İlber Ortaylı’ya Göre Kültürlü İnsan Olmanın Kuralları

Türkiye’nin en etkili ve yetkin tarihçilerinden İlber Ortaylı’nın vefatının ardından, yıllar boyunca gençlere verdiği okuma, dil ve kültür tavsiyelerinden yola çıkarak Ortaylı’ya göre bir insanın kültür sahibi olmasını sağlayan kriterleri ve Ortaylı’nın tavsiyelerini derledik.

Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden biri olan İlber Ortaylı, 13 Mart 2026 tarihinde hayatını kaybetti. Akademik çalışmaları, televizyon programları ve sayısız konferansıyla geniş kitlelere ulaşan Ortaylı, tarih bilgisinin yanı sıra kültür, şehir hayatı ve okuma alışkanlıkları üzerine yaptığı kıymetli konuşmalarla da tanınıyordu.

Onun dile getirdiği bu tavsiyeler bugün de birçok kişi için yol gösterici nitelik taşıyor. Bu yazıda, İlber Ortaylı’nın yıllar boyunca paylaştığı önerilerden hareketle kültürlü bir insan olmanın temel kurallarını, kitaplara, müziğe, sanata ve İstanbul’u keşfetmeye dair önerilerini bir araya getirdik.

Kültürlü Olmanın İlk Adımı: Çok Okumak

İlber Ortaylı’nın gençlere verdiği tavsiyelerin başında her zaman düzenli okuma alışkanlığı geliyor. Ona göre kültür sahibi olmanın yolu, bilgiye yüzeysel biçimde temas etmekten değil, sürekli okuma disiplininden geçiyor. Okumaya dair en sık kullandığı cümle ise “Okumadan kültür olmaz, insanın kendini yetiştirmesi için sürekli okuması gerekir” olarak biliniyor.

Ortaylı, Bir Ömür Nasıl Yaşanır kitabında da gençlere benzer çağrıyı yapar: Muhakkak okuyun, hikaye ve romanın dinlendiren ve hafızayı açan gücünü ihmal etmeyin. En önemli şey hafızadır.

Nitekim bir konferansında öğrencilere “Kendinizi yetiştirin; okuyun, müze gezin, dil öğrenin, Türkiye’yi gezin ve dünyayı tanıyın” sözleriyle seslenirken, bu zincirin ilk halkasının yine okuma olduğunu özellikle hatırlatır.

Son Dönemin Dikkat Çeken Kitapları

İlber Ortaylı’nın Önerdiği 25 Kitap

• Osmanlı İmparatorluğu — Halil İnalcık (Kronik Kitap)
• Batı-Doğu Divanı — Johann Wolfgang von Goethe (Hece Yayınları)
• Hafız Divanı — (İş Bankası Kültür Yayınları)
• İnce Memed I-IV — Yaşar Kemal (YKY)
• Fuzuli Divanı — (Ayrıntı Yayınları)
• Timurlenk — Beatrice Forbes Manz (Kronik Kitap)
• İslam Uygarlıkları Tarihi — Cevdet Zeydan (İletişim Yayınları)
• Bir Ortadoğu Tarihçisinin Notları — Bernard Lewis (Arkadaş Yayınları)
• Savaş ve Barış — Lev Nikolayeviç Tolstoy (İletişim Yayınları)
• Kral Lear — William Shakespeare (Remzi Kitabevi)
• Yüzbaşının Kızı — Aleksandr Sergeyeviç Puşkin (YKY)
• Savaş Günlükleri 1939-1943 — Kont Galeazzo Ciano (Kronik Kitap)
• Vanya Dayı — Anton Pavloviç Çehov (İmge Kitabevi)
• Madame Bovary — Gustave Flaubert (Can Yayınları)
• Semerkant — Amin Maalouf (YKY)
• Puslu Kıtalar Atlası — İhsan Oktay Anar (İletişim Yayınları)
• Milli Mücadele Başlarken — Tayyip Gökbilgin (Kronik Kitap)
• Suyu Arayan Adam — Şevket Süreyya Aydemir (Remzi Kitabevi)
• Yeniçeriler — Reşad Ekrem Koçu (Doğan Kitap)
• Yavuz Sultan Selim — Feridun Emecen (Kapı Yayınları)
• Devlet-i Aliyye I-IV — Halil İnalcık (İş Bankası Kültür Yayınları)
• Sultan Alp Arslan — Cihan Piyadeoğlu (Kronik Kitap)
• Bostan — Sâdi-i Şirâzi (Ayrıntı Yayınları)
• Karamazov Kardeşler — Fyodor Dostoyevski (İletişim Yayınları)
• Kambur — Süleyman Gürbüz (İletişim Yayınları)

İstanbul’un En İyi Kütüphaneleri

Yabancı Dilin Önemi: “Dil, En Pahalı Alettir”

İlber Ortaylı’ya göre kültür sahibi olmanın ilk şartlarından biri, ana dili doğru ve zengin biçimde kullanabilmektir. Ortaylı sık sık Türkçenin son derece güçlü ve zengin bir dil olduğunu, bu zenginliği kullanabilmenin ise ciddi bir eğitim ve güçlü bir okuma alışkanlığı gerektirdiğini vurgular. Ana dilden sonra ise yabancı dilin önemine dikkat çeker.

Ortaylı bu nedenle dil öğrenmeyi sıradan bir beceri olarak görmez ve dili “en pahalı alet” olarak tanımlar. Çünkü bir dili gerçekten öğrenmek yalnızca kelime ezberlemek anlamına gelmez; o dilin taşıdığı tarihsel ve kültürel birikimi kavrayacak kadar zaman ve emek harcamayı gerektirir. Bir milletin tarihini, sanatını ve yaşam biçimini taşıyan en önemli mirasın dil olduğunu söyleyen Ortaylı, bu yüzden hem ana dili güçlü kullanmanın hem de yabancı dil öğrenmenin kültür sahibi olmanın temel şartları arasında yer aldığını ifade eder.

2002 yılında katıldığı “Süleyman Çobanoğlu ile Tanıklar” programında, “Ben yazısını okuyamadığım ülkeyi gezmeye gitmem” demiştir.

Müze Gezmek: Ortaylı’nın Önerdiği Başlıca Müzeler

İlber Ortaylı, Bir Ömür Nasıl Yaşanır? kitabında ve çeşitli söyleşilerinde kültürel birikimi geliştirmek için dünyanın önemli müzelerini görmenin büyük önem taşıdığını vurgular. Ona göre büyük medeniyetleri anlamanın en güçlü yollarından biri, bu müzeleri yerinde ziyaret etmektir.

Ortaylı’nın özellikle görülmesini önerdiği müzelerden bazıları şunlardır:

• Arkeoloji Müzesi (Kahire)
• Arkeoloji Müzesi/Muze-ye Iran Bastan (Tahran)
• İsrail Müzesi (Kudüs)
• British Museum (Londra)
• Tate Gallery (Londra)
• Victoria & Albert Museum (Londra)
• Louvre Müzesi (Paris)
• Tüm bina ve sergiler (Floransa)
• Arkeoloji Müzesi (Napoli)
• Ulusal Sanat Galerisi (Washington DC)
• Arkeoloji Müzesi (Madrid)
• Hermitage Müzesi (St. Petersburg)
• Kremlin Sarayı (Moskova)
• Kunsthistorisches/Sanat Tarihi Müzesi (Viyana)
• Ephesus Müzesi (Viyana)
• Belvedere Müzesi (Viyana)
• Pergamonmuseum/Bergama Müzesi (Berlin)
• Pinakothek (Münih)
• Musée D’Orsay (Paris)
• Prado Müzesi (Madrid)
• Puşkin Müzesi (Moskova)
• Tretyakov Devlet Galerisi (Moskova)
• Hermitage (St. Petersburg)
• Rus Müzesi (St. Petersburg)
• Capitol Müzesi (Roma)
• Vatikan Müzeleri

Ortaylı’ya göre bu müzeler yalnızca sanat eserlerinin sergilendiği yerler değildir; aynı zamanda farklı medeniyetlerin tarihini ve düşünce dünyasını yerinde tanımak demektir. Bu nedenle herkese “müze gezme” alışkanlığını kazanmalarını önerir.

Müzeleri gezeceksiniz ama mutlaka çarşıya, pazara da karışacaksınız. Bunları görmeden o çevreyi tanıyamazsınız.

İlber Ortaylı – Bir Ömür Nasıl Yaşanır?

2026’da Dünyayı Gezmeye Değer Sergiler: Londra, Paris, New York ve Dahası

Kendi Kültürünü Mutlaka Tanı: Türkiye’yi Gezmek

Ortaylı’ya göre bir ülkenin tarihini ve kültürünü gerçekten anlamanın yolu, o ülkenin şehirlerini ve tarihî mekânlarını yerinde görmekten geçer. Bu nedenle Bir Ömür Nasıl Yaşanır? kitabında Türkiye’de mutlaka görülmesi gereken pek çok tarihi yapı ve eserden söz eder. İşte Ortaylı’nın kitabında geçen 20 öneri:

• Ayasofya (İstanbul; Bizans İmparatorluğu, 6. yüzyıl, Miletoslu Isidoros ile Trallesli Anthemios)
• Süleymaniye Camii (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Selimiye Camii (Edirne; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Sultan Han (Aksaray; Anadolu Selçuklu Devleti, 13. yüzyıl, Şam Muhammed bin Havlan)
• Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas; Anadolu Selçuklu Devleti, 13. yüzyıl, Hürrem Şah)
• Mahmutbey Camii (Kastamonu; Candaroğulları Beyliği, 14. yüzyıl, Nakkaş Mahmud oğlu Abdullah)
• Bergama Zeus Altarı (Bergama; Pergamon Krallığı, M.Ö. 2. yüzyıl, Phyromachos — bugün Berlin’de Pergamon Museum’da sergileniyor)
• Surp Haç Kilisesi (Akdamar Adası, Van; Ermeni Vaspurakan Krallığı, 10. yüzyıl, Mimar Manuel)
• İshak Paşa Sarayı (Doğubeyazıt, Ağrı; Osmanlı İmparatorluğu, 18. yüzyıl, mimar bilinmiyor)
• Rüstem Paşa Camii (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü (Büyükçekmece, İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Sokullu Mehmed Paşa Camii (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Selimiye Kışlası (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 19. yüzyıl, Krikor Balyan)
• Birgi Çakırağa Konağı (Birgi, İzmir; Osmanlı İmparatorluğu, 18. yüzyıl, mimar bilinmiyor)
• İbrahim Paşa Sarayı (İstanbul; 15. yüzyılda inşa edildiği tahmin ediliyor, mimar bilinmiyor — bugün Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanılıyor)
• Alanya Kalesi (Alanya; Anadolu Selçuklu Devleti, 13. yüzyıl — I. Alaaddin Keykubad döneminde yeniden inşa edildi)
• Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (Ankara; Türkiye Cumhuriyeti, 20. yüzyıl, Bruno Taut)
• İtalyan Sefarethanesi (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 20. yüzyıl, Giulio Mongeri — bugün Maçka Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi)
• Mihrimah Camii (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyıl, Mimar Sinan)
• Gazanfer Ağa Medresesi (İstanbul; Osmanlı İmparatorluğu, 17. yüzyıl, Mimar Davut Ağa)

Pazar gecesi fenalaştım. Hasta bakıcı Sevim Hanım, Dr. Şevval Kanlı, hemşirelerden Tuğba ve Çağla hepsi birden seferber oldular. Zaman makinesine binebilsem Gazi Paşa’ya telgraf çekeceğim: Paşam, dört Türk kadını, ihtiyar moruk profesörü kurtardılar. İnkılaplar hedefine varmıştır.

İlber Ortaylı’nın Şubat 2026’daki yazısından bir kesit

Farklı Kültürleri Tanımanın Önemi: Dünyayı Keşfetmek

İlber Ortaylı, kültür sahibi olmanın okumakla sınırlı kalamayacağını, insanın dünyayı yerinde görmesi gerektiğini vurgular. Bu düşüncesini dile getirirken gençlere oldukça açık bir tavsiye verir:

Dünyayı görmeden hiçbir şey ifade edemezsiniz. Mektebi bitirir bitirmez evlenip de mobilyacı dükkânı gezeceğinize, dünyayı gezin derim.

İlber Ortaylı – Yaşamartı Kişisel Gelişim Zirvesi

Şehirleri Yürüyerek Keşfetmek: İlber Ortaylı’nın İstanbul Rotası

İlber Ortaylı, söyleşilerinde ve kitabında şehir gezmenin bir disiplin gerektirdiğini de özellikle belirtir. “Bir şehri gezmek bir organizasyon işidir. Harita bakacaksınız, yürüyerek dolaşacaksınız, müzeleri gezeceksiniz” diyerek şehirleri hızlı tüketilen turistik rotalar yerine öğrenme alanları olarak görmek gerektiğini söyler.

Ortaylı’nın Bir Ömür Nasıl Yaşanır? kitabındaki gezi önerileri şöyle:

İlber Ortaylı’nın İstanbul’u anlamak isteyenlere önerdiği rota, şehrin tarihî merkezinde ilerleyen bir yürüyüş hattı oluşturuyor. Eminönü’nden başlayıp Fatih ve Kariye çevresine uzanan bu güzergâh, hem Osmanlı hem Bizans mirasını aynı yürüyüşte bir araya getiriyor.

İlber Ortaylı’nın Yürüyerek Gezilecek İstanbul Rotası

1. Eminönü
   Suriçi’ne Eminönü’nden girilir: İstanbul’un en hareketli noktalarından biri. Kalabalığın ortasında bile şehrin tarihini hissettiren sokaklarıyla adeta bir giriş kapısı.
2. Rıza Paşa Yokuşu
   Süleymaniye’ye doğru yükselen ve eski İstanbul dokusunu hissettiren karakteristik bir yokuş.
3. Süleymaniye Camii
   Mimar Sinan’ın “kalfalık eserim” dediği yapı. İstanbul silüetinin en güçlü simgelerinden biri.
4. Küçükpazar – Zeyrek
   Eski İstanbul ruhunu büyük ölçüde koruyan mahalle dokusu.
5. Fatih – Çarşamba
   Osmanlı döneminden bugüne uzanan mahalle kültürünün hissedildiği bölge.
6. Balat – Ayvansaray – Edirnekapı
   Farklı kültürlerin yüzyıllar boyunca bir arada yaşadığı semtler.
7. Kariye Bostanı Sokak
   Sakin atmosferi ve tarihî çevresiyle dikkat çeken bir sokak.
8. Suriçi
   İstanbul’un tarihî merkezini oluşturan geniş alan.
9. Yedikule
   İstanbul kara surlarının en etkileyici yapılarından biri. Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan geçmişiyle hem savunma yapısı hem de tarih boyunca farklı işlevler üstlenmiş önemli bir durak.
10. Beyazıt – Sultanahmet
    Ayasofya, Sultanahmet Camii ve Kapalıçarşı gibi klasik yapılarla rotayı tamamlamak mümkün.

İlber Ortaylı’dan Okuma, İzleme ve Dinleme Tavsiyeleri

İlber Ortaylı’ya göre okudukları, izledikleri ve dinledikleri insanın kültürünü doğrudan şekillendirir. İyi sinema, güçlü edebiyat ve nitelikli müzikle temas kurulmasını tavsiye eder. Ona göre kültürel ufku genişletmenin yolu farklı sanat dallarında ortaya çıkan büyük eserleri tanımaktan geçer.

Bir Ömür Nasıl Yaşanır kitabında sanata dair başlıca önerileri şöyle:

• Tarihi filmler için İtalyan sinemasını tercih edebilirsiniz.
• Polonya sinemasında toplumu iyi tahlil eden Andrzej Wajda, Krzysztof Kieslowski ve Krzysztof Zanussi gibi isimler vardır.
• Tiyatro emek ister. Mümkünse New York’a, Londra’ya gidip zaman ve para harcamalısınız.
• Sanatçıları ve devlet adamlarını anlamak için önce onların yaşadıkları dönemleri iyi anlamanız gerekiyor. Bu sayede verilen eserleri ve yapılan işleri daha iyi anlarsınız.
• Rahmaninov Rusya’da klasik müziği en üst noktalar çıkaran sanatçılardan birisidir. Mutlaka dinlemelisiniz
• Opera için Verdi, Donizetti ve Puccini’yi kesinlikle dinleyin.
• Enstrüman çalmayı çok iyi bilmeseniz bile bu birikim hayatınız boyunca müziği daha aktif bir şekilde dinlemenizi sağlayacak.
• Dans etmeyi bilmek hayatın tadını daha iyi çıkarmak için çok önemlidir.
• Ahmet Rasim, Reşat Nuri Güntekin, Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Halide Edip Adıvar’ın eserlerini mutlaka okumalısınız.
• Genç Türk yazarlardan Şule Gürbüz’ün Kambur, Coşkuyla Ölmek ve Zamanın Farkında kitaplarını okuyabilirsiniz.
• Amin Maalouf ise günümüz yabancı yazarları arasında mutlaka keşfedilmesi gereken isimlerden birisidir.
• Hermann Hesse’nin Boncuk Oyunu eserini okuyabilirsiniz.

Sinemada İtalyanlar, müzikte Almanlar, romanda Ruslar, şiirde İranlılar en yükseğe çıkmıştır. Fransız edebiyatı da bir başka büyüklüktür.

İlber Ortaylı – Bir Ömür Nasıl Yaşanır?

İlber Ortaylı’nın Film Önerileri

• Potemkin Zırhlısı – Sergey Eisenstein (1925)
• Aleksandr Nevsky – Sergey Eisenstein (1938)
• Bir Kuşak – Andrzej Wajda (1955)
• Wesele – Andrzej Wajda (1957)
• Küller ve Elmaslar – Andrzej Wajda (1958)
• Vaatler Ülkesi – Andrzej Wajda (1975)
• Waterloo – Sergey Bondarçuk (1970)
• Dünyayı Sarsan On Gün – Sergey Bondarçuk (1983)
• Constans – Krzysztof Zanussi (1980)
• Macarlar – Zoltan Fábri (1978)
• Mephisto – István Szabó (1981)
• Albay Redl – István Szabó (1985)
• Taraf Tutmak – István Szabó (2001)
• Teorema – Pier Paolo Pasolini (1968)
• Dekameron’un Aşk Öyküleri – Pier Paolo Pasolini (1971)
• Roma – Federico Fellini (1972)
• Satyricon – Federico Fellini (1969)
• Leopar – Luchino Visconti (1963)
• Lanetliler – Luchino Visconti (1969)
• Venedik’te Ölüm – Luchino Visconti (1971)
• Roma, Açık Şehir – Roberto Rossellini (1945)
• İtalya’ya Yolculuk – Roberto Rossellini (1954)
• Bisiklet Hırsızları – Vittorio De Sica (1948)
• Umberto D. – Vittorio De Sica (1952)
• Lili Marleen – Rainer Werner Fassbinder (1981)
• Jesus Of Nazareth – Franco Zeffirelli (1977, Mini Dizi)

İlber Ortaylı’nın Klasik Müzikteki Favorileri

• Wagner, Der Ring Des Nibelungen — Vienna Philharmonic Orchestra, Vienna State Opera Chorus, Solti.
• Beethoven: Symphonies Nos 5&7 — Vienna Philharmonic, Carlos Kleiber.
• Bach: Goldberg Variations — Glenn Gould.
• Schubert: The Piano Sonatas — Wilhelm Kempff.
• Haydn: ‘The ‘Sturm und Drang’ Symphonies — The English Concert/Trevor Pinnock.
• Bach: Brandenburg Concertos — Farklı kayıtlar.
• Puccini: Tosca — Farklı kayıtlar.
• Beethoven: Late String Quartets — Farklı kayıtlar.
• Beethoven: Complete Piano Sonatas — Farklı kayıtlar.
• Beethoven: Symphonies 2&4 — Wilhelm Furtwängler.
• Giuseppe Verdi Collection — Farklı kayıtlar.
• Romantic Callas — Maria Callas.
• Mozart, Beethoven, Schubert, Tchaikovsky, Wagner, Rossini, Mendelssohn, Furtwängler Bartholdy — Wilhelm Furtwängler.
• Violin Concertos — David Oistrakh.
• The Great Violin Concertos — Yehudi Menuhin.
• Great Pianists — Vladimir Ashkenazy.
• Mozart: Complete Piano Concertos — Daniel Barenboim.
• The Piano Masters — Arthur Rubinstein.
• Paganini — Complete Chamber Music — Farklı kayıtlar.
• Mozart: Violin Sonatas — Itzhak Perlman, Daniel Barenboim.
• Mozart: Die Zauberflöte — Farklı kayıtlar.
• Chopin: Piano Works — Vladimir Ashkenazy.
• Rachmaninov: Piano Concerto №3 — Vladimir Ashkenazy, London Symphony Orchestra.
• Tchaikovsky: The Nutcracker — Berlin Philharmonic, Simon Rattle.
• Tchaikovsky: Swan Lake — Montreal Symphony Orchestra, Charles Dutoit.
• Rimsky-Korsakov: Scheherazade — Royal Philharmonic, Sir Thomas Beecham.
• Brahms: Hungarian Dances — Vienna Philharmonic Orchestra.
• Chopin: Nocturnes — Fazıl Say.
• Say Plays Say — Fazıl Say.
• 20th Century Piano Edition — İdil Biret.
• Arşiv Serisi — Ayla Erduran.
• Ottoman Court Music (Osmanlı Saray Müziği) — Vedat Kosal, Henschel Quartet.

İlber Ortaylı Kimdir?

İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz kentindeki bir göçmen kampında, Kırım Tatarı kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Kemal Ortaylı, annesi ise Şefika Hanım’dır. Ailesi 1949 yılında, Ortaylı henüz iki yaşındayken İstanbul’a taşındı. Daha sonra Ankara’ya yerleşen aileyle birlikte eğitim hayatına da burada başladı ve Etlik İlkokulu’nda okudu. Almanca öğrenmesi amacıyla İstanbul Avusturya Lisesi’ne kaydedildi; burada hazırlık sınıfı ve ortaokul birinci sınıfı okuduktan sonra eğitimine Ankara Atatürk Lisesi’nde devam etti. 1965 yılında Atatürk Lisesi’nden mezun oldu. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde görev yapan annesi sayesinde Rusça, Rus tarihi ve Rus edebiyatıyla erken yaşlarda tanıştı.

Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi’nde sürdürdü. 1969 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun oldu; aynı zamanda Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nü de tamamladı. Akademik çalışmalarını uluslararası düzeyde sürdürerek Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü’nde eğitim gördü. Chicago Üniversitesi’nde yüksek lisans çalışmasını Prof. Halil İnalcık danışmanlığında yaptı. “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı teziyle 1974 yılında doktor unvanını aldı. 1979 yılında ise “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla doçent oldu. 1982’de devletin akademik politikalarına tepki göstererek görevinden istifa etti.

Akademik kariyerini uluslararası üniversitelerde sürdürmeye devam eden Ortaylı, Viyana, Berlin, Paris, Princeton ve Moskova’da misafir profesör olarak dersler verdi. Bunun yanı sıra Roma, Sofya, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde seminer ve konferanslar düzenledi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde özellikle Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılları ile Rusya tarihi üzerine makaleler yayımladı. 1989 yılında Türkiye’ye dönerek profesör oldu.

1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı. 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Anabilim Dalı Başkanlığı’na getirildi. İki yıl sonra Bilkent Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak ders verdi. Galatasaray Üniversitesi Senatosu’nda üyelik yaptı. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti’nde de görev aldı.

Akademik çalışmalarının yanı sıra geniş kitlelere hitap eden televizyon projelerinde de yer aldı. 2004 yılında TRT 2’de başlayıp daha sonra TRT Türk’te hafta sonları yayınlanan “İlber Ortaylı ile” adlı belgesel programını sundu.