Galerist’in 25 Yıllık Gönül İşi: Sözü Ekibe Bıraktık

Galerist, 25 yıllık hikâyesini tek bir ses yerine onu bugün birlikte sürdüren ekibiyle anlatmayı tercih etti. “Gönül İşi” sergisinden galericiliğin görünmeyen emeğine, sanatçı temsilinden koleksiyonculuğun dönüşümüne ve uluslararası alanda kalıcı olmanın yollarına uzanan söyleşide söz, farklı sorumluluklar üstlenen altı ekip üyesinde.

2001 yılında kurulan Galerist, 25. yılını 49 sanatçıyı bir araya getiren Gönül İşi sergisiyle kutluyor. Geçmiş sergilerden yapıtları bu sergi için üretilen yeni çalışmalarla buluşturan seçki, yalnızca geriye dönük bir arşiv sunmuyor; sanatçıların otoportreleri üzerinden galerinin kolektif portresini de oluşturuyor.

Bir galerinin 25 yılını yalnızca açtığı sergileri sıralayarak anlatmak mümkün değil. Galerist’in hikâyesi, görünen eserler kadar onların arkasında biriken bu ilişkilerden ve emekten oluşuyor. Bu röportaj için Galerist’in özellikle önemsediği bir şey vardı: Sorularımızı tek bir kişinin değil, ekibin birlikte yanıtlaması. Böylece direktörlükten sanatçı temsiline, iletişimden prodüksiyona uzanan farklı görevlerin her biri konuşmaya kendi deneyimini taşıdı. Röportajın biçimi de Galerist ekibinin anlattığı çalışma kültürünün küçük bir yansımasına dönüştü; herkes kendi alanından söz aldı, birbirini tamamladı ve 25 yıllık hikâyeye bulunduğu yerden baktı.

Biz de sözü Müge Çubukçu, Selin Akın Erlaçin, Ecem Ümitli, Efsa Aktar, Güneş Çalışkanlar ve Yunus Aras’a bıraktık. Bir serginin perde arkasında neler yaşandığını, fikir ayrılıklarının projeleri nasıl geliştirdiğini, sanatçılarla kurulan uzun soluklu ilişkileri ve çeyrek asrın ardından galericiliğin neden hâlâ bir “gönül işi” olduğunu onlardan dinledik.

Galerist’in 25. yılını “Gönül İşi” başlıklı bir sergiyle kutluyorsunuz. Bu isim nasıl ortaya çıktı? Bugünkü ekip için galericiliğin en çok hangi tarafı bir gönül işi?

Efsa Aktar (Sanatçı Temsilcisi ve İletişim Sorumlusu): Gönül İşi ismi aslında galerinin ortaklarından Melkan Gürsel’in yıllar önce verdiği bir röportajdan alıntı. Serginin ismini ararken tesadüfen bu röportajla yeniden karşılaştık ve 25 yıllık Galerist hikâyesini anlatmak için ne kadar uygun olduğunu düşündük. Çünkü sanatın herhangi bir alanında yer almak, sanatçı, koleksiyoner ya da sanat profesyoneli olun, hem gönül hem de emek vermeyi gerektiriyor.

Bu sergiyle Galerist’in kimliğinin oluşmasında rol oynayan sanatçılarımızı, yıllar içinde bu hikâyeye emek vermiş ekip arkadaşlarımız, koleksiyonerlerimiz, meslektaşlarımız ve izleyicilerimizle birlikte hatırlamak istedik. Bu nedenle Gönül İşi bizim için aynı zamanda bir vefa sergisi. Bugün galericilikte bizim için en kıymetli olan da bu ortak üretim duygusu: sanatçılarla, ekip arkadaşlarımızla, koleksiyonerlerle ve izleyicilerle uzun soluklu ilişkiler kurmak, birlikte düşünmek, üretmek ve hayal etmek. Galerist’in 25 yıllık hikâyesinin temelinde, çoğu zaman görünmeyen ama tüm bu ilişkilerle birlikte biriken büyük bir emek var.

Sergide, galerinin geçmişine damga vurmuş yapıtlarla yeni üretilen eserler bir araya geliyor. Bu buluşmayı hazırlarken Galerist’in hikâyesine dair sizi şaşırtan ya da yeniden düşündüren ne oldu? Bir eser veya karşılaşma üzerinden anlatabilir misiniz?

Bu sergiyi yalnızca hâlihazırda temsil ettiğimiz sanatçılarla değil, Galerist’in tarihinde önemli bir yeri olan isimlerle birlikte kurgulamak; sanatçıların otoportreleri üzerinden galeriyi canlı bir portre gibi ele almak bizim için son derece öğretici bir süreçti. Sergiye davet ettiğimiz sanatçıların bazılarıyla daha önce hiç birebir çalışma fırsatımız olmamıştı, kimileriyle ise yüz yüze hiç tanışmamıştık. Bu vesileyle kurulan iletişim, onların galeriyle ilişkisini dinleyebilmemizi sağladı, Galerist’in bizzat tanık olamadığımız ilk yıllarını çok daha derinlemesine kavrama fırsatı bulduk. Bu sergi, aslında bir yıl dönümünden çok daha fazlasını, özünde bir aradalığı, kutluyor.

Sergiye davetimiz sonucunda ortaya çıkan eser çeşitliliği ve aralarındaki bazı beklenmedik bağlar, bizim için hazırlık sürecinin en heyecan verici taraflarından biri oldu. İzleyiciyle ilk kez bu sergi vesilesiyle buluşacak eserlerin; Galerist’in tarihinde iz bırakmış ve sanatçıların pratiklerini tematik odağımız doğrultusunda en güçlü biçimde temsil ettiğini düşündüğümüz yapıtlarla yan yana gelmesi, başlı başına büyüleyici bir deneyime dönüştü.

Gönül İşi‘nde geçmiş sergilerimizden bazı sergileme unsurlarını, mekânsal ögeleri ve hatta belirli duvar renklerini yeniden hatırlayacağız. Galerist’in tarihinde önemli bir yere sahip olan, bugün aramızda olmayan sanatçılarımız Haluk Akakçe, Hüseyin Bahri Alptekin, Semiha Berksoy ve Şahin Kaygun’un yapıtlarını yeniden gösterecek olmak ise bizim için ayrıca çok kıymetli. Bu eserlerin yeni üretimlerle, farklı koleksiyonlardan gelen yapıtlarla ve birbirleriyle yeniden ilişki kurmasını görmek, Galerist’in geçmişiyle bugününü aynı mekânda buluşturan özel bir deneyim yaratıyor.

Gönül İşi’ni rotanıza ekledikten sonra, aynı dönemde şehirde görebileceğiniz diğer sergiler için İstanbul’daki güncel sergi rehberimize göz atın.

Galerist’in 25. yıl sergisi başta olmak üzere, genel olarak sergilerin perde arkasında, yani prodüksiyon tarafında süreç nasıl işliyor?

Bununla birlikte, atölyelerle diyaloglar, üretim koordinasyonu ve nakliye gibi operasyonel süreçlerin yönetimi de bu işin en kritik parçalarından birisi. Teknik altyapı ile sanatsal hassasiyeti buluşturarak, sergilerin kurulumunu bu çerçevede tamamlıyoruz.

Bu röportajı da ekip olarak yanıtlıyorsunuz! Bir sergi fikri masaya geldiğinde aranızda nasıl bir süreç işliyor? Farklı zevklerinizin veya fikir ayrılıklarınızın bir projeyi beklenmedik biçimde geliştirdiği bir örnek var mı?

Selin Akın Erlaçin (Sanatçı Temsilcisi ve Satış Sorumlusu): Biz ekip olarak zaman içinde bir arada çalışmaya çok alıştık ve zevklerimiz de bu nedenle neredeyse birbiriyle harmanlanmış durumda. Fakat, elbette herkes her zaman aynı fikirde değil. Bu tarz fikir ayrılıklarını en çok kurulum anlarında yaşıyoruz. Böyle zamanlarda birbirimizi neredeyse ikna etmeye çalışırcasına o fikre tutunmak bence sergi projelerinin en zevkli kısımlarından. Bir eserin yeri, asım biçimi, duvar rengi, sergi akışını değiştirecek mimari bir müdahale en çok üzerine konuştuğumuz konular oluyor. Tam bu fikir ayrılıkları aslında çoğu zaman en güzel asım fikirlerine, en şaşırtıcı yerleştirmelere ve en zevkli eser konumlandırmalarına yol açıyor. 25. yılımız için düzenlediğimiz Gönül İşi sergimiz de tümüyle ekip çalışması olarak ortaya çıkan nadir sergilerden biri olduğundan bu sergide herkesin zevkine ve fikrine dair pek çok detaya yer verebildik.

Sergi metninin de üzerinde durduğu görünmez emeği biraz konuşalım. Ziyaretçinin açılışta gördüğü serginin arkasında, galeri ekibinin üstlendiği ama dışarıdan pek bilinmeyen işler neler? Yakın zamanda yaşadığınız bir örnekle anlatır mısınız?

S.A.E.: Bir galeride açılış günü gelen izleyicinin gördüğü manzara aslında toplamda yapılan işin ve gösterilen emeğin belki de %5’ini kapsıyordur. Açılış gününde gelen izleyicinin içinde bulunacağı ortamın kurulması için hayal etmemizle başlayan süreçten son eserin asılıp ışık ayarının yapılmasına kadar giden çok uzun soluklu bir yolculuk var. 49 sanatçının olduğu bu denli kapsamlı bir sergide her sanatçı ile ayrı ayrı kurulan iletişimler, galeriler ile kurulan iş birlikleri, koleksiyonerlerle oluşturulan güven bağları bu serginin yapı taşları.

Bugün Türkiye’de genç bir sanatçının fark edilmesiyle üretimini sürdürebilmesi arasında nasıl bir mesafe var? Galerist olarak bu mesafeyi azaltmak için nerede devreye girebiliyorsunuz?

Ecem Ümitli (Sanatçı Temsilcisi ve Editör): Bunun bireysel değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu düşünüyorum. Hiçbir sanatçı aynı yolda yürüyüp, aynı şartlarla karşılaşıp, aynı desteğe ihtiyaç duymuyor. Galerist olarak bizim temsiliyetini üstlendiğimiz sanatçılar listemizde, bugün orta ve ileri kariyer sanatçılar ile Estate temsilleri çoğunlukta olsa da, sanatçıyla kurduğumuz ilişkinin temelinde sorumluluk paylaşmak var. Hedefleri birlikte belirlemeye, kararları birlikte almaya ve sanatçının pratiğini uzun vadede destekleyecek koşulları birlikte oluşturmaya çalışıyoruz.

Yıllar içinde koleksiyonerlerin sanatla ilişkisinde nasıl bir değişim gözlemlediniz? Bugün size gelen sorular, insanların bir eseri seçme nedenleri veya sanatçıya duydukları merak geçmişten nasıl farklılaşıyor?

M.Ç.: Yıllar içinde koleksiyonerlerin sergi gezme alışkanlıklarının pekiştiğini, daha meraklı ve araştırmacı bir tavır geliştirdiklerini söyleyebilirim. Hem Türkiye’deki hem de uluslararası sanat ortamını daha yakından takip eden, tutkuyla koleksiyon yapan, sanatçılara atölye ziyaretleri gerçekleştiren ve yayınları düzenli olarak izleyen bir izleyici kitlesinden söz edebiliriz. Koleksiyona eser katma kararının kişisel anlatılarla bağdaştıkça daha anlamlı hale geldiğine ve eserlerle kurulan bağın giderek daha çok aranan bir özellik hâline geldiğine inanıyorum.

Galerist’in uluslararası çalışmalarından biri, Semiha Berksoy’un eserlerini 2018’de Vigo Gallery ile Frieze Masters’da sunmaktı. Türkiye’den sanatçılara yurt dışında kalıcı bir ilgi oluşturmak için ne gerekiyor? Bu açıdan bugün işiniz geçmişe göre daha mı kolay, daha mı zor?

S.A.E.: Herhangi bir kariyeri uzun vadeli ve çok yönlü bir başarıya ulaştırmak dirayet, sabır ve ısrar gerektiriyor. Bir sanatçıyı da uluslararası arenada temsil edip işlerini aktarabilmek için tekrar tekrar aynı alanlarda varlık göstermeye, doğru insanların radarına girebilmeye, her bir sanatçı için öznel planlar çalışarak her birine özel olarak çalışmaya gerek olduğunu düşünüyoruz. Semiha Berksoy’un kariyerinde 2014’ten bugüne yakaladığımız ivme tamamen bu yöntemleri takip ederek edindiğimiz bir başarı. Bence sanat sektöründe uzun soluklu uluslararası başarı yakalamak her zaman zordu. Elbette günümüz dünyasında hız her şeyi belirliyor ve yetişebilmek en büyük meziyet. Bizler de beraber çalıştığımız sanatçılarımız için günceli kaybetmeden, öznelliklerinden kopmadan fakat bir yandan da aktif piyasada var olmalarını sağlayarak dengeli bir metot geliştirmeye gayret gösteriyoruz.

Opera, tiyatro ve resim arasında tek bir kategoriye sığmayan üretimiyle sanat tarihinde benzersiz bir yer edinen Semiha Berksoy’un hayatını, sanatını ve eserlerini yakından keşfedin.

Yayıncılık da Galerist’in hikâyesinde önemli bir yer tutuyor; monografilerden 2006’da kurulan Art Unlimited’a uzanan bir geçmişiniz var. Bugün Türkiye’de sanat üzerine yeterince yazıldığını, konuşulduğunu ve tartışıldığını düşünüyor musunuz? En çok hangi seslerin ya da tartışmaların eksikliğini hissediyorsunuz?

Türkiye’de sanat yazınına emek veren, istikrarla yayın yapan güçlü yayınevleri ve güçlü kalemler var. Elbette dikkat süreleri kısalıyor, gündemler hızla değişiyor; ancak bu yalnızca Türkiye’ye ya da sanat yazınına özgü bir durum değil. Tam da bu yüzden, farklı kuşaklardan yazarların ve sanatçıların birbirine yanıt verebildiği, eleştirinin devam edebildiği mecralara ihtiyaç duyduğumuzu düşünüyoruz.

Bir sanatçının üretimini kayıt altına alan catalogue raisonné’nin koleksiyonerler, galeriler ve müzeler açısından neden önemli olduğunu sanat eserlerinin orijinalliğine dair rehberimizde okuyun.

Ekip içinde sık sık söylenen, Galerist’te çalışmanın ruhunu özetleyen bir cümle var mı?

E.A.: Belki tek bir cümlemiz yok ama Galerist’te çalışma biçimimizin serginin ruhuyla örtüştüğünü düşünüyorum. Kimse kendi işini yapıp kenara çekilmiyor; birbirimizin fikrini alıyor, gerektiğinde birbirimizin yükünü paylaşıyor, birlikte düşünüyor ve birlikte heyecanlanıyoruz. Açık ofiste çalışmanın da bunda payı var tabii, gün içinde sürekli birbirimizle konuşuyor, fikir alışverişinde bulunuyoruz.

Sanat rotasını başkente çevirmek isteyenler için Ankara’nın müze, galeri ve bağımsız sanat mekânlarında öne çıkan sergileri güncel Ankara sergi rehberimizde bir araya getirdik.

Galerist’in geçmişindeki bir sergiyi yalnızca bir akşamlığına yeniden açabilseydiniz hangisini seçerdiniz?

Ecem Ümitli: Nil Yalter – 20. yy – 21. yy (2011)

Müge Çubukçu: Haluk Akakçe – Time Travel (2012)

Selin Akın Erlaçin: Dark Deep Darkness and Splendor (2017)

Yunus Aras: Açık Mekan 2 (2020)

Güneş Çalışkanlar: Lara Ögel – Üzerimdeki Yıldızlı Gökyüzü ve İçimdeki (2023)

Efsa Aktar: İpek Duben – –70’ (2025)

Kapak ve tüm sergi fotoğrafları: Zeynep Fırat