü. Sıfır atık.