Çocuklarda yaz hastalıkları belirtilerini ve güneş çarpması, havuz enfeksiyonları, güneş yanığı ve kene riskine karşı korunma yöntemlerini, Prof. Dr. Sinan Mahir Kayıran’ın uzman görüşleriyle birlikte keşfedin.
Bu yazıda ne okuyacaksınız?
- Çocuklarda yaz hastalıkları; güneş çarpması, sıvı kaybı, yaz ishali, havuz enfeksiyonları, güneş yanığı, böcek sokmaları ve kene teması gibi başlıkları kapsar.
- Belirtileri erken ayırt etmek, yaz aylarında çocukların sıvı tüketimini, güneş maruziyetini ve genel durumunu düzenli izlemeyi gerektirir.
- Güvenli gıda, hijyenik yüzme alanı, ıslak mayo değişimi, güneş koruyucu ve açık hava sonrası kene kontrolü korunmanın temel adımları.
- Prof. Dr. Sinan Mahir Kayıran, yaz hastalıklarında hijyen, yeterli su tüketimi ve güneşten korunmanın belirleyici rolünü vurguluyor.
- Bilinç bulanıklığı, bayılma, nöbet, nefes darlığı, kanlı dışkı, uzun süre idrara çıkmama veya kene sonrası ateş tıbbi değerlendirme gerektirir.
Çocuklarda yaz hastalıkları; güneş, sıcak hava, sıvı kaybı, açıkta bekleyen yiyecekler, havuz-deniz kullanımı ve açık hava aktiviteleriyle daha sık gündeme gelebiliyor. Yaz mevsimi çocuklar için tatil, oyun ve keşif zamanı olsa da bu dönemde bazı sağlık risklerini erken fark etmek önemli.
Güneş çarpması, yaz ishali, gıda zehirlenmesi, havuz enfeksiyonları, yüzücü kulağı, güneş yanığı, böcek sokmaları ve kene teması yaz aylarında ebeveynlerin en çok dikkat etmesi gereken başlıklar arasında.
- Bu yazıda ne okuyacaksınız?
- Çocuklarda En Sık Görülen Yaz Hastalıkları Nelerdir?
- Çocuklarda Isı Bitkinliği ve Sıcak Çarpması
- Çocuklarda Dehidrasyon: Sıvı Kaybı Nasıl Anlaşılır?
- Çocuklarda Güneş Yanığı ve İsilik
- Çocuklarda Yaz İshali ve Gıda Zehirlenmesi
- Havuzdan ve Denizden Bulaşan Hastalıklar
- Böcek Isırıkları, Arı Sokmaları ve Kene Teması
- Çocuklarda Cilt Mantarı ve İdrar Yolu Enfeksiyonu
- Yaz Aylarında Çocuklarda Görülen Viral Enfeksiyonlar
- Prof. Dr. Sinan Mahir Kayıran Anlatıyor: Çocuklarda Yaz Hastalıkları
- Çocuklarda Yaz Hastalıkları İçin Korunma Yöntemleri
- Çocuklarda Yaz Hastalıkları İçin Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Çocuklarda En Sık Görülen Yaz Hastalıkları Nelerdir?
Çocuklarda yaz aylarında görülen sağlık sorunları, sıcaklık ve güneş maruziyetinden enfeksiyonlara kadar farklı nedenlerle gelişebilir. Deniz, havuz, piknik, açık hava oyunları ve seyahatler çocukların günlük rutinini değiştirirken; hijyen, sıvı tüketimi, güneşten korunma ve güvenli gıda seçimi daha fazla önem kazanır.
| Yaz Hastalığı / Risk | En Sık Görülen Belirtiler | Ne Zaman Dikkat Edilmeli? |
|---|---|---|
| Isı bitkinliği ve sıcak çarpması | Halsizlik, baş dönmesi, bulantı, hızlı nabız, bilinç değişikliği | Bayılma, nöbet, bilinç bulanıklığı veya tepkisizlik varsa acil yardım çağrılmalı. |
| Dehidrasyon / sıvı kaybı | Az idrar, ağız kuruluğu, halsizlik, yoğun susama | Bebeklerde ıslak bez sayısı azalırsa veya çocuk sıvı alamıyorsa doktora başvurulmalı. |
| Güneş yanığı ve isilik | Kızarıklık, ağrı, kaşıntı, küçük kırmızı kabarcıklar | Kabarcık, ateş, kusma veya yaygın ağrı varsa hekim değerlendirmesi gerekir. |
| Yaz ishali ve gıda zehirlenmesi | Sulu dışkılama, karın ağrısı, kusma, ateş | Kanlı dışkı, tekrarlayan kusma veya az idrar varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalı. |
| Havuz ve deniz kaynaklı enfeksiyonlar | İshal, göz kızarıklığı, kulak ağrısı, cilt döküntüsü | İshal varken havuza girilmemeli; kulak akıntısı veya göz ağrısı varsa doktora danışılmalı. |
| Böcek sokmaları ve kene teması | Kaşıntı, kızarıklık, şişlik; kene sonrası ateş ve halsizlik | Nefes darlığı, dudak-dil şişmesi veya kene teması sonrası ateş varsa acil değerlendirme gerekir. |
Çocuklarda Isı Bitkinliği ve Sıcak Çarpması
Çocuklarda güneş çarpması ve sıcaklığa bağlı rahatsızlıklar yaz aylarının en önemli sağlık riskleri arasında. Isı bitkinliği, çocuğun uzun süre sıcak ortamda kalması ve terlemeyle su ile mineral kaybetmesi sonucunda gelişebilir. Yoğun hareket, yeterli sıvı içmeme ve yüksek nem riski artırır.
Isı Bitkinliği ve Sıcak Çarpması Belirtileri
Çocuk serin ve gölgeli bir alana alınmalı, fazla kıyafetleri çıkarılmalı ve bilinci tamamen açıksa küçük yudumlarla su verilmelidir. Serin duş, ıslak bez veya vantilatör de vücut sıcaklığının düşmesine yardımcı olabilir. Belirtiler kısa sürede hafiflemezse ya da giderek artarsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Sıcak çarpması, vücudun sıcaklık kontrolünü kaybettiği ve hayati organların zarar görebildiği tıbbi bir acil durum. Kapalı araçta bırakılma, yoğun sıcak altında uzun süre kalma ve sıcak havada ağır egzersiz başlıca riskler arasında.
| Durum | Belirtiler | İlk Adım |
|---|---|---|
| Isı bitkinliği | Yoğun terleme, halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı veya kusma, kas krampları, soluk ve nemli cilt, hızlı nabız, bayılacakmış gibi hissetme | Çocuk serin ve gölgeli bir alana alınmalı, fazla kıyafetleri çıkarılmalı ve bilinci açıksa küçük yudumlarla su verilmelidir. |
| Sıcak çarpması | Bilinç bulanıklığı, çevreyi tanımakta zorlanma, anlamsız konuşma, denge kaybı, şiddetli baş ağrısı, çok sıcak ve kızarık cilt, hızlı solunum ve nabız, bayılma, nöbet, tepkisizlik | Acil yardım çağrılmalı. Yardım gelene kadar çocuk serin bir yere taşınmalı, fazla kıyafetleri çıkarılmalı ve cildi serin suyla soğutulmalıdır. |
Sıcak çarpmasında terlemenin bulunup bulunmaması tek başına ayırt edici kabul edilmemeli. Çocuk terli görünse bile bilinç değişikliği, nöbet veya bayılma varsa acil yardım çağrılmalı. Yardım gelene kadar çocuk serin bir yere taşınmalı, fazla kıyafetleri çıkarılmalı ve cildi serin suyla soğutulmalı. Bilinci kapalı, sersemlemiş veya yutma güçlüğü bulunan çocuğa su verilmemeli.
Çocuklarda Dehidrasyon: Sıvı Kaybı Nasıl Anlaşılır?
Yaz aylarında terleme, ishal, kusma ve yetersiz su tüketimi sıvı kaybına neden olabilir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda dehidrasyon daha kısa sürede ilerleyebilir. Bu nedenle idrar miktarı, ağız kuruluğu, enerji düzeyi ve beslenme isteği yakından takip edilmelidir.
Bebeklerde ve Büyük Çocuklarda Susuzluk Belirtileri
| Yaş Grubu | Susuzluk Belirtileri | Dikkat Edilmesi Gerekenler |
|---|---|---|
| Bebekler | Islak bez sayısında azalma, ağlarken gözyaşı gelmemesi, ağız ve dudaklarda kuruluk, bıngıldakta çökme, normalden fazla uyuma, beslenme isteğinin azalması | Altı aydan küçük bebeklerde temel sıvı kaynağı anne sütü veya formül mamadır. Ek su verme kararı çocuk doktoruyla değerlendirilmelidir. |
| Büyük çocuklar | Koyu renkli veya az miktarda idrar, uzun süre idrara çıkmama, baş ağrısı, baş dönmesi, ağızda kuruluk, halsizlik, huzursuzluk, hızlı nabız, yoğun susama | Çocuğa susamasını beklemeden düzenli aralıklarla su teklif edilmeli; belirgin halsizlik, az idrar veya sıvı alamama varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. |
Altı aydan küçük bebeklerde temel sıvı kaynağı anne sütü veya formül mamadır. Sıcak havalarda emzirme sıklığı artırılabilir. Ek su verme kararı bebeğin yaşı, beslenme biçimi ve sağlık durumuna göre çocuk doktoruyla değerlendirilmelidir.
Çocuklarda Güneş Yanığı ve İsilik
Çocuklarda güneş yanığı, hassas cildin yoğun ultraviyole ışınlarına maruz kalmasıyla gelişebilir. Deniz, havuz ve kum gibi yüzeylerden yansıyan ışınlar maruziyeti artırabilir. Güneş yanığı genellikle güneşe çıktıktan birkaç saat sonra belirginleşir.
Ciltte kızarıklık, hassasiyet, sıcaklık artışı ve ağrı görülebilir. Daha ağır durumlarda su dolu kabarcıklar, ateş, titreme, baş ağrısı ve bulantı gelişebilir. Hafif güneş yanığında serin duş, soğuk kompres, parfümsüz nemlendirici ve yeterli sıvı tüketimi rahatlama sağlayabilir. Kabarcıkların patlatılmaması gerekir. Yaygın kabarcık, şiddetli ağrı, ateş, kusma veya belirgin halsizlik varsa hekim değerlendirmesi gerekir.
İsilik ise ter kanallarının tıkanmasıyla ortaya çıkan küçük kırmızı kabarcıklar ve kaşıntıyla kendini gösterir. Boyun, sırt, göğüs, koltuk altı ve bez bölgesi sık etkilenen alanlardır. Çocuğu serin tutmak, terli kıyafetleri değiştirmek, ince ve nefes alan kumaşlar tercih etmek genellikle destekleyici olur. Döküntü yayılırsa, iltihaplı görünürse veya ateş eşlik ederse çocuk doktoruna danışılmalıdır.
Çocuklarda Yaz İshali ve Gıda Zehirlenmesi
Çocuklarda yaz ishali ve gıda zehirlenmesi, sıcak havalarda uygun koşullarda saklanmayan yiyecekler nedeniyle daha sık görülebilir. Kirli su, açık büfede uzun süre bekleyen yiyecekler, iyi pişmemiş ürünler ve hijyenik olmayan hazırlama koşulları riski artırır.
Yaz İshali Belirtileri
- Sulu ve sık dışkılama
- Karın ağrısı
- Bulantı
- Kusma
- Ateş
- İştahsızlık
- Halsizlik
İshal ve kusmada temel amaç kaybedilen su ile minerallerin yerine konmasıdır. Eczaneden alınan oral rehidrasyon solüsyonları, ürünün talimatına uygun şekilde hazırlanmalıdır. Evde göz kararıyla hazırlanan tuz ve şeker karışımlarında oran hatası oluşabileceği için hazır ürünler daha güvenli bir seçenek sunar.
Anne sütü alan bebeklerde emzirmeye devam edilmeli, çocuğun beslenmesi tamamen kesilmemelidir. İshal kesici ilaç, antibiyotik veya çinko takviyesi hekim önerisi olmadan verilmemelidir. Kanlı dışkı, ağızdan sıvı alamama, tekrarlayan kusma, belirgin uyku hali veya idrar miktarında ciddi azalma tıbbi değerlendirme gerektirir.
Çocukları Gıda Zehirlenmesinden Korumak İçin Neler Yapılmalı?
Gıda güvenliğini korumak için temizlik, doğru pişirme ve uygun saklama koşullarını birlikte düşünmek gerekir. Dünya Sağlık Örgütü’nün gıda güvenliği yaklaşımı beş temel adımdan oluşur:
- Elleri, yüzeyleri ve mutfak gereçlerini temiz tutun.
- Çiğ gıdaları pişmiş yiyeceklerden ayırın.
- Et, yumurta ve benzeri ürünleri iyice pişirin.
- Yiyecekleri güvenli sıcaklıkta saklayın.
- Temiz su ve güvenilir hammaddeler kullanın.
Piknik ve seyahat sırasında soğuk tutulması gereken ürünler buzdolabı çantasında taşınmalı, uzun süre güneş altında kalan yiyecekler çocuklara verilmemelidir. Görünümü ve kokusu normal olan bir gıda da hastalık etkeni taşıyebilir.
Havuzdan ve Denizden Bulaşan Hastalıklar
Çocuklarda havuz enfeksiyonları, havuz veya deniz suyunun yutulmasıyla, ortak yüzeylerle temasla ya da suyun kulak ve göz gibi hassas bölgelerde tahrişe yol açmasıyla gelişebilir. İshal, karın ağrısı, kusma, göz kızarıklığı, yüzücü kulağı, cilt döküntüleri, mantar enfeksiyonları ve açık yaralarda enfeksiyon riski bu başlıkta değerlendirilir.
İshal bulunan çocuk havuza, denize veya su parkına girmemelidir. Çocuğa havuz suyunu yutmaması öğretilmeli, bez değişimi su kenarından uzakta yapılmalıdır. Yüzme alanının güncel analiz sonuçları Sağlık Bakanlığı Yüzme Suyu Takip Sistemi üzerinden kontrol edilebilir.
Çocuklarda Yüzücü Kulağı
Yüzücü kulağı, dış kulak yolunda nemin uzun süre kalmasıyla gelişen enfeksiyondur. Sık yüzen okul çağı çocuklarında daha fazla görülebilir.
- Kulak kepçesi çekildiğinde ağrı
- Kulakta kaşıntı
- Dolgunluk hissi
- Kulak kanalında kızarıklık
- Akıntı
- İşitmede azalma
Yüzme sonrasında kulağın dış kısmı yumuşak bir havluyla kurulanabilir ve baş iki yana eğilerek suyun akması sağlanabilir. Kulak içine pamuklu çubuk, peçete veya sivri bir cisim sokulmamalıdır. Kulak damlası, kulak zarında delik bulunup bulunmadığı bilinmeden kullanılmamalıdır.
Havuz Sonrası Göz Kızarıklığı
Havuz kimyasalları, kloraminler, virüsler ve bakteriler gözlerde kızarıklığa neden olabilir. Hafif yanma ve sulanma kısa sürede düzelebilir. Yoğun çapaklanma, şiddetli göz ağrısı, ışığa bakamama, görmede azalma veya göz kapağında belirgin şişlik varsa göz hekimi değerlendirmesi gerekir.
Yüzme gözlüğü kullanmak, havuzdan çıktıktan sonra yüzü temiz suyla yıkamak ve ortak havlu kullanmamak riski azaltabilir.
Böcek Isırıkları, Arı Sokmaları ve Kene Teması
Sivrisinek ve diğer böcek ısırıkları çoğu çocukta lokal kızarıklık, kaşıntı ve hafif şişliğe neden olur. Soğuk kompres uygulanabilir ve çocuğun bölgeyi kaşıması engellenebilir. Arı sokması veya böcek ısırığı sonrası dudak-dil şişmesi, nefes darlığı, hırıltı, yaygın kurdeşen, tekrarlayan kusma, baş dönmesi veya bayılma gelişirse acil yardım çağrılmalıdır.
Çocuklarda Kene Isırığı Durumunda Ne Yapılmalı?
- Çocuklarda kene ısırığı riski tarla, bağ, bahçe, orman ve piknik alanlarında artabilir. Kırsal alandan dönüldüğünde çocuğun saç dipleri, kulak arkası, koltuk altı, kasık, göbek çevresi ve diz arkası kontrol edilmelidir. Kene çıplak elle ezilmemeli; üzerine kolonya, yağ, oje, sigara veya ısı uygulanmamalıdır.
- Uygun bir cımbız varsa kene deriye en yakın noktadan tutulup ezmeden, sabit bir hareketle çıkarılabilir. Kenenin güvenli biçimde çıkarılamadığı durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
- Kene temasından sonraki 10 gün içinde ateş, belirgin halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı, kusma, ishal, döküntü veya kanama gelişirse vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidilmelidir.
Çocuklar İçin Sinek Kovucu Nasıl Seçilir?
- DEET veya picaridin içeren, yetkili kurumlarca onaylanmış ürünler etiketteki yaş ve kullanım talimatlarına göre tercih edilebilir. Ürün çocuğun ellerine, göz çevresine, ağzına, tahriş olmuş veya güneş yanığı bulunan cilde sürülmemelidir.
- Sprey doğrudan çocuğun yüzüne sıkılmamalı; yetişkin ürünü önce eline uygulayıp ardından yüze yaymalıdır. Eve dönüldüğünde cilt sabunlu suyla temizlenmelidir. Güneş koruyucu ve sinek kovucu ayrı ürünler olarak kullanılmalı; önce güneş koruyucu, ardından kovucu sürülmelidir.
Çocuklarda Cilt Mantarı ve İdrar Yolu Enfeksiyonu
Terleme, ıslak mayo, ortak havlu ve nemli zeminler mantar enfeksiyonlarına uygun ortam hazırlayabilir. Ayak parmakları arasında soyulma, kaşıntı ve çatlaklar; vücutta ise kenarları belirgin, pullu ve halka biçimli lekeler görülebilir. Çocuğun ıslak mayosu değiştirilerek cildi kuru tutulmalı, ortak havlu ve terlik kullanımından kaçınılmalıdır.
İdrar yolu enfeksiyonu doğrudan yaz mevsimine özgü bir hastalık değil. Ancak yetersiz su içme, uzun süre idrar tutma, kabızlık ve ıslak mayo ile uzun süre kalma gibi yaz alışkanlıkları bazı çocuklarda yakınmaların ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, alt karın ağrısı, kötü kokulu idrar ve ateş görülebilir. Özellikle bebeklerde nedeni açıklanamayan ateş, huzursuzluk ve beslenme güçlüğü idrar yolu enfeksiyonu açısından değerlendirilmelidir.
Yaz Aylarında Çocuklarda Görülen Viral Enfeksiyonlar
Soğuk algınlığı ve bazı viral enfeksiyonlar kış aylarıyla ilişkilendirilse de yaz döneminde de görülebilir. El-ayak-ağız hastalığı, adenovirüs enfeksiyonları, enterovirüsler ve bazı üst solunum yolu enfeksiyonları yaz kampları, kreşler, kalabalık tatil alanları ve ortak kullanım alanlarında daha kolay yayılabilir.
Ateş, boğaz ağrısı, ağız içinde yaralar, el ve ayaklarda döküntü, kusma, ishal, göz kızarıklığı, burun akıntısı veya öksürük gibi belirtiler görülebilir. El yıkama alışkanlığı, ortak tabak-bardak kullanımından kaçınma, hasta çocukların ilk günlerde kalabalık ortamlardan uzak tutulması ve yüzme alanlarına belirtiler geçmeden girilmemesi bulaş riskini azaltır.
Prof. Dr. Sinan Mahir Kayıran Anlatıyor: Çocuklarda Yaz Hastalıkları
Yukarıda bahsettiğimiz riskleri bir de uzman gözüyle değerlendirelim: Amerikan Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinan Mahir Kayıran, çocuklarda yaz hastalıkları için korunmanın yöntemlerini ve bu hastalıklara karşı bağışıklığı kuvvetlendirecek besinleri anlattı.
Çocuklar için yaz mevsimi, okula verilen ara, yapılan aktiviteler, eğlenceler, tatiller açısından heyecan verici ve keyifli bir dönem olmaktadır. Ancak yaz döneminde karşılaşılan hastalıklar düşünülenin aksine yılın diğer mevsimlerine göre hiç de azımsanmayacak sıklıktadır.
Örneğin; soğuk algınlığı ve grip gibi hastalıkların sadece kış aylarında belirti verdiği algısı nedeniyle bu durum ebeveynler için sürpriz olabilmektedir. Sıcak hava ile birlikte ev dışında, açık havada doğayla, çevreyle geçirilen zaman artmaktadır.
Yaz aylarında artış gösteren sağlık sorunları ve hastalıklar; mide ve bağırsak enfeksiyonu, gıda zehirlenmesi, ateş, kulak enfeksiyonu, cilt sorunları, güneş çarpması, idrar yolu ve solunum yolu enfeksiyonu, sinek-böcek sokması, göz enfeksiyonu ve alerjik reaksiyonlar şeklinde özetlenebilir. En sık görülenler ise şunlardır:
Mide ve Bağırsak Enfeksiyonları
Mikroorganizmalarla (özellikle Rota virüs, Norovirüs, Adenovirüs) bulaşmış su ya da gıdaların tüketilmesi sonucunda, ishal ön planda olmak üzere karın ağrısı, kusma ve ateşin de tabloya eklenebildiği çocukluk çağının en sık görülen enfeksiyonları arasındadır.
Çocukların girmesini önermediğimiz havuz suyundaki klor dahi mide ve bağırsak enfeksiyonuna neden olabilir. Hijyen, iyice yıkanmış temiz gıda ve su tüketimi, yemekten önce, tuvaletten sonra el yıkamayı, kirli elle iyi yıkanmamış sebze ve meyveleri ağzına sokmamayı rutin hale getirdiklerinde ishaller büyük oranda önlenebilir; kaldı ki ellerin iyi yıkanması bu hastalıktan ve insanlarda gözlenen birçok mikrobik durumdan korunmada esastır.
Bu hastalıklardan korunmak için;
- Mide ve bağırsak enfeksiyonlarında sebep ne olursa olsun, öncelikle vücudun kaybettiği sıvıyı yerine koymak gerekir.
- Az az ve yavaş yavaş su içirilmeli, ek olarak yoğurt, ayran, muz, havuç, patates haşlama gibi gıdalar verilmeye çalışılmalıdır.
- Şekerli ve katkı maddeli gıdalardan uzak durulmalıdır.
- Ancak sık ishale dışkıda kan, sümük, şiddetli kusma ve yüksek ateşin eşlik ettiği durumlarda hastaneye başvurulmalıdır.
Güneş Çarpması
Özellikle yaz döneminde çocuklar güneş ışığına uzun süre maruz kaldıklarında ve yeterince de su içmiyorlarsa, güneş çarpması riski artar. Şayet çocuğunuzda baş dönmesi, sersemlik, göz kararması, konuşma bozukluğu ve vücutta kırmızı döküntüler başlamışsa, gecikmeden hastaneye götürülmelidir. Güneş çarpmasından korunmak için;
- Özellikle tatil yörelerinde 10-16 saatleri arasında çocukların dışarı çıkmasına, güneşe direkt maruz kalmasına izin verilmemelidir.
- UV filtrasyonlu güneş gözlüğü ve geniş çeperli şapka kullanılmalıdır.
- Evin dışında geçireceği zamanda, özellikle denize girmeden 20-30 dk önce 30-50 koruma faktörlü güneş koruyucu krem kullanılmalı ve krem aralıklı olarak deniz ve duş sonrası tekrarlanmalıdır.
- Tüketilen su miktarı artırılmalı, susamadığı dönemlerde dahi su içmeye teşvik edilmelidir.
Güneş Yanıkları
Güneş yanıkları, güneşin UV ışınlarına aşırı maruz kalma sonucunda birkaç saat içerisinde oluşabilen, kaşıntı, ağrı, hassasiyet şeklinde kendini gösteren, cilt altı dokularının da etkilenmesiyle “bül” adı verilen içi sıvı dolu baloncukların eşlik ettiği ve ağır yanıklarla seyredebilen bir tablodur. Bu durumda;
- Cildin yanık bölgelerine güneş koruyucu losyonlar sürülmeli,
- Güneşten uzakta evde tutulmalı,
- Uzun kollu giysiler giyilmeli,
- Yumuşatıcı ve nemlendiricili losyonlar sürülmeli,
- İçilen su miktarı artırılmalıdır.
Ayrıca aşırı sıcaklarla birlikte artan terleme sonucunda, ter bezi kanallarının tıkanmasıyla “isilik” dediğimiz vücutta kaşıntılı, kırmızı cilt lezyonları görülebilmektedir. Bu nedenle, sıcak havada yağlı krem uygulamasından uzak durmalıdır. Bu durumda daha ince ve açık renkli giysiler giyilebilir ve ılık duş sıklığı artırılabilir.
Besin Zehirlenmeleri
Yazın sıcaklık artışı sonucunda bakteriler gıdalara yerleşerek kontamine olmasına neden olmaktadır. Genellikle çocuklar bu kontamine gıdaları yediklerinde zehirlenme bulguları görülmektedir. Stafilokoklar, E. Coli, Salmonella ve Shigella’ya kadar bir kısım bakteriler etken olabilmektedir. Ani başlayan şiddetli kusma ve ishal, besin zehirlenmesini akla getirmelidir. O nedenle, her mevsim olduğu gibi, özellikle yaz aylarında taze pişmiş ve evde hazırlanmış yiyecekler tercih edilmelidir.
İdrar Yolu Enfeksiyonları
Günümüzde “en kötü denizin bile en iyi havuzdan iyi olduğu” gerçeği hepimiz tarafından kabul edilmektedir. Ateş, bulantı, karın ağrısı, idrarda yanma, sık idrara çıkma belirtileri ön planda olup, mümkün olan en kısa sürede ıslak mayoların değiştirilmesi, bol su desteği ve doktor kontrolünde tedavisi şart olan bir durumdur.
Ayrıca kulak enfeksiyonu, mantar ve göz enfeksiyonlarıyla alerjik cilt reaksiyonları da sıklıkla havuzların tetiklediği sorunlar arasındadır.
Sinek-Böcek, Kene Sokması
Yaz aylarında havuz kenarında, duşta ve drenajlarda su birikintisi ve uzun süre unutulan çöpler sineklerin artışına neden olmaktadır.
Bu gibi durumlarda;
- Sinek-böcek kovucu doğal losyonlar sürülebilir.
- Drenajlardan uzak durarak çevre temizliğine dikkat edilmelidir.
- Böcek ısırılan yere soğuk uygulama yapılabilir.
- Isırılan yerin kaşınmaması sağlanıp o bölgeye birkaç damla nane yağı damlatılabilir (nane yağı yara iyileşmesini hızlandırır).
Ancak kene ısırmasında kene çıkarılmaya çalışılmadan en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Virüsler
- Özellikle “Rhinovirüs” gibi virüslerin neden olduğu soğuk algınlığı enfeksiyonları kışın daha yaygın olmakla birlikte, yazın dahil her mevsim görülebilmektedir.
- “Coxsackie virüsler” yazın sıklıkla el-ayak-ağız hastalığı gibi enfeksiyonlara yol açabilmektedir. Bu hastalıkta ateş, ağızda ağrılı yaralar, el ve ayak tabanında kırmızı döküntüler olabilmektedir. Özgün bir tedavisi olmayıp, bol sıvı eşliğinde ateş düşürücü ve ağrı kesicilerle sürecin daha rahat atlatılması desteklenebilir.
- “Enterovirüsler” ve “echovirüsler” hafif enfeksiyondan ağır tablolara kadar geniş bir aralıkta belirtilerle ortaya çıkabilir. Yüksek ateş, boğaz ağrısı, kusma, ishal, baş ağrısı, vücutta döküntü, gözlerde kızarıklık gibi bulgular sıklıkla gözlenmektedir.
- “Adenovirüs” enfeksiyonları sıklıkla ateş, boğaz ağrısı, gözlerde kızarıklık ve üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri göstermektedir.
- Ayrıca kışın daha çok görülmesine rağmen yaz döneminde gördüğümüz “parainfluenza virüsü” havlar tarzda öksürükle karakterize olup yaygındır. Tedavide bol sıvı ve soğuk buhar çoğunlukla yeterlidir.
Bu virüslerin ya da diğer tüm enfeksiyon etkenlerinin yayılmasını önlemek ve korunmak için, özellikle bez değiştirirken ve tuvaletlerden sonra ellerin en az 20 saniye yıkanması gereklidir. Çocuklara da bu alışkanlıkların kazandırılması, başka çocukların tabak, çatal, gıda ve içeceklerinin paylaştırılmaması ve kalabalık yaz kamplarında daha dikkatli olunması bu hastalıkların sıklığını azaltacaktır.
Ateşli hastalık ve enfeksiyon belirtisi gösteren çocukların yaz kamplarından, havuzdan, kreş ve yuvalardan özellikle hastalığın ilk birkaç günü uzak tutulması uygun olacaktır. Bu gürültülü başlangıç belirtilerine rağmen virüslere bağlı enfeksiyonlar çoğunlukla 7-10 gün içinde gerilemektedir.
Çocuklarda Yaz Hastalıkları İçin Korunma Yöntemleri
Çocuklarda yaz hastalıkları ve korunma yöntemleri söz konusu olduğunda günlük rutine yerleştirilecek küçük adımlar büyük fark yaratabilir. Güneşten korunma, yeterli sıvı tüketimi, güvenli gıda seçimi, doğru yüzme alanı tercihi ve açık hava dönüşü kontrol alışkanlığı yaz boyunca en temel önlemler arasında yer alır.
| Korunma Adımı | Nasıl Uygulanır? |
|---|---|
| En sıcak saatlerde dışarı çıkmayın | Çocukların 10.00-16.00 saatleri arasında doğrudan güneşte uzun süre kalmasını önleyin. Açık hava etkinliklerini sabah erken saatlere veya akşama planlayın. |
| Suyu gün içine yayın | Çocuğa susamasını beklemeden düzenli aralıklarla su teklif edin. Yoğun egzersiz sırasında sık su molaları verin. |
| Uygun kıyafet seçin | Açık renkli, bol, hafif ve hava alan kıyafetleri tercih edin. Geniş kenarlı şapka ve UV korumalı güneş gözlüğü kullanın. |
| SPF 30 ve üzeri güneş koruyucu kullanın | Geniş spektrumlu, UVA ve UVB koruması bulunan, suya dayanıklı bir ürün seçin. İki saatte bir, yüzme veya yoğun terleme sonrasında yenileyin. |
| Çocuğu park edilmiş araçta bırakmayın | Camlar açık veya araç gölgede olsa bile iç sıcaklık kısa sürede tehlikeli seviyelere çıkabilir. Bebekler ve çocuklar park edilmiş araçta tek başına bırakılmamalıdır. |
| Yiyecekleri soğuk zincirde tutun | Sütlü, yumurtalı, etli ve kremalı yiyecekleri uzun süre oda sıcaklığında bekletmeyin. Piknik ürünlerini buz aküsü bulunan kapalı bir çantada taşıyın. |
| Güvenilir yüzme alanlarını seçin | Deniz ve plajların güncel analiz sonuçlarını kontrol edin. Hijyeni şüpheli, aşırı kalabalık veya bakımsız havuzlardan uzak durun. |
| Islak kıyafetleri değiştirin | Yüzmeden sonra ıslak mayoyu çıkarın, çocuğun cildini ve kulak çevresini kurulayın. Ortak havlu, mayo, gözlük ve terlik kullanımından kaçının. |
| Kırsal alan dönüşünde kene kontrolü yapın | Açık renkli ve vücudu örten kıyafetler tercih edin. Eve dönünce saç dipleri, kulak arkası, koltuk altı, kasık ve diz arkası dahil tüm vücudu kontrol edin. |
| Çocuğun genel durumunu izleyin | İdrar miktarı, enerji düzeyi, uyku hali, iştahı ve davranışları takip edin. Ateş derecesi tek başına çocuğun durumunu değerlendirmek için yeterli değildir. |
Çocuklarda Yaz Hastalıkları İçin Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Çocuklarda yaz hastalıkları çoğunlukla doğru sıvı desteği, dinlenme, güneşten uzak durma ve hijyen önlemleriyle hafifleyebilir. Ancak bazı belirtiler aynı gün hekim değerlendirmesi gerektirir.
Aşağıdaki belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Uzun süre idrara çıkmama
- Ağızdan sıvı alamama
- Tekrarlayan kusma
- Kanlı dışkı
- Geçmeyen yüksek ateş
- Şiddetli karın ağrısı
- Gözde yoğun ağrı veya görme değişikliği
- Kulaktan irinli ya da kanlı akıntı
- Kene temasından sonra ateş veya halsizlik
- Yaygın ve ağrılı güneş yanığı
- Çocuğun normalden belirgin biçimde durgun olması
Hangi Belirtilerde Acil Yardım Çağrılmalı?
- Bilinç bulanıklığı veya tepkisizlik
- Bayılma
- Nöbet
- Nefes almakta zorlanma
- Dudak, dil veya boğazda şişme
- Şiddetli ense sertliği
- Hızla yayılan mor veya kanamalı döküntü
- Sıcak maruziyeti sonrası koordinasyon kaybı
- Travma sonrası tekrarlayan kusma veya bilinç değişikliği
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi muayene ya da kişiye özel tedavi önerisinin yerini tutmaz. Çocuğun belirtileri şiddetliyse, genel durumu bozuluyorsa veya ailede endişe uyandırıyorsa çocuk doktoruna ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
