Türkiye’nin sanatsal bakışını uluslararası alanda gözler önüne seren Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nun tarihini ve bugününü keşfedin.
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, Türkiye’nin sanat ve mimarlık dünyasını uluslararası alanda temsil ettiği heyecan verici bir platform. 2003’den bu yana süregelen bu yolculuk, her yıl farklı sanatçı ve küratörlerin özgün bakış açılarını sergileyerek Türk kültürünü ve yaratıcılığını dünyaya tanıtıyor. İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın liderliğindeki bu organizasyon, Türkiye’nin sanatsal ve mimari mirasını gururla sunuyor ve uluslararası bir sahnede kendine sağlam bir yer ediniyor.
Peki Türkiye ilk kez ne zaman Venedik Bienali’ne katıldı? Bugüne kadar hangi Türk sanatçılar ve eserleri Venedik Bienali’nde yer aldı? Gelin birlikte inceleyelim.
2026 – 61. Venedik Bienali: Nilbar Güreş, “Gözlerinizden Öperim”
- Tarih: 9 Mayıs – 22 Kasım 2026
- Yer: Venedik Bienali – Türkiye Pavyonu
- Detaylı bilgi
61. Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, 9 Mayıs – 22 Kasım 2026 tarihleri arasında Nilbar Güreş’in “Gözlerinizden Öperim” başlıklı sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Başak Doğa Temür’ün üstlendiği sergi, sanatçının Venedik Bienali için ürettiği yeni yapıtlarla önceki dönemlerinden seçilen işleri bir araya getiriyor. Fotoğraf, video, kolaj ve tekstil gibi farklı disiplinlerde üreten Güreş’in pratiği son yıllarda heykel ve yerleştirme ölçeğinde genişleyen bir üretim hattına yöneliyor. Türkiye Pavyonu’nda sunulacak sergi, İstanbul’da yürütülen kolektif bir üretim sürecinin sonucunda ortaya çıkan büyük ölçekli heykeller ve mekâna yayılan yerleştirmelerle izleyiciyle buluşuyor.
Sergi, mekânın tamamına yayılan bir kurguyla ilerliyor. Yapıtların bazıları zemine yaklaşırken bazıları duvarlara yaslanıyor, bazıları tavandan sarkıyor ya da kendi ağırlığıyla dengede duruyor. Bu yerleşim, izleyiciyi belirli bir rota boyunca yönlendirmek yerine sergi içinde yavaşlamaya ve bedenin mekânla kurduğu ilişkiye odaklanmaya davet ediyor. Nilbar Güreş’in üretiminde yer alan toplumsal cinsiyet, göç, aidiyet ve yerinden edilme gibi temalar; tekstil, giysi ve gündelik nesneler aracılığıyla kişisel ve kolektif hafızalarla ilişki kuran güçlü bir görsel dil içinde ele alınıyor.
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu Nedir?
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, her yıl dönüşümlü olarak sanat sergileri düzenleyen ve ulusal temsil modelini benimseyen Venedik Bienali’nin Türkiye’yi temsil eden ve ülkemizde düzenlenen sergi etkinliğidir. Türkiye Pavyonu’na İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) 2007 yılından bu yana ev sahipliği yapıyor. Sanat bienali için Türkiye Pavyonu’na davet edilecek sanatçı ve sanatçıları belirleyecek küratör, iki yılda bir değişen Venedik Bienali Türkiye Pavyonu Danışma Kurulu tarafından öneriliyor.
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu Nerede ve Ne Zaman Yapılıyor?
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, Venedik’te bulunan Arsenale alanında veya Giardini’de gerçekleştiriliyor. Venedik Bienali’nin bir parçası olarak, Türkiye Pavyonu genellikle nisan ayının sonlarında başlayıp kasım ayına kadar devam eden süre zarfında sergileniyor. Bu sergi, çağdaş Türk sanatının uluslararası platformlarda tanıtılmasına ve Türk sanatçılarının eserlerinin dünya çapında görünürlüğünü artırmaya yönelik önemli bir fırsat sunuyor.
Venedik Bienali’ne Türkiye İlk Kez Ne Zaman Katıldı?
Türkiye, Venedik Bienali Uluslararası Sanat Sergisi’ne ilk kez 1991 yılında Beral Madra’nın kişisel çabaları ve TC Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle katıldı. Beral Madra, 1991-2001 yılları arasında bienalde yer alan Türkiye sergilerinin küratörlüğü ve direktörlüğünü ise bizzat üstlendi. İlk Türkiye Pavyonu ise 2003 yılında düzenlendi ve bu pavyonun küratörlüğünü ve komiserliğini de Beral Madra üstlendi. Madra, Türkiye’nin 2007 yılına kadar Bienal’e katılmasını organize etti ve bu süreçte Türk sanatını uluslararası alanda temsil etti.
Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nda Yer Alan Önemli Sanatçılar ve Eserleri
2005 – Hüseyin Çağlayan, “Absent Presence”
2003 yılında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın desteğiyle kiralanan geçici bir sergi alanı ile Türkiye Pavyonu hayata geçirildi. Küratörlüğünü ve siparişini yine Beral Madra’nın üstlendiği ilk Türkiye Pavyonu, Gül Ilgaz, Ergin Çavuşoğlu, Neriman Polat, Nazif Topçuoğlu ve Nuri Bilge Ceylan’ın katılımıyla “In Limbo” isimli bir sergi düzenledi.
2005 yılında, 51. Uluslararası Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nun küratörlüğünü tekrar Beral Madra üstlenirken, koordinatörlüğünü ise Murat Pilevneli yaptı. Bienal kapsamında Tilda Swinton’ın rol aldığı Hüseyin Çağlayan’ın “Absent Presence” adlı video çalışması Palazzo Levi’de sergilendi.
2007 – Hüseyin Bahri Alptekin, “Don’t Complain”
Türkiye Pavyonu, 2007 yılından itibaren İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından düzenlenmeye başladı. 2007 yılında 52. Uluslararası Venedik Bienali için Türkiye Pavyonu’nun küratörlüğünü yapan Vasıf Kortun’un Hüseyin Bahri Alptekin‘i pavyon için bir proje gerçekleştirmeye davet etmesi üzerine Alptekin, “Don’t Complain” adlı yarı kemerli formda bir dizi spesifik tek hücreli mekândan oluşan bir yerleştirme tasarladı.
2009 – Ahmet Öğüt, “Exploded City”
2009 yılında, 53. Venedik Bienali Türkiye Pavyonu için danışma kurulu, küratörlüğünü Başak Şenova‘nın yaptığı “Lapses/*” isimli projeyi seçti. “Lapses/*” Ahmet Öğüt‘ün “Exploded City” ve Banu Cennetoğlu‘nun “KATALOG 2009” isimli eserlerinden oluşmaktaydı.
2009 – Banu Cennetoğlu, “KATALOG 2009″
2011 – Ayşe Erkmen, “Plan B”
2011 yılında ise Ayşe Erkmen, “Plan B” adlı çalışmasıyla Türkiye’yi temsil etti. Bu seneki pavyonun küratörlüğünü Fulya Erdemci, Danae Mossman’ın küratöryel işbirlikçiliği ile beraber yaptı. 2013 yılına gelindiğinde Türkiye Pavyonu’nun küratörlüğünü Emre Baykal üstlendi ve Ali Kazma “Resistance” adlı eseriyle bienale katıldı.
2014 – Murat Tabanlıoğlu, Pelin Derviş, Ali Taptık, Alper Derinboğaz, Candaş Şişman, Metehan Özcan ve Serkan Taycan, Places of Memory”
2014 yılında 14. Uluslararası Venedik Bienali Mimarlık Sergisi Türkiye Pavyonu, küratör Murat Tabanlıoğlu, proje koordinatörü Pelin Derviş ve katılımcılar Ali Taptık, Alper Derinboğaz, Candaş Şişman, Metehan Özcan ve Serkan Taycan’la beraber hazırladığı “Places of Memory” projesini sundu. Bu sene Türkiye için dönüm noktası niteliğindeydi çünkü Türkiye Pavyonu’nun, İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın girişimi ve 21 destekçinin katkılarıyla 2014 yılında Venedik Bienali’nde uzun soluklu bir mekâna kavuştu. Öyle ki, Eski Venedik Tersanesi Arsenale’deki Sale d’armi binası olan bu mekân 2034 yılına kadar Türkiye Pavyonu’na ev sahipliği yapacak.
2015 ve Sonrası Türkiye Pavyonu
- 2015 yılında, küratörlüğünü Defne Ayas’ın yaptığı, günümüzün önemli kavramsal sanatçılarından Sarkis’in projesi “Respiro” Türkiye Pavyonu’nda sunuldu.
- 2016 yılında 15. Uluslararası Mimarlık Sergisi’ndeki Türkiye Pavyonu’nda ise “Darzanà” projesi yer aldı.
- 2017 yılında, sanatçı Cevdet Erek‘in “ÇIN” adlı projesi sunuldu. Türkiye Pavyonu, 16. Uluslararası Mimarlık Sergisi’nde Kerem Piker küratörlüğünde Vardiya / The Shift‘i sundu. The Shift, İKSV’nin düzenlediği açık çağrıya yanıt olarak gelen proje başvuruları arasından seçildi.
- 2019 yılında gerçekleştirilen 58. Uluslararası Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nda ise küratörlüğünü Zeynep Öz’ün yaptığı, etkili sanatçı İnci Eviner‘in yeni bir yerleştirmesi sunuldu.
- 2021 yılında düzenlenen Venedik Bienali 17. Uluslararası Mimarlık Sergisi’ndeki Türkiye Pavyonu, Architecture as Measure / Ölçü Olarak Mimarlık projesine ev sahipliği yaptı. Mimar ve akademisyen Neyran Turan’ın küratörlüğünü üstlendiği projede E. Ece Emanetoğlu, Melis Uğurlu, Betsy Clifton ve Samet Mor küratör yardımcısı olarak görev aldı. Serginin editoryal asistanı ise Ian Erickson oldu.
- 2022 Venedik Bienali, 23 Nisan-27 Kasım 2022 tarihleri arasında düzenlendi. Sanatçı Füsun Onur’un Türkiye Pavyonu için hazırladığı yerleştirmesi “Evvel zaman içinde…” adlı serginin küratörlüğünü Bige Örer üstlendi.
- 2023 yılında Türkiye Pavyonu, 20 Mayıs-26 Kasım tarihleri arasındaki 18. Uluslararası Mimarlık Sergisi’nde, Sevince Bayrak ve Oral Göktaş’ın “Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi” adlı projesini ağırladı.
- 2024 Venedik Bienali’nde Türkiye Pavyonu, Türk sanatının güçlü kadın figürlerinden Gülsün Karamustafa‘nın özel bir eserine ev sahipliği yaptı. İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın organizasyonuyla gerçekleşecek bu etkinlik 20 Nisan – 24 Kasım 2024 tarihlerinde dünyanın en prestijli sanat etkinliği olan 60. Uluslararası Sanat Sergisi’nde yer aldı. Serginin küratörü ise sanatçının uzun yıllardır iş birliği içinde olduğu Esra Sarıgedik Öktem idi.
- 2026 yılındaki 61. Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, 9 Mayıs – 22 Kasım 2026 tarihleri arasında Nilbar Güreş’in “Gözlerinizden Öperim” başlıklı sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Başak Doğa Temür’ün üstlendiği sergi, sanatçının Venedik Bienali için ürettiği yeni yapıtlarla önceki dönemlerinden seçilen işleri bir araya getiriyor.
