Çevreye, yerel kültüre ve kentsel yaşama duyarlı yaklaşımlarıyla turizmin geleceğini şekillendiren dünyanın en sürdürülebilir şehirleri hangileri? GDS-Index 2025 verilerine göre sıralanan; düşük emisyonlu ulaşımdan döngüsel ekonomiye kadar ilham veren yenilikleriyle öne çıkan ilk 10 rotayı keşfedin.
Seyahat etme alışkanlıklarımız küresel bir dönüşümden geçiyor. Artık bir şehri keşfederken soluduğumuz havanın kalitesini, tüketilen enerjinin kaynağını ve turizmin o bölgenin yerel halkına sağladığı ekonomik katkıyı da önemsiyoruz. Sürdürülebilir turizm, “yeşil alanları korumak”tan çok daha geniş bir vizyon sunarak kentsel yaşamı baştan aşağı yeniliyor.
Peki, bu çevre dostu dönüşüme hangi destinasyonlar liderlik ediyor? İklim krizine karşı somut adımlar atan, karbon ayak izini sıfırlamaya yaklaşan ve ziyaretçilerine yaşanabilir bir dünya vadeden bölgeler giderek daha fazla öne çıkıyor. Bu yazıda yeşil yatırımları ve toplumsal kapsayıcılığıyla turizm sektörüne yön veren GDS-Index 2025’in en başarılı 10 şehrini inceliyoruz.
📌 Kısaca Dünyanın En Sürdürülebilir Şehirleri
- İlk 10 Şehir: Helsinki, Göteborg, Kopenhag, Aalborg, Glasgow, Tampere, Aarhus, Lyon, Belfast ve Reykjavik; düşük emisyonlu ulaşım, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir turizm yönetimiyle öne çıkar.
- Lider Destinasyon: Helsinki, kömürden çıkış adımları, elektrikli toplu taşıma ağı, sertifikalı turizm tedarik zinciri ve 2040 net sıfır hedefiyle GDS-Index 2025’in ilk sırasında yer alır.
- Avrupa’nın Dönüşümü: İskandinav şehirleri bisiklet, bölgesel ısıtma ve yenilenebilir enerji altyapısıyla dikkat çekerken; Glasgow, Belfast ve Lyon gibi şehirler iklim hedeflerini turizm ve kent yönetimiyle birlikte ele alır.
GDS-Index’in 2026 sonuçları henüz açıklanmadığı için sıralamamız, güncel 2025 verilerine dayanıyor. GDS-Movement, 2026 sıralamasının kesin yayın tarihini duyurmadı; önceki açıklama takvimine göre yeni sonuçların Eylül-Ekim 2026 döneminde yayımlanması bekleniyor.
- 📌 Kısaca Dünyanın En Sürdürülebilir Şehirleri
- Sürdürülebilir Destinasyon Ne Demek?
- GDS-Index Şehirleri Hangi Ölçütlere Göre Değerlendiriyor?
- 10. Reykjavik: Jeotermal Enerjiyle Dönüşen Başkent
- 9. Belfast: Turizmde Hızlı Bir Sürdürülebilirlik Dönüşümü
- 8. Lyon: Sürdürülebilir Gastronomi ve Kentsel Dönüşüm
- 7. Aarhus: Yeniden Kullanım Sistemleriyle Döngüsel Şehir
- 6. Tampere: Göller Arasında Düşük Emisyonlu Ulaşım
- 5. Glasgow: 2030 Net Sıfır Hedefiyle Dönüşen Sanayi Kenti
- 4. Aalborg: Endüstriyel Atık Isıyı Değerlendiren Şehir
- 3. Kopenhag: Bisiklet ve Bölgesel Isıtma Altyapısı
- 2. Göteborg: Fosil Yakıtlardan Bağımsız Şehir Hedefi
- 1. Helsinki: GDS-Index 2025’in Lideri
- Dünyanın En Sürdürülebilir Şehirleri: İlk 10
- Sürdürülebilir Bir Şehir Gezisi Nasıl Planlanır?
Sürdürülebilir Destinasyon Ne Demek?
Sürdürülebilir destinasyon; turizmin çevre, yerel ekonomi, kültürel miras ve kent sakinleri üzerindeki etkilerini birlikte yöneten bölgeyi ifade ediyor. Doğal kaynakların korunması, turizm gelirinin yerel topluluklara ulaşması, erişilebilirlik, adil çalışma koşulları ve ziyaretçi yoğunluğunun yönetilmesi bu yaklaşımın temel parçaları arasında.
Bu modelde amaç ziyaretçi sayısını sürekli artırmak yerine, turizmin şehirde bıraktığı ekonomik ve sosyal katkıyı geliştirmek. Toplu taşımanın kullanılması, sertifikalı konaklama tesislerinin desteklenmesi, yerel üreticilerden tedarik sağlanması ve hassas doğal alanlarda taşıma kapasitesinin gözetilmesi destinasyon yönetiminin başlıca araçlarını oluşturuyor.
GDS-Index Şehirleri Hangi Ölçütlere Göre Değerlendiriyor?
Global Destination Sustainability Index, turizm ve etkinlik destinasyonlarını dört ana alanda karşılaştırıyor. Değerlendirme, destinasyon yönetim kuruluşları ile belediyelerin sunduğu verilerin ve destekleyici belgelerin incelenmesiyle yapılıyor.
- Çevresel performans: İklim hedefleri, emisyonlar, yenilenebilir enerji, su ve kaynak yönetimi, döngüsel ekonomi, toplu taşıma, hava kalitesi ve biyoçeşitlilik inceleniyor.
- Sosyal gelişim: Güvenlik, erişilebilirlik, kapsayıcılık, sağlık, bilgiye erişim, toplumsal katılım ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyum değerlendiriliyor.
- Tedarikçi performansı: Oteller, etkinlik alanları, havalimanları, restoranlar, turistik noktalar ve organizasyon şirketlerinin sürdürülebilirlik çalışmaları ele alınıyor.
- Destinasyon yönetimi: Turizm kuruluşunun stratejisi, iklim eylemleri, ziyaretçi yönetimi, paydaş katılımı, iletişimi ve raporlama sistemi değerlendiriliyor.
GDS-Index bir yaşam kalitesi veya genel çevre sıralaması değil. Endeks, destinasyonların turizm ve etkinlik sektörünü sürdürülebilir biçimde yönetme kapasitesine odaklanıyor.
10. Reykjavik: Jeotermal Enerjiyle Dönüşen Başkent
GDS-Index 2025’te yüzde 83,72 puanla 10. sırada bulunan Reykjavik, elektrik ve ısıtma sistemlerinde jeotermal ile hidroelektrik kaynaklardan yararlanıyor. Kentteki yapıların büyük bölümü jeotermal bölgesel ısıtma sistemine bağlı. Şehrin 2040 hedefi karbon nötr bir kent yapısına ulaşmak.
Hellisheiði Jeotermal Santrali’nde geliştirilen Carbfix yöntemi, enerji üretimi sırasında ortaya çıkan karbondioksiti suyla birlikte bazalt kayaçlarına enjekte ederek mineral hâline getiriyor. Şehir içindeki Strætó otobüsleri, yürüyüş yolları ve bisiklet rotaları da özel araç kiralamaya gerek duymadan gezi planlamayı kolaylaştırıyor.
Reykjavik’e Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: İzlanda
- GDS-Index 2025: 10. sıra, yüzde 83,72
- İklim Hedefi: 2040’ta karbon nötr şehir
- Öne Çıkan Uygulama: Jeotermal bölgesel ısıtma ve Carbfix karbon mineralizasyonu
- Şehir İçi Ulaşım: Strætó otobüsleri, yürüyüş ve bisiklet rotaları
- İdeal Dönem: Uzun günler için haziran-ağustos, kuzey ışıkları için eylül-mart
9. Belfast: Turizmde Hızlı Bir Sürdürülebilirlik Dönüşümü
Belfast, GDS-Index 2025’te yüzde 84,40 puanla 9. sıraya yükseldi. Kentin iklim hedefleri, emisyonları 2030’a kadar 2000 yılı seviyelerine kıyasla yüzde 80 azaltmayı ve 2050’de net sıfıra ulaşmayı içeriyor. Belfast Climate Commission ve kent yönetiminin birlikte yürüttüğü çalışmalar; binalar, ulaşım, enerji ve yeşil altyapıya odaklanıyor.
Visit Belfast, turizm işletmelerinin çevresel etkilerini ölçmesini ve bağımsız sürdürülebilirlik akreditasyonlarına yönelmesini destekliyor. Kentte Green Tourism ve benzeri programlara katılan oteller ile turistik noktalar resmî turizm portalında ayrı listeleniyor. Belfast Bikes ağı ve yürünebilir merkez, kısa kent gezilerinde otomobile duyulan ihtiyacı azaltıyor.
Belfast’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Kuzey İrlanda, Birleşik Krallık
- GDS-Index 2025: 9. sıra, yüzde 84,40
- İklim Hedefi: 2030’da yüzde 80 emisyon azaltımı, 2050’de net sıfır
- Öne Çıkan Uygulama: Turizm işletmeleri için akreditasyon ve karbon ölçümü çalışmaları
- Şehir İçi Ulaşım: Translink otobüs ve trenleri, Glider hızlı otobüs hattı, Belfast Bikes
- İdeal Dönem: Nisan-eylül
8. Lyon: Sürdürülebilir Gastronomi ve Kentsel Dönüşüm
Yüzde 84,40 puanla 8. sırada yer alan Lyon, turizm yönetimini ulaşım, gastronomi, erişilebilirlik ve yerel tedarik başlıklarıyla ele alıyor. ONLYLYON Tourism & Conventions, konaklama ve etkinlik işletmelerinin çevre etiketlerine yönelmesini desteklerken sorumlu organizasyonlar için ulaşım, atık, gıda ve satın alma rehberleri yayımlıyor.
TCL metro, tramvay, troleybüs ve füniküler ağı kent merkezinin büyük bölümüne ulaşıyor. Vélo’v bisiklet paylaşım sistemi ve yapımı süren Les Voies Lyonnaises ana bisiklet güzergâhları, kısa mesafelerde alternatif oluşturuyor. Yerel ve mevsimsel ürün kullanan restoranlar ile çevre etiketi taşıyan konaklama tesisleri, şehrin gastronomi kimliğini daha ölçülebilir uygulamalarla destekliyor.
Lyon’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Fransa
- GDS-Index 2025: 8. sıra, yüzde 84,40
- Öne Çıkan Uygulama: Sorumlu etkinlik yönetimi, yerel tedarik ve çevre etiketli turizm işletmeleri
- Şehir İçi Ulaşım: TCL ağı ve Vélo’v bisikletleri
- Şehir Kartı: Lyon City Card’ın geçerli olduğu süre boyunca toplu taşıma kullanımı dâhil
- İdeal Dönem: Nisan-haziran ve eylül-ekim
7. Aarhus: Yeniden Kullanım Sistemleriyle Döngüsel Şehir
Aarhus, yüzde 85,15 puanla 7. sırada. Kentin REUSEABLE sistemi, paket servis içecekleri için depozitolu ve tekrar kullanılabilir bardaklar sunuyor.
Kullanıcılar bardakları şehirdeki iade noktalarına bırakarak depozitolarını geri alabiliyor. Bu sistem, günlük tüketimde tek kullanımlık ambalaj miktarını azaltmayı amaçlıyor.
Elektrikli Aarhus Letbane hafif raylı sistemi, otobüsler ve bisiklet yolları şehrin kompakt merkezinde birbirini tamamlıyor. VisitAarhus; yerel pazarları, organik ürün kullanan restoranları, Green Key belgeli konaklama tesislerini ve elektrikli araç şarj noktalarını ziyaretçilere yönelik sürdürülebilir seçenekler arasında gösteriyor.
Aarhus’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Danimarka
- GDS-Index 2025: 7. sıra, yüzde 85,15
- Öne Çıkan Uygulama: REUSEABLE depozitolu bardak sistemi
- Şehir İçi Ulaşım: Letbane, otobüsler ve bisiklet yolları
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
6. Tampere: Göller Arasında Düşük Emisyonlu Ulaşım
2024 sıralamasında 23. basamakta bulunan Tampere, 2025’te yüzde 85,76 puanla 6. sıraya yükseldi. Şehrin Carbon Neutral Tampere 2030 yol haritası; enerji, bölgesel ısıtma, ulaşım, yapılaşma ve döngüsel ekonomi alanlarında emisyon azaltımını izliyor. Belediye, 2026 iklim bütçesinde 1990 seviyesine göre yüzde 64 azaltım hedefliyor.
Yenilenebilir elektrik kullanan Tampere tramvayı, Nysse otobüsleri ve şehir bisikletleri kent içi ulaşımın temel seçenekleri. Yaz hafta sonlarında çalışan Outdoor Express, merkezden Seitseminen, Helvetinjärvi ve Isojärvi millî parklarına araç kiralamadan ulaşma olanağı sağlıyor. Visit Tampere, 2025’te Sustainable Travel Finland destinasyon etiketini aldı.
Tampere’ye Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Finlandiya
- GDS-Index 2025: 6. sıra, yüzde 85,76
- İklim Hedefi: 2030’da karbon nötr şehir
- Öne Çıkan Uygulama: İklim bütçesi, yenilenebilir elektrikli tramvay ve Outdoor Express
- Şehir İçi Ulaşım: Nysse tramvay, otobüs ve yerel tren ağı
- İdeal Dönem: Göl ve doğa rotaları için haziran-ağustos
5. Glasgow: 2030 Net Sıfır Hedefiyle Dönüşen Sanayi Kenti
GDS-Index 2025’te yüzde 86,01 puanla 5. sırada bulunan Glasgow, 2030’da net sıfır karbon şehir olma hedefini güncel iklim planında koruyor. Ulaşım, binalar, enerji, döngüsel ekonomi, doğa ve adil dönüşüm planın ana başlıkları arasında. Kent merkezindeki Düşük Emisyon Bölgesi, belirlenen emisyon standartlarını karşılamayan araçların girişini sınırlandırıyor.
Elektrikli Glasgow Metrosu, otobüs ve tren bağlantıları kent merkezini çevre mahallelere bağlıyor. Nextbike bisiklet paylaşım sistemi kısa mesafeler için kullanılabiliyor. Clyde Nehri kıyısındaki dönüşüm projeleri ve aktif ulaşım yatırımları, eski sanayi alanlarının yeni işlevlerle kent yaşamına katılmasına katkı sağlıyor.
Glasgow’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: İskoçya, Birleşik Krallık
- GDS-Index 2025: 5. sıra, yüzde 86,01
- İklim Hedefi: 2030’da net sıfır karbon şehir
- Öne Çıkan Uygulama: Düşük Emisyon Bölgesi ve aktif ulaşım yatırımları
- Şehir İçi Ulaşım: Metro, otobüs, banliyö trenleri ve Nextbike
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
4. Aalborg: Endüstriyel Atık Isıyı Değerlendiren Şehir
Yüzde 87,06 puanla 4. sırada yer alan Aalborg, enerji üretimi ile sanayi arasında kurduğu bağlantılarla tanınıyor. Kentin bölgesel ısıtma sistemi, üretim tesislerinden açığa çıkan atık ısıyı şebekeye aktararak konutlarda değerlendiriyor. Bu yaklaşım, yeni yakıt tüketmeden mevcut enerjinin yeniden kullanılmasını sağlıyor.
Plusbus hızlı otobüs hattı, kent merkezi ile üniversite ve yeni gelişim bölgeleri arasında ulaşım sağlıyor. Bisiklet yolları ve kompakt merkez, Limfjord kıyısı ile kültür duraklarının yürüyerek veya bisikletle gezilmesini kolaylaştırıyor. Destination Nord’un turizm stratejisi çevresel, sosyal ve ekonomik etkileri birlikte izliyor.
Aalborg’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Danimarka
- GDS-Index 2025: 4. sıra, yüzde 87,06
- Öne Çıkan Uygulama: Endüstriyel atık ısının bölgesel ısıtmada değerlendirilmesi
- Şehir İçi Ulaşım: Plusbus, belediye otobüsleri ve bisiklet yolları
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
3. Kopenhag: Bisiklet ve Bölgesel Isıtma Altyapısı
Kopenhag, GDS-Index 2025’te yüzde 88,76 puanla 3. sırada. Kent, 2025 karbon nötr hedefini bütünüyle gerçekleştiremedi. Güncel Climate Strategy 2035; 2030’da net sıfır, 2035’te iklim pozitif şehir ve kişi başına tüketim kaynaklı emisyonlarda yüzde 50 azalma hedeflerini içeriyor.
Bisiklet yolları ve çevre belediyelere uzanan Cykelsuperstier güzergâhları günlük ulaşımın temel parçalarından. Metro günün her saati çalışırken elektrikli liman otobüsleri kanallar arasında bağlantı kuruyor. Kentteki yapıların büyük bölümüne ulaşan bölgesel ısıtma sistemi, enerji üretiminden açığa çıkan ısının değerlendirilmesini sağlıyor.
Kopenhag’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Danimarka
- GDS-Index 2025: 3. sıra, yüzde 88,76
- İklim Hedefi: 2030’da net sıfır, 2035’te iklim pozitif şehir
- Öne Çıkan Uygulama: Bölgesel ısıtma ve kesintisiz bisiklet ağı
- Şehir İçi Ulaşım: Metro, otobüs, elektrikli liman hatları ve bisiklet
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
2. Göteborg: Fosil Yakıtlardan Bağımsız Şehir Hedefi
Göteborg, yüzde 91,51 puanla 2. sırada. Kent, 2030’a kadar fosil yakıtlardan bağımsız bir şehir olmayı amaçlıyor; ulaşım kaynaklı sera gazı emisyonlarını 2010’a göre yüzde 90 azaltma hedefi bulunuyor. Şehir ayrıca doğrudan emisyonlarla beraber tüketimden kaynaklanan iklim etkisini de izliyor.
Västtrafik toplu taşıma ağında kullanılan enerjinin yüzde 95’i yenilenebilir kaynaklardan geliyor. Tramvaylar, otobüsler, feribotlar ve Styr & Ställ bisikletleri kent gezilerinde birbirini tamamlıyor. GDS-Movement verilerine göre şehirdeki otel odalarının yaklaşık yüzde 88’i bağımsız çevre sertifikasına sahip.
Göteborg’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: İsveç
- GDS-Index 2025: 2. sıra, yüzde 91,51
- İklim Hedefi: 2030’a kadar fosil yakıtlardan bağımsız şehir
- Öne Çıkan Uygulama: Yenilenebilir enerji ağırlıklı toplu taşıma ve sertifikalı konaklama
- Şehir İçi Ulaşım: Tramvay, otobüs, feribot ve Styr & Ställ bisikletleri
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
1. Helsinki: GDS-Index 2025’in Lideri
Helsinki, yüzde 93,52 puanla GDS-Index 2025’in ilk sırasında. Şehir, 2030’a kadar sera gazı emisyonlarını 1990 seviyesine göre yüzde 85 azaltmayı ve 2040’ta net sıfıra ulaşmayı hedefliyor. Hanasaari kömür santralinin kapatılması ve Salmisaari’de kömür kullanımının sona ermesi, enerji dönüşümünün önemli adımları arasında.
HSL metro, tramvay, otobüs, yerel tren ve feribotları aynı bilet sistemi içinde çalışıyor. Elektrikli otobüslerin ağdaki payı artarken Baana bisiklet koridorları merkez ile çevre bölgeler arasında kesintisiz bağlantılar kuruyor. Helsinki ayrıca 2025’te Green Destinations GSTC sertifikasını alan 500 binin üzerinde nüfusa sahip ilk destinasyon oldu.
Helsinki’ye Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Ülke: Finlandiya
- GDS-Index 2025: 1. sıra, yüzde 93,52
- İklim Hedefi: 2030’da yüzde 85 emisyon azaltımı, 2040’ta net sıfır
- Öne Çıkan Uygulama: Kömürden çıkış, elektrikli toplu taşıma ve sertifikalı turizm tedarik zinciri
- Şehir İçi Ulaşım: HSL ağı ve Baana bisiklet koridorları
- İdeal Dönem: Mayıs-eylül
Dünyanın En Sürdürülebilir Şehirleri: İlk 10
| Şehir | GDS-Index 2025 | İklim Hedefi | Öne Çıkan Uygulama |
|---|---|---|---|
| Helsinki | 1. sıra / %93,52 | 2040 net sıfır | Kömürden çıkış ve HSL ağı |
| Göteborg | 2. sıra / %91,51 | 2030 fosil yakıtlardan bağımsız şehir | Yenilenebilir enerji ağırlıklı toplu taşıma |
| Kopenhag | 3. sıra / %88,76 | 2030 net sıfır, 2035 iklim pozitif | Bisiklet ve bölgesel ısıtma |
| Aalborg | 4. sıra / %87,06 | 2030 iklim eylemleri | Endüstriyel atık ısının kullanılması |
| Glasgow | 5. sıra / %86,01 | 2030 net sıfır | Düşük Emisyon Bölgesi |
| Tampere | 6. sıra / %85,76 | 2030 karbon nötr | İklim bütçesi ve tramvay |
| Aarhus | 7. sıra / %85,15 | İklim ve döngüsel ekonomi planları | REUSEABLE bardak sistemi |
| Lyon | 8. sıra / %84,40 | Metropol ölçeğinde emisyon azaltımı | Sorumlu etkinlik ve turizm tedariki |
| Belfast | 9. sıra / %84,40 | 2050 net sıfır | Turizm işletmelerinde akreditasyon |
| Reykjavik | 10. sıra / %83,72 | 2040 karbon nötr | Jeotermal ısıtma ve Carbfix |
Sürdürülebilir Bir Şehir Gezisi Nasıl Planlanır?
- Ulaşım planını rota çizerken netleştirin: Uygun mesafelerde tren ve otobüs alternatiflerini değerlendirin. Uçuş gerekiyorsa aktarmasız seferler, aktarmalı rotalara kıyasla kalkış ve iniş sayısını azaltır.
- Merkezi ve belgeli konaklama seçin: Toplu taşımaya yakın tesisler günlük araç kullanımını azaltabilir. Green Key, Nordic Swan, EU Ecolabel ve GSTC akreditasyonlu kuruluşlar tarafından verilen sertifikaların geçerliliğini kontrol edin.
- Şehir kartının kapsamını inceleyin: Toplu taşıma, müze ve bisiklet kullanımını bir araya getiren kartlar farklı bilet ihtiyacını azaltabilir.
- Yerel ve mevsimsel ürünlere yönelin: Mahalle pazarları, kooperatifler ve yakın çevreden tedarik yapan restoranlar turizm gelirinin bölgede kalmasına katkı sağlar.
- Yoğunluğu zamana ve bölgeye yayın: Popüler merkezlerin dışında kalan mahalleleri ziyaret etmek ve yoğun saatlerden kaçınmak kent üzerindeki baskıyı azaltır.
Trenle Ulaşılabilen Sürdürülebilir Avrupa Şehirleri
GDS-Index’in ilk 10’undaki Avrupa şehirlerinin önemli bir bölümü birbirine demiryoluyla bağlı. Kopenhag’a Hamburg üzerinden, Göteborg’a Kopenhag üzerinden, Lyon’a Paris’ten hızlı trenle ulaşılabiliyor. Helsinki ile Tampere arasında düzenli tren seferleri bulunurken Aalborg ve Aarhus aynı Danimarka demiryolu koridorunda yer alıyor.
Glasgow, Londra’dan doğrudan trenle; Belfast ise Britanya’dan feribot ve bağlantılı tren-otobüs rotalarıyla seyahat planına eklenebiliyor. Uluslararası tren tarifeleri mevsime ve hat çalışmalarına göre değişebildiği için bilet almadan önce ilgili demiryolu işletmesinin güncel seferlerini kontrol etmek gerekiyor.
