Suçun ve Vicdanın Peşinde Bir Ömür: Martin Scorsese ve En İyi Filmleri

Taxi Driver’dan Goodfellas’a sinemaya damga vuran Martin Scorsese’nin hayatını, en iyi filmlerini ve kamera arkasındaki az bilinen yönlerini keşfedin.

Martin Scorsese’nin filmlerinde hırs, suç ve vicdan sık sık karşı karşıya geliyor. New York sokaklarından beslenen karakterleri, güçlü müzik seçimleri ve akılda kalan sahneleri, yönetmenin sinemasını tanımlıyor. Robert De Niro ve Leonardo DiCaprio ile kurduğu uzun soluklu ortaklıklar da bu dünyada önemli bir yer tutuyor. Çocukken kâğıda çizdiği sahnelerden Oscar’a uzanan kariyerine, öne çıkan filmlerine ve sinema tarihini koruma çalışmalarına göz atıyoruz.

Martin Scorsese Kimdir?

Martin Scorsese’nin En İyi Filmleri

Martin Scorsese, “Mean Streets” (Arka Sokaklar); 1973 – IMDb: 7,3

Yönetmenliğinin yanı sıra senaristliğini de Martin Scorsese’in üstlendiği film, ünlü yönetmenin suç dünyasını işleyen filmlerinin öncüsü olarak kabul edilmektedir. Sert ve vurucu temasının yanı sıra duygusal yoğunluğu ile de öne çıkan film, diyalogları ve karanlık atmosferi ile yönetmenin stilinin temelini atmıştır. New York içindeki küçük İtalya’da yaşam mücadelesi veren Charlie, Tony ve Johnny isimli üç arkadaşın hayatını konu alan film, üç gencin suça meyilli bu küçük mahallede yaşadıkları çıkmazlara ışık tutmaktadır. Aynı zamanda film, Robert De Niro ve Martin Scorsese ikilisini ilk defa bir araya getiren filmdir.

Martin Scorsese, “Taxi Driver” (Taksi Şoförü); 1976 – IMDb: 8,3

“You talking to me?” sahnesi ile akıllara kazınan Taxi Driver Oscar’da 4 dalda aday gösterilirken, Martin Scorsese Cannes Film Festivali’nden En İyi Yönetmen ödülü ile dönmüştür. Başrolde yeniden Robert De Niro’yu izlediğimiz film, toplumdaki yabancılaşmayı işlemektedir. Vietnam Savaşı’ndan yeni dönen ve uyku problemleri yaşadığı için geceleri taksi şoförlüğü yapan Travis’in perspektifinden giden film, sertliğin giderek arttığı bir ritimle, Travis’in kendini sosyal bir intikamcı olarak tanımlayarak karanlık ve adaletsiz dünyayla girdiği savaşını anlatıyor.

Martin Scorsese, “Goodfellas” (Sıkı Dostlar); 1990 – IMDb: 8,7

Uluslararası alanda hem film hem de yönetmen kategorisinde birçok önde gelen festival ve ödül töreninde adaylığı ve ödülleri bulunan Good Fellas, Scorsese filmografisinin zirvesi olarak kabul edilmektedir. Türkçe’ye Sıkı Dostlar ismi ile çevrilmiş film, mayfatik bir evrende, sırtını birbirine dayamış bir grup insanı odağına alıyor. Film, gerçek hayattan uyarlanmış bir hikâyeye dayanıyor.

Martin Scorsese, “The Departed” (Ölmüş); 2006 – IMDb: 8,5

Suç hikayelerini işleyiş biçimi ile sinema tarihinde oldukça başka bir yere sahip Scorsese, daha önce sinemaya pek çok kez uyarlanmış olan polis ile mafya arasındaki çatışmayı The Departed ile beyazperdeye yeniden taşıyor. Her iki tarafa sızmış birer köstebek üzerinden işleyen film, Scorsese’in dokunuşu ve başrolünde yer alan Leonardo DiCaprio, Matt Damon ve Jack Nicholson gibi usta isimlerle unutulmazlar arasında yer alıyor. Filmin başarısı, Akademi Ödülleri’nde En İyi Film ve En İyi Yönetmen Ödülü dahil olmak üzere aday olduğu beş daldan dördünde zafere ulaşmasıyla kanıtlanmıştır.

Martin Scorsese, “Shutter Island” (Zindan Adası) ;2010 – IMDb: 8,1

Martin Scorsese’in suç dünyasındaki yerini bambaşka bir noktaya taşıdığı, Türkiye’de Zindan Adası olarak çevrilen film, sinema tarihinin en iyi psikolojik-gerilim filmleri arasında yer almaktadır. Her anı bir zihin bulmacası şeklinde ilerleyen film, ters köşeli finali ile akıllarda yer etmiştir. Leonardo Di Caprio ve Mark Ruffalo’nun başrolleri paylaştığı film, tehlikeli akıl hastalarının yaşadığı Ashecliffe Hastanesi’nde kaybolan bir hastayı bulamaya çalışan dedektifler Teddy Daniels ve Chuck Aule’nin adanın gizemli atmosferinde yaşadıklarını işliyor.

Martin Scorsese, “The Wolf of the Wall Street” (Para Avcısı); 2013 – IMDb: 8,2

Ünlü yönetmenin filmografisinde öne çıkan, spesifik işlerden bir diğeri, Wall Street’in genç ve hırslı borsacısı Jordan Belfort’un hayatını anlatan The Wolf of Wall Street. Gerçek bir hayat hikayesine dayanan filmde Scorcese, muazzam bir dramatik çatı kurmuştur. Jordan’ın zirveye çıkışıyla başlayan film, aynı şekilde düşüşünü de anlatmaktadır. Film, içerdiği cesur sahneleri ile sinema dünyasında uzun bir süre adından söz ettirmeye devam etmiştir.

Martin Scorsese, “The Irishman” (İrlandalı); 2019 – IMDb: 8,7

Usta yönetmen Martin Scorsese’in son filmi The Irishman, 27 Kasım’da Netflix ekranlarında izleyicisiyle buluşacak. Senarist Steven Zaillian’ın imzasını taşıyan ve başrollerinde Robert De Niro, Al Pacino ve Joe Pesci’nin yer aldığı film, 20. yüzyılın en önemli figürleri ile çalışmış ünlü tetikçi ve İkinci Dünya Savaşı gazisi Frank Sheeran’ın gözünden savaş sonrası Amerika’da organize suç dünyasını anlatıyor. Amerikan tarihinin hala çözülememiş en büyük gizemlerinden biri olan efsanevi sendika lideri Jimmy Hoffa’nın kayboluşunu işleyen film, organize suç dünyasının perde arkasına ışık tutuyor.

Martin Scorsese’nin Hayatı

17 Kasım 1942, New York doğumlu Martin Marcantonio Luciano Scorsese, İtalyan asıllı Amerikan bir ailenin çocuğudur. Kendisini bir sinefil olarak yetiştiren Scorsese, tutkusunu akademiye yönlendirerek New York Üniversitesi Sinema bölümüne lisans eğimini tamamlamış ve yine aynı üniversitede film dalında master derecesi almıştır.

Mezuniyetinin hemen ardından ilk uzun metraj filmi için kamera arkasına geçen Scorsese’in “I Call First” adını verdiği bu filmi, sinema dünyasına adım atmasını sağlamıştır. Yönetmenin adını duyuran asıl yapımı ise Robert De Niro ile yollarının ilk kez buluştuğu ve bir suç dehası olan Mean Streets’tir.

Mean Streets’in ardından çektiği oldukça ses getiren filmlerle sayısız ödüle layık olan Scorsese, kariyeri boyunca toplam 11 kez Oscar’a aday olmuş, ödüle ise 2007 yılında “The Departed” filmi ile kavuşmuştur. Martin Scorsese, 1997 yılında Amerikan Film Enstitüsü tarafından verilen AFİ Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık görülmüştür.

Martin Scorsese Sinemasının Özellikleri

Martin Scorsese; film yazarlığının cazibesine kapılmış, kendi yönetmen kuşağını yaratan Amerikan yeni dalga akımının öncü isimlerinden biridir. Sinematografi konusundaki eşsiz yeteneğini Hollywood’un görsel avantajları ile birleştirerek modern bir dil yaratmıştır. Amerikan-İtalyan sokak hayatında geçen, Hristiyanlık, suç, adalet ve şiddet unsurlarını işleyen hikayeleri ve temel dramatik arayışları olan, sorunlu baş karakterleri ile Scorsese, ayırt edilebilir bir tarza sahiptir.

Scorsese filmleri, kurguları ile de diğerlerinden ayrışmaktadır. Kendisi, Goodfellas ve Casino filmlerinde kullandığı, ortadan ya da sondan başlayarak anlatma tarzıyla bütünleşmiştir. Süratli bir kurguya sahip filmleri, akıl oyunları ile örülü yapısı ve sürpriz finalleri ile izleyicisini bir düşünme serüveninin içine bırakabilmektedir.

Scorsese’in bir diğer ayırıcı özelliği hep aynı oyuncularla birlikte çalışmasıdır. Sinema dünyasına ilk adım attığı dönemlerde birçok filminde Robert De Niro ile birlikte çalışırken, kadroda sıklıkla Joe Pesci ve Harvey Keitel’e de yer veren yönetmen; son dönemlerinde çektiği hemen hemen tüm filmlerinde Leonardo Di Caprio ile çalışmıştır.

Martin Scorsese sinemasının öne çıkan özellikleri:

• Suç, vicdan ve inanç: Suç dünyasını ele aldığı filmlerde sadakat, ihanet, adalet ve suçluluk duygusu öne çıkar.
• İç çatışmalar yaşayan karakterler: Hırsları, öfkeleri ve korkularıyla mücadele eden karakterler, seçimlerinin sonuçlarıyla yüzleşir.
• New York ve İtalyan-Amerikan kültürü: Mahalle hayatı, aile bağları ve sokak kültürü birçok filminin dünyasını şekillendirir.
• Ritmi belirleyen kurgu: Zaman sıçramaları, geçmişe dönüşler ve temposu değişen sahneler, hikâyenin gerilimini güçlendirir.
• Güçlü müzik kullanımı: Şarkılar dönemin atmosferini kurar, karakterlerin ruh hâlini ve sahnelerin etkisini pekiştirir.
• Uzun soluklu oyuncu ortaklıkları: Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, Joe Pesci ve Harvey Keitel ile tekrar tekrar çalışması, filmografisinin belirgin özelliklerinden biridir.

Martin Scorsese Hakkında Az Bilinenler

• Gençliğinde rahip olma düşüncesi taşıyan Martin Scorsese, sinemaya olan tutkusunun ağır basmasıyla bu hayalden vazgeçti.
• Scorsese’nin hayranları tarafından pek bilinmeyen bir gerçek, yönetmenin bir dönem aşırı kilo alarak sağlığına özen göstermediği dönemdir.
• Joe Pesci ile olan ikonik iş birliği, aslında Pesci’nin şarkıcılığı bırakıp oyunculuğa geçmesiyle rastlantısal bir şekilde başlamıştır.
• Scorsese’nin filmlerindeki müzik seçimleri karakterlerin duygusal durumlarını vurgulayan özenle seçilmiş parçalardan oluşur ve ünlü yönetmenin müzikle derin bir bağlantısı bulunmaktadır.
• Astımı, sinemayla yakınlaşmasında etkili oldu. Üç yaşında astım teşhisi konulan Scorsese’yi ailesi sinemaya götürüyordu. Çocukken izlediği filmlerin renkleri, müzikleri ve manzaraları hafızasında yer etti.
• İlk filmlerini kâğıda çiziyordu. Kamera kullanmaya başlamadan önce hayalindeki sahneleri farklı çerçeve oranlarıyla tasarlıyordu. Kadraja neyi alıp neyi dışarıda bırakacağını bu çizimlerle düşünmeye başladı.
• Gençliğinde rahip olmayı düşündü. Kısa süre bir ruhban okulunda eğitim aldıktan sonra sinemaya yöneldi. İnanç ve vicdan gibi konular, Mean Streets, Taxi Driver ve Raging Bull gibi filmlerinde yer buldu.

• Michael Jackson’ın “Bad” klibini yönetti. 1987’de yayımlanan kısa filmde Jackson’a Wesley Snipes eşlik etti. Richard Price’ın yazdığı hikâye, mahallesine dönen bir gencin eski arkadaşlarıyla karşılaşmasını konu alıyor. Dans sahneleri Brooklyn’deki Hoyt–Schermerhorn metro istasyonunda çekildi.
• Akira Kurosawa’nın filminde Van Gogh’u canlandırdı. Scorsese, 1990 yapımı Dreams filminin “Crows” bölümünde kamera karşısına geçti. Tabloların içinde yolculuğa çıkan genç bir ressamın karşılaştığı Vincent van Gogh’a hayat verdi.
• Goodfellas’taki anne karakterini kendi annesi oynadı. Catherine Scorsese, Joe Pesci’nin canlandırdığı Tommy’nin annesi rolündeydi. Gece yarısı yemek sahnesindeki konuşmalarının neredeyse tamamı doğaçlamaydı. Kendisinden yalnızca oğlunu sıcak bir şekilde karşılaması istenmişti.
• Silence için çeyrek asırdan uzun süre bekledi. Shūsaku Endō’nun romanını 1989’da Japonya’da okudu. Senaryo çalışmaları, başka projeler ve hukuki sorunlar süreci uzattı. Film 2016’da tamamlandı.
• Sinema tarihini korumak için bir vakıf kurdu. 1990’da kuruluşuna öncülük ettiği The Film Foundation, eski filmlerin korunması ve restorasyonu için çalışıyor. Yenilenen yapımların festivaller, müzeler ve eğitim kurumları aracılığıyla izleyiciye ulaşmasını destekliyor.
• Susuz Yaz’ın restorasyonuna destek verdi. Kurduğu World Cinema Project, Metin Erksan’ın filminin 2008’deki restorasyonunda yer aldı. Cineteca di Bologna/L’Immagine Ritrovata’nın yürüttüğü çalışmaya Ulvi Doğan ve Fatih Akın da katıldı. Eksik açılış ve kapanış jenerikleri dijital olarak yeniden oluşturuldu.
• Hayatı, Apple TV’nin Mr. Scorsese belgeseline konu oldu. Rebecca Miller’ın yönettiği beş bölümlük yapım, 17 Ekim 2025’te yayımlandı. Özel arşiv görüntüleri ve aile üyelerinin paylaşımları, yönetmenin hayatındaki dönüm noktalarını açığa çıkarıyor. Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, Daniel Day-Lewis, Steven Spielberg, Mick Jagger ve Cate Blanchett ile yapılan röportajlar da belgeselde yer alıyor.

Kapak Fotoğrafı: Martin Scorsese, 2007’de 79. Akademi Ödülleri’nde En İyi Yönetmen Oscar’ını alırken. Fotoğraf: Kevin Winter/Getty Images