61. Venedik Bienali; jüri istifaları, politik gerilimler ve pavyon tartışmalarıyla son yılların en çalkantılı edisyonlarından birine hazırlanıyor.
Sanat dünyasının en prestijli buluşmalarından biri kabul edilen Venedik Bienali, 2026 edisyonu öncesinde eserlerden çok krizlerle gündemde. Toplu jüri istifası, Rusya pavyonu etrafında büyüyen tartışmalar, İran’ın bienalden çekilme kararı ve sanatçıların ayrımcılık iddiaları, etkinliğin politik atmosferini daha açılış gerçekleşmeden belirledi.
Bir yandan küratöryel süreçte yaşanan değişimler konuşulurken diğer yandan sanat dünyasının bienalin tarafsızlığına dair yürüttüğü tartışmalar giderek büyüyor. 61. Venedik Bienali öncesinde öne çıkan tüm gelişmeleri inceleyin.
Kapak Fotoğrafı: Venedik Bienali döneminde kurulan Lido’daki bisiklet parkı. – Getty Images
2026 Venedik Bienali Ne Zaman?
- Tarih: 9 Mayıs – 22 Kasım 2026
- Yer: Arsenale ve Giardini, Venedik
- Detaylı bilgi
Venedik Bienali’nde Toplu Jüri İstifası
Fotoğraf: Getty Images / Stock Photo
61. Venedik Bienali’nin en büyük krizlerinden biri, açılışa günler kala yaşanan toplu jüri istifası oldu. Bienalin ana ödüllerini belirlemekle görevli uluslararası jüri, 30 Nisan itibarıyla görevinden ayrıldığını duyurdu. Açıklama, e-flux’un Instagram hesabı üzerinden yapıldı. Jüri üyeleri kararın gerekçesini doğrudan paylaşmasa da birkaç gün önce yayımlanan “niyet bildirisine” atıfta bulundu.
Bu yılki bienalin sanat direktörü olarak seçilen küratör Koyo Kouoh, Mayıs 2025’te beklenmedik şekilde hayatını kaybetmişti. Bienalin “In Minor Keys” başlıklı edisyonu ise Kouoh’nun hazırladığı çerçeve doğrultusunda ilerlemeye devam etti. Jüri üyeleri de açıklamalarında, insan haklarına dair tutumlarını Kouoh’nun küratöryel yaklaşımına ve bienalin tarihsel sorumluluğuna bağlılıkla ilişkilendirdi.
Koyo Kouoh tarafından belirlenen jüri üyeleri, 23 Nisan’da yayımladıkları metinde Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından insanlığa karşı suçlarla ilişkilendirilen ülkelerin ulusal pavyonlarını değerlendirmeye almayacaklarını açıklamıştı. Bu kararın özellikle İsrail ve Rusya’yı hedef aldığı yönünde yorumlar yapıldı. Zaten uzun süredir protestoların odağında bulunan iki ülkenin bienalde yer alması, sanat çevrelerinde ciddi tartışmalar yaratıyordu.
Gelişmelerin ardından Venedik Bienali yönetimi de ödül sisteminde dikkat çekici bir değişikliğe gitti. Normal şartlarda açılış haftasında dağıtılan “Altın Aslan” ödüllerinin kasım ayına ertelendiği açıklandı. Ayrıca bu yıl jüri değerlendirmesi yerine ziyaretçilerin oy kullanacağı “Visitors’ Lions (Ziyaretçilerin Aslanları)” sistemi uygulanacak. Böylece “En İyi Katılımcı” ve “En İyi Ulusal Katılım” ödüllerini doğrudan izleyiciler belirleyecek.
Jürinin açıklaması, sanat dünyasını ikiye böldü. İsrail Dışişleri Bakanlığı kararı “sanat dünyasının politik bir gösteriye dönüşmesi” şeklinde yorumlarken, İsrail’i temsil eden sanatçı Belu-Simion Fainaru, sürecin eşitliğe aykırı bir ortam yarattığını savundu. Bienal yönetimi ise jüri üyelerinin bağımsız hareket ettiğini ve açıklamanın kurumun ifade özgürlüğü anlayışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Venedik Bienali 2026’da en iyi pavilyonlara ve öne çıkan sanatçılara göz atın!
Rusya Pavyonu Tartışması Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Fotoğraf: Getty Images / Stock Photo
61. Venedik Bienali’nde en çok tartışılan başlıklardan biri Rusya’nın bienale dönüşü oldu. Ülke, 2022’de Ukrayna işgalinin ardından başlayan aranın ardından bu yıl yeniden ulusal pavyonuyla Venedik’te yer alıyor. “The Tree Is Rooted in the Sky” başlıklı proje; müzisyenleri, şairleri ve düşünürleri bir araya getirirken kültürün politikadan daha kalıcı olduğu fikrini öne çıkarıyor. Ancak pavyonun duyurulmasıyla birlikte sanat dünyasında yoğun bir tepki dalgası başladı.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinden politikacılar ve sanat profesyonelleri, Rusya’nın bienalde temsil edilmesine karşı açıklamalar yaptı. Finlandiya ve Letonya’dan bazı yetkililer, Rusya pavyonu açıldığı sürece kendi pavyonlarının açılışına katılmayacaklarını duyurdu. Avrupa Birliği ise Rusya’nın varlığının sürmesi halinde bienale sağlanan fonların yeniden değerlendirilebileceği mesajını verdi.
Tartışmalar yalnızca Rusya’nın katılımıyla sınırlı kalmadı. Bienalin “kültür politikadan bağımsızdır” yaklaşımı da yoğun şekilde eleştirildi. Ragnar Kjartansson, Tomás Saraceno ve Pussy Riot üyesi Nadya Tolokonnikova’nın da aralarında bulunduğu isimler, yayımladıkları açık mektupta kültürün tarafsız bir alan gibi sunulmasının politik bir araç hâline geldiğini savundu. Ardından ana sergide yer alan bazı sanatçılar ve danışmanlar da Rusya, İsrail ve ABD’nin bienalden çıkarılması çağrısında bulundu.
Venedik Bienali yönetimi ise İtalya tarafından resmî devlet olarak tanınan hiçbir ülkenin etkinlikten çıkarılamayacağını belirterek geri adım atmadı. Buna rağmen Rusya pavyonunun geleceği hâlâ tartışmalı. Ukrayna hükümeti projede yer alan bazı isimlere yaptırım uygularken, Avrupa Birliği’ne katılımcılara vize verilmemesi yönünde çağrıda bulunuyor. Jüri krizinin ardından Rusya’nın Altın Aslan değerlendirmesine alınmaması da bu tartışmanın bienal boyunca devam edeceğini gösteriyor.
2026 Venedik Bienali’nde Nilbar Güreş Yer Alacak: Dünden Bugüne Türkiye Pavyonlarını inceleyin.
İran Venedik Bienali’nden Çekildi
2026 Venedik Bienali öncesinde yaşanan bir diğer kriz ise İran’ın çekilmesiydi. İran, 4 Mayıs günü bu yılki bienale katılmama kararı aldığını duyurdu. Bienal yönetimi tarafından yapılan açıklamada ülkenin organizasyondan çekildiği doğrulandı ancak kararın nedeni hakkında resmî bir detay paylaşılmadı. Böylece bienalde yer alan ulusal pavyon sayısı 101’den 100’e düştü.
İran’ın çekilmesi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yükselen politik gerilimin gölgesinde gerçekleşti. Bienalin internet sitesinde İran pavyonu için herhangi bir sanatçı ismi açıklanmamış olması da kararın hazırlık sürecinde şekillendiğine işaret ediyor.
Bu gelişme, zaten yoğun tartışmalarla gündemde olan Venedik Bienali’ndeki atmosferi daha da sertleştirdi. Kısa süre önce bienalin uluslararası jürisi toplu şekilde istifa etmiş, jüri üyeleri Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından insanlığa karşı suçlarla ilişkilendirilen ülkeleri değerlendirmeye almayacaklarını açıklamıştı. Bu karar özellikle İsrail ve Rusya pavyonları etrafındaki tartışmaları büyütmüştü.
2026’da Dünyada Kaçırmamanız Gereken En İyi Sergiler
Sanatçı Guadalupe Maravilla’dan Ayrımcılık İddiası
ARTnews’te yer alan habere göre; New York merkezli sanatçı Guadalupe Maravilla, 61. Venedik Bienali’ndeki eserinin kurulumunu tamamladıktan sonra Venedik’te polis tarafından etnik kimliği nedeniyle polis müdahalesine maruz kaldığını iddia etti. Sanatçının iddiasına göre, iki polis memuru kendisini durdurarak kimlik kontrolü yapmak istedi, ardından olay kısa süre içinde gözaltı girişimine dönüştü. Maravilla, durumu sakinleştirerek olay yerinden ayrıldığını söyledi.
El Salvador’dan çocuk yaşta ABD’ye göç eden sanatçı, uzun süredir göç, travma ve iyileşme üzerine işler üretiyor. Bienalde sergilenen yeni heykelleri de ABD’deki göçmen toplulukların yaşadığı baskılar ve gözaltı süreçlerine odaklanıyor.
Koyo Kouoh Anısına Anıt Portre
Fotoğraf: Gagosian Gallery
61. Venedik Bienali’nin sanat direktörü Koyo Kouoh’nun geçtiğimiz yılki beklenmedik vefatı, sanat dünyasında büyük yankı yaratmıştı. Sanatçı Derrick Adams, bienal sırasında Venedik’te sergilenecek dev ölçekli bir portre çalışmasıyla Kouoh’yu anacak.
“Heavy is the Head That Wears the Crown (Tacı Taşıyan Başın Yükü Ağırdır)” adlı kolaj çalışmasının büyük ölçekli versiyonu, bienalin ana mekânlarından Arsenale yakınındaki Palazzetto dello Sport Giobatta Gianquinto binasının cephesine yerleştirilecek. Adams’ın karakteristik görsel diliyle hazırlanan eserde Kouoh’nun portresi geometrik formlarla yorumlanırken başının üzerinde “JOY” kelimesi yer alıyor.
Projeyi organize eden küratör Francesco Bonami, çalışmanın bienal haftasındaki davetler ve özel etkinliklerin ötesine geçerek herkesin görebileceği kamusal bir noktada konumlandırılmasını özellikle istediklerini söyledi.
Koyo Kouoh’nun hazırladığı “In Minor Keys” başlıklı bienal edisyonu, küratörün vefatının ardından da planlandığı şekilde hayata geçiriliyor. Derrick Adams’ın Venedik’e yerleştirilecek bu çalışması ise bienalin en duygusal işlerinden biri olmaya aday.
Koyo Kouoh Kimdir? Neden Öldü?
Fotoğraf: Matthias Nareyek / Getty Images
61. Venedik Bienali’nin sanat direktörü olarak seçilen Koyo Kouoh, çağdaş Afrika sanatının uluslararası ölçekte en etkili küratörlerinden biri olarak kabul ediliyordu. Kamerun doğumlu küratör, uzun yıllar boyunca Güney Afrika’daki Zeitz Museum of Contemporary Art Africa’nın (Zeitz MOCAA) direktörlüğünü ve baş küratörlüğünü üstlendi. Daha önce ise Senegal’in Dakar kentinde kurduğu RAW Material Company ile sanat, araştırma ve kamusal tartışmayı bir araya getiren bağımsız bir platform oluşturmuştu.
Kouoh, documenta 12 ve documenta 13’ün küratöryel ekiplerinde yer aldı. Afrika diasporası, siyah temsiliyeti, feminist sanat ve kültürel hafıza üzerine yoğunlaşan birçok sergiye imza attı. “When We See Us: A Century of Black Figuration in Painting” sergisi ve aynı isimli yayını ise son yıllardaki en çok konuşulan projeleri arasında gösterildi.
Kouoh, 10 Mayıs 2025’te İsviçre’nin Basel kentinde 57 yaşında hayatını kaybetti. Sanatçıya vefatından kısa süre önce kanser teşhisi konmuştu. Eşi Philippe Mall tarafından duyurulan haber, uluslararası sanat dünyasında büyük yankı yarattı ve birçok kurum tarafından “yerini doldurulamayacak bir kayıp” olarak tanımlandı.
2026 Venedik Bienali için hazırladığı “In Minor Keys” başlıklı sergi, onun ölümünün ardından da planlandığı şekilde hayata geçiriliyor.
Türkiye Pavyonu – Nilbar Güreş, “Gözlerinizden Öperim”
Mekan: Arsenale
Nilbar Güreş, Venedik Bienali 2026 kapsamında “A Kiss on the Eyes (Gözlerinizden Öperim)” sergisiyle boy gösterecek. Küratörlüğünü Başak Doğa Temür’ün üstlendiği sergi, sanatçının Venedik Bienali için ürettiği yeni yapıtlarla önceki dönemlerinden seçilen işleri bir araya getiriyor.
Sanatçı; kimlik, beden ve gündelik hayatı keskin bir mizah ve güçlü bir görsel dille ele alan işlerini yle uzun süredir uluslararası alanda dikkat çekiyor. Arter’de devam eden kişisel sergisiyle birlikte düşünüldüğünde, Türkiye Pavyonu bu yıl hem tanıdık hem de yeni bir karşılaşma vadediyor.
OGGUSTO’nun “Gözlerinizden Öperim” sergisinin küratörü Başak Doğa Temür röportajını okuyun.
