Art Basel’in en yeni edisyonu Art Basel Katar, Doha’da M7 ve Doha Design District’te açıldı. Art Basel Qatar, Qatar Sports Investments (QSI) ve QC+ ortaklığında; Visit Qatar’ın Lead Partner olarak desteğiyle hayata geçirilen Art Basel Katar, Katar’ın son yıllarda sanat ve kültür, yaratıcı endüstriler alanında sürdürdüğü güçlü stratejik çalışmaların çarpıcı bir uzantısı olarak okunabilir.
Art Basel’in beşinci özel fuarı olarak tasarlanan ve Doğu’daki yükselen yeni merkezi odağına alan bu fuar sanat ekosistemi ve sanat piyasasında yeni bir dönüm noktası ve dönüşümlerin bariz ifadesi olarak karşımıza çıkıyor. Basel, Miami Beach, Hong Kong ve Paris’in ardından Doha’da kurgulanan bu yeni edisyon Katar’da olmasının yanı sıra Art Basel tarihindeki en iddialı mekânsal ve küratöryel açılımlardan, program ve çalışmaları temsil ediyor. Wael Shawky’nün sanat direktörlüğünde kurgulanan Katar edisyonu, Art Basel’i salt ticari çalışmaları yürüten bir sanat fuarı olmanın ötesine taşıyarak kamusal alanla ilişki kuran, anlatısı güçlü, yerelden beslenen ve coğrafyayı uluslararası bir bölgesel güce de çeviren çok katmanlı bir kültürel çalışma olarak kurgulanıyor.
Hazırlayan: Melike Bayık – Küratör ve Sanat Danışmanı
- Art Basel Katar 2026’ya Genel Bakış
- “Becoming”: Dönüşümlerin Coğrafyası
- Kamusal Alanda Deneysel ve Özel Projeler
- Galeriler: Bölgesel Yeni Merkez ve Küresel Ağ
- Türkiye’den Güçlü Bir Katılım: Pilot Galeri – Halil Altındere
- Art Basel Katar’ın İlk Edisyonun Öne Çıkan Beş İsmi
- Fuarın Uluslararası Arenadan Türkiye Katılımcıları
- Körfez Bölgesinde Yeni Sanat Merkezi: Doha
Art Basel Katar 2026’ya Genel Bakış
Art Basel Katar Msheireb Downtown bölgesinde fuar formatının sınırlarını genişleten çarpıcı bir sergi modeli gibi izleniyor. Art Basel Katar Sanat Direktörü Wael Shawky öncülüğünde kurgulanan bu edisyonda Basel’in geleneksel stant sistemi kısmen kırılarak daha esnek ve açık formatlı, galerilerden ziyade sanatçıyı öncelik olarak sunan çok katmanlı bir sergi belki de bienalvari bir yapı gibi izleniyor.
Galerilerin tek bir sanatçı sunarak katıldıkları bu özel edisyon aynı zamanda bir kavram etrafında da şekillenerek tasarlandı. “Becoming” kavramı fuarın genelini, katılacak galeriler ve sanatçıları da belirlerken önemli bir etmen oldu. Bu sebeple Art Basel Katar genel bir kavramsal boyut ile birlikte çoğulcu bir dünya izlenimi sunuyor.
Görsel: Isa Genzken, Art Basel Katar
2026’da Dünyayı Gezmeye Değer Sergiler: Londra, Paris, New York ve Dahası
“Becoming”: Dönüşümlerin Coğrafyası
Wael Shawky’nin kurguladığı edisyonda belirtilen “Becoming” kavramı toplumun sürekli dönüşüm halinde olduğu, kimliklerin akışkanlığı, tarihsel değişim zamanları ve sanatın esnek sınırlarını da gözeterek yeniden şekil alan zamanın ruhunu okuyan sosyal yapılara işaret eden derin bir kavram. Wael Shawky bu temayı şu sözlerle tanımlıyor:
“Becoming”, değişime dair bir meditasyon. İnsanlığın nasıl yaşadığını, neye inandığını ve anlamı nasıl ürettiğini sürekli olarak yeniden şekillendiren süreçlere bakıyor. Körfez, bu hikâyenin tam merkezinde yer alıyor; burada sözlü gelenekler dijital ağlara karışıyor, kadim ticaret yolları kültürel değişimin yeni kanalları olarak geri dönüyor. Sanat bu coğrafyada yalnızca tarihe tanıklık eden bir araç değil, kimliği nasıl hayal ettiğimizi ve yeniden hayal ettiğimizi belirleyen aktif bir güç.
Görsel: Lina Hazzaz’ın “Hafez” adlı çalışması
Bu kavramsal yeni bakış, ilk edisyon olmasına rağmen Art Basel Katar Sanat Fuarı’nı sadece bir vitrin, izlence yeri olmaktan çıkararak, dönüşümün estetik, politik, ekonomik ve çevresel boyutlarını birlikte düşünen bir platforma dönüştürüyor. Bu noktada değişmekte olan fuar kurgularına dair de bir soru işareti yaratıyor. Belki de eski fuar kurguları ve bakışı daha sosyo-kültürel bir bakışla yeniden modellenecek, bu fuarda gördüklerimiz bunu işaret ediyor.
“Becoming” kavramı bireysel ve kolektif düzende göç, hafıza, teknoloji, sınırlar, modernite, ekoloji, savaşlar, yeni dünyalar, toplum ve sermaye gibi keskin başlıkların iç içe geçtiği bir kavramlar bütünü olarak fragmental bir eşikte karşımıza çıkıyor.
Görsel: Art Basel Katar’da Aiza Ahmed’in yerleştirme çalışmasından bir görünüm.
Kamusal Alanda Deneysel ve Özel Projeler
Art Basel Katar’ın en özgün edisyonlarından birisi olarak bugüne kadar yapılan tüm Art Basel edisyonlarının ötesinde en kapsamlı kamusal sanat programı Katar edisyonunda gerçekleştiriliyor. Wael Shawky’nin, Art Basel Fuarlarının Küresel Sanat Direktörü Vincenzo de Bellis ile yakın bir diyalogda işbirliği kurarak küratörlüğünü üstlendiği Özel Projeler programı Msheireb Downtown Doha’nın farklı noktalarına yayılan dokuz büyük ölçekli eser yerleştirmesi, heykel ve performanstan şeklinde disiplinler arası çalışmalardan oluşuyor.
Görsel: Art Basel Katar’da Khalil Rabah’ın yerleştirme çalışmasından bir görünüm.
Bu özel projeler, fuarın ana sergi alanlarında yer alan galeri sunumlarıyla çok sesli diyaloglar kurarken, aynı zamanda Doha’nın özgün mimarisi ve kentsel dokusuyla da doğrudan temas eden bir deneyim sunuyor. Fuarın küratöryel sergi dili içinde çerçevelenen bu özgün eserler kavramsal olarak çevresel kırılmalar, ekonomik dönüşümler ve toplumsal eşitsizlikler gibi küresel meseleleri bölgenin tarihsel ve kültürel bağlamı üzerinden yeniden sunuyor. Bu noktada fuar izleyiciyi mekan içinde anlatının bir parçası haline getirerek aktif bir forma da sokuyor.
Galeriler: Bölgesel Yeni Merkez ve Küresel Ağ
Art Basel Katar’ın bu ilk edisyonunda 31 ülke ve bölgeden 87 galeri izleniyor. Burada özellikle 16 galeri Art Basel’e ilk kez katılıyor. Aynı zamanda bu edisyonda Katar’dan da galeriler izleniyor. Fuar çarpıcı bir küresel güç olarak yerel galerileri ve sanatçıları da coğrafya içinde önemli bir ağ içinde konumlandırıyor. Bu çok sesli küratöryel kurgu, sanatçı ve katılımcı galeriler açısından fuarı güçlendirirken, Katar’ı da Art Basel ile birlikte küresel sanat piyasasında ana aktörlerin arasında konumlandırıyor, köklü galeriler ve güçlü sanatçıları da aynı zeminde buluşturuyor.
Uluslararası ölçekte katılan galeriler arasında Gagosian, Hauser & Wirth, David Zwirner, White Cube, Galerie Chantal Crousel ve Almine Rech gibi önemli galeriler yer alırken; bölgesel ölçekte ise Körfez, bu bölge, Kuzey Afrika ve Güney Asya’dan güçlü galerilerden Athr Gallery, Tabari Artspace ve Bleu gibi önemli galeriler yer alıyor.
Görsel: Art Basel Katar’da Mohamed Monaiseer’in çalışmalarından bir görünüm.
Türkiye’den Güçlü Bir Katılım: Pilot Galeri – Halil Altındere
Art Basel Katar’ın bir ilk edisyonunda Türkiye’den tek katılan Pilot Galeri Halil Altındere’nin sosyo-politik ve çarpıcı eserleri ilk fuarda yerini alıyor. Art Basel’in Basel edisyonunda daha alternatif galerilerin katıldığı Liste’de yer alan Pilot Galeri bölgeye özgün bir bakış açısı ile Katar’da da yer alan tek galeri olarak konumlanıyor.
Halil Altındere’nin halı dokuma, heykel – yerleştirme, murakka ve minyatür eserlerinden önemli bir seçki ile politik anlatıların, güncel krizlerin odağındaki çarpıcı eserleri sunuyor.
Görsel: Halil Altındere, Turkish Military Drones Rug, 2023. Robotik dokuma tekniği, yün ve viskon – Pilot Galeri
Galeri kurucusu Azra Tüzünoğlu fuarı ve katılımları şu sözlerle tanımlıyor:
Art Basel Katar Sanat Fuarı profesyonel bakış açısı ve özgün çalışması ile çok etkili. Wael Shawky’nin direktörlüğünde kurgulanan bu edisyonda fuarda yer almak çok değerli. Halil Altındere’nin eserleri ile fuara katılarak bölgesel anlatılar, tarih ve bugün arasındaki güçlü aktarımları sunmak istedik. Özellikle dokuma halı, minyatür, murakka ve heykel yerleştirmesi ile mekanı küratöryel olarak da izleyici deneyime odaklayacak bir kurguda tasarladım. Art Basel’in Katar’daki ilk edisyonu olarak fuarın geleceği konusunda meraklı ve heyecanlıyız. Doha’yı özgün bir sanat merkezi olarak konumlandırması açısından fuarı güçlü ve yaratıcı bir konumda görüyorum.
Görsel: Pilot Galeri, Art Basel Katar
2026’da Türkiye’de Görmeniz Gereken 10 Sanat Sergisi
Art Basel Katar’ın İlk Edisyonun Öne Çıkan Beş İsmi
Art Basel Katar’ın Wael Shawky direktörlüğündeki bu ilk edisyonunda farklı bölgelerden sanatçılarla birlikte 84 sanatçının yarıdan fazlası bölgeden fuara katılıyor. Bu durum, fuarın Katar’ı yalnızca bir ev sahibi olarak değil, aynı zamanda sanat alanında üretimin ana merkezlerinden biri olarak konumlandırma iddiasını güçlendiriyor. Bu geniş seçki içinden, kavramsal anlatıları, tarihsel derinlikleri ve güncel etkileriyle öne çıkan beş sanatçı özellikle dikkat çekiyor:
1- Slavs and Tatars; Art Basel Katar’daki eserleri ile kolektif anlatıları, tipografi ve araştırma temelinde birleştirerek mizah ve politika, poetik ifadelerle bir düşünme alanı yaratıyor.
Görsel: Slavs and Tatars, Raster Galeri, Art Basel Katar.
2- Imran Qureshi, son yıllarda yükselen dokuma ve tekstil eserler üzerine dokuma pratiğini kavramsal ve soyutla bir anlatı ile geleneksel ve çağdaş bakışla yeniden yorumlayarak şiddet, kırılganlık ve direniş temalarını şiirsel bir yoğunlukla ele alıyor.
3- Mona Hatoum; bedeni, mekânı ve politik kırılganlığı merkeze alan işleriyle Art Basel Katar’da izleniyor.
4- Ali Cherri, son dönemin önemli sanatçılarından birisi olarak Art Basel Katar’da da izleniyor. Eserlerinde arkeoloji, jeoloji ve hafıza üzerinden ilerleyen pratiğiyle Orta Doğu’nun tarihsel katmanlarını güncel meselelerle buluşturan güçlü bir anlatı kuruyor.
5- Shilpa Gupta, rastlatısal metinler gibi kurgulanan ve izleyiciyi kendi kaderine bırakan bir anlatı ile tasarladığı eserleri ile fuarda yer alıyor. Yapıtlarında kişisel ve da toplumsal sorular soran, ifadeler yaratan metin eserleri ile güncel sanat dünyasında güçlü ifadeler yaratıyor.
Fuarın Uluslararası Arenadan Türkiye Katılımcıları
Nil Yalter, Mira Madrid Galerisi ile fuara katılarak 1960’larda Almanya’ya yapılan Türk işçi göçünü ele aldığı eserleri ile izleniyor.
Galeri kurucusunun aktarımı ile Nil Yalter’in uluslararası anlatılara ev sahipliği yapan eserlerinin Doha’da bu Basel’de yer alması göçün sınırsız ve anlatılardan öte sosyo-politik ifadesinin de altını çiziyor.
Görsel: Nil Yalter, Art Basel Katar’dan bir görünüm.
Kutluğ Ataman ise Niru Ratnam Galeri ile fuarda yer alarak The Stream adı verilen çok ekranlı bir video yerleştirmesi ile fuarda yer alıyor.
Videolarda bir su yolu açma hali izlenen yerleştirme Mezopotamya’dan Doha’ya bölgedeki su ve toprak ilişkisine dair bir ifade sunuyor.
Görsel: Kutluğ Ataman, Art Basel Katar’dan bir görünüm.
İstanbul Sergileri – Şubat 2026’da Gezilebilecek Sergiler
Yerele Odaklanan Art Basel Katar
Uluslararası bir sanat fuarı olarak şekillenen Art Basel Katar küresel galeri ve sanatçılarla birlikte Katar’da yer alan Al Markhiya Galeri’de fuarda Bouthayna Al Muftah’ın özgün bir yerleştirmesi ile yer alıyor. Doha merkezli galeri 2008 yılında Arap sanatçıları desteklemek ve genç sanatçıları ortaya çıkarmak üzere kuruluyor. Yöneticisi Anas Kuit’in sözleri şöyle:
Genç ve yükselmekte olan Arap sanatçıları destekleyerek Arap dünyasındaki özgün ve çağdaş üretimleri görünür hale getirmeyi arzu ediyoruz. Özellikle kurulduğumuz günden bu yana sanat ekosistemi içinde sanatçıları desteklemeyi ve iki farklı mekanımızda yıl içinde düzenlediğimiz sekiz ayrı program ile sanatçılarımızın sergilerini açarak güçlü üretimleri sunmayı öncelik halinde tutuyoruz.
Görsel: Bouthayna Al Muftah, Art Basel Katar’dan bir görünüm.
Art Basel Katar’ın Doha’daki bu ilk edisyonunda bölgenin en eski özel galerilerinden birisi olarak Bouthayna Al Muftah’ın -Living: Architectures of Memory- adlı doğal ipek ve keten ile seramik geleneksel süsler ile yapılmış olan yerleştirmesini sunmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Yerleştirme, mimari, tarih ve geleneksel ile çağdaş arasında kavramlara odaklanıyor, titiz bir çalışma ile üretildi.
Körfez Bölgesinde Yeni Sanat Merkezi: Doha
Nihayetinde Art Basel Katar, Doha’yı yalnızca yeni bir durak, edisyon olarak değil yepyeni bir merkez olarak işaret ediyor. Bu merkez Batı-merkezli sanat anlatılarına eklemlenen bir periferiden ziyade, kendi tarihsel sürekliliklerini, kültürel kodlarını, mimari ve coğrafya anlatılarını üretim biçimleriyle küresel bir sanat söylemine dönüştürme iddiasını gündeme alıyor.
Wael Shawky direktörlüğünde kurgulanan ve “Becoming” teması etrafında şekillenen bu ilk edisyon, Katar’ın sanatsal ve kültürel vizyonunu görünür hale getirirken, aynı zamanda sanat ekosisteminde piyasa ve üretimin paralelliklerini tartışmaya açıyor. Küreselleşen üretimlerin kamusal, eleştirel ve dönüştürücü potansiyelini yeniden düşünmeye davet ediyor.
Tam da bu noktada Art Basel Katar yeni bir merkeze, güçlenen bir üretim dünyasına, kültürel ivmedeki zamanın ruhuna işaret ederek coğrafyadaki gelecek vaadini sunuyor.
