Berrak denizi, antik Yunan tapınakları, barok kentleri, sokak lezzetleri ve kendine has mutfağıyla Sicilya, Akdeniz’in en katmanlı adalarından biri. Palermo’dan Taormina’ya, Noto’dan Agrigento’ya adanın dört bir yanını keşfe çıkıyoruz.
Bir Bakışta Sicilya
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Konum | İtalya’nın güneyi; ülkenin en büyük adası (25.711 km²) |
| Başlıca havalimanları | Palermo Falcone Borsellino (PMO), Katanya Fontanarossa (CTA) |
| İstanbul’dan ulaşım | Palermo ve Katanya’ya direkt uçuş, yaklaşık 2,5 saat |
| En iyi dönem | Nisan–Haziran ve Eylül–Ekim |
| İdeal süre | Tek bölge için 4–5 gün, adanın tamamı için 10–15 gün |
| Adada ulaşım | Kasabalar ve plajlar için araç kiralamak önerilir |
| Öne çıkanlar | Palermo, Cefalù, Agrigento Tapınaklar Vadisi, Noto, Siracusa, Etna, Taormina |
| Mutlaka tadın | Arancina, panelle, cannolo, granita ve brioche, pasta alla norma, caponata |
| Para birimi ve vize | Euro; Türk vatandaşları için Schengen vizesi gerekli |
İtalya’nın güney ucunda, Akdeniz’in tam ortasında yer alan Sicilya, ülkenin en büyük adası. Fenikeliler, antik Yunanlılar, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Normanlar ve İspanyollar adada iz bırakmış. Bu izler bugün mimaride, sofrada, hatta dilde hâlâ okunabiliyor: Adada konuşulan Sicilya dili (sicilianu), standart İtalyancadan belirgin biçimde ayrılıyor.
Benim gibi Kuzey ve Orta İtalya’da uzun süre vakit geçirmiş biri için Sicilya, ilk karşılaşmada bambaşka bir ülke gibi gelebilir. Onu Puglia, Calabria ya da Campania gibi güney bölgelerinden de ayrı tutmak gerekiyor. Adaya ayak bastığınız andan itibaren farklı kültürlerin izlerini sokaklarda, sofralarda ve insanlarda çok net görüyorsunuz. Bu yüzden İtalya tutkunlarına şunu söyleyebilirim: Güneyi gerçek anlamda tatmak ve deneyimlemek için en doğru adres Sicilya.
Sicilya’nın her kenti, her kasabası ayrı bir dokuya sahip; sanki bir mozaiği tamamlayan parçalar gibi. 1693 depreminin ardından altın tonlu kireçtaşıyla yeniden inşa edilen Noto, barok mimarinin en zarif örneklerinden. Antik çağda Akdeniz’in en güçlü Yunan kentlerinden biri olan ve Arşimet’in doğduğu Siracusa, “Sicilya’nın Atina’sı” olarak anılıyor. Adını Yunancada “orak” anlamına gelen Drepanon’dan alan Trapani ise kıvrımlı yarımadasıyla adanın batı ucunda uzanıyor. Liste böylece uzayıp gidiyor.
Goethe, İtalya Seyahati‘nde bunu en iyi şekilde özetliyor:
Sicilya’sız İtalya insanın ruhunda hiçbir imge bırakmaz; her şeyin anahtarı burada.
Sicilya Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Sicilya’ya Nasıl Gidilir?
İtalya’nın 20 bölgesinden biri olan ve ülkenin en güneyinde yer alan Sicilya, aynı zamanda İtalya’nın en büyük adası. Adaya hava ya da deniz yoluyla ulaşabilirsiniz.
Hava yolu ile ulaşım
İstanbul’dan bölgenin başkenti Palermo’ya ve ikinci büyük kenti Katanya’ya direkt uçuşlar var. Uçuş yaklaşık 2,5 saat sürüyor. Sefer günleri sezona göre değişebildiği için planlamayı güncel tarifeye göre yapmakta fayda var. Palermo’nun Falcone Borsellino Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta.
Feribot ile ulaşım
İtalya yarımadasından adaya en kısa geçiş, Calabria bölgesindeki Villa San Giovanni ile Messina arasında. Messina Boğazı’nı geçen feribot yolculuğu yaklaşık 20 dakika sürüyor. Reggio Calabria’dan Messina’ya yolcu taşıyan hızlı feribotlar da var. Napoli gibi büyük liman kentlerinden Palermo’ya gece feribotlarıyla da ulaşmak mümkün.
Sicilya’ya Ne Zaman Gidilir?
İlkbahar ve sonbahar, seyahat için en keyifli dönemler. Yaz aylarında sıcaklık düzenli olarak 30 derecenin üzerinde seyrediyor; sıcak hava dalgalarında 40 dereceyi aştığı da oluyor. Deniz tatili için haziran ve eylül, hem suyun sıcaklığı hem de kalabalık açısından en dengeli aylar.
Katanya’nın hemen yakınındaki Etna, Avrupa’nın en aktif yanardağlarından biri. Patlamaları belirli bir mevsime bağlı değil, yılın herhangi bir döneminde görülebiliyor. Yoğun kül püskürmesi olduğunda Katanya Havalimanı’nda uçuşlar geçici olarak durdurulabiliyor, şehrin sokakları ince bir kül tabakasıyla kaplanabiliyor. Bu dönemlerde seyahatten önce havalimanının duyurularını kontrol etmenizi öneririm.
Öte yandan Sicilya; harika plajları, berrak suyu ve mavinin her tonunu barındıran denizi ile yaz tatili için de şahane bir aday.
Sicilya’da Kaç Gün Kalınmalı, Nasıl Gezilir?
Sicilya 25.711 km² yüzölçümüyle çok büyük bir ada. Yalnızca Palermo ve çevresini ya da Katanya ve Taormina hattını gezecekseniz 4–5 gün yeterli. Adanın tamamını görmek istiyorsanız 10–15 gün ayırmanız gerekiyor.
Sicilya gezinizi planlarken adayı iki büyük kent üzerinden ikiye ayırmak işinizi kolaylaştıracak: Palermo batıya, Katanya doğuya açılan kapı. Tam bir ada turu yapacaksanız birine inip diğerinden dönmek en verimli seçenek. Kasabalar ve plajlar arasında toplu taşıma sınırlı olduğu için araç kiralamak özgürlük sağlıyor. Yalnız Palermo ve Katanya’nın tarihi merkezlerinde trafiğe kapalı bölgeler (ZTL) bulunduğunu, izinsiz girişlerin cezası olduğunu unutmayın.
Sicilya’dan Ne Alınır?
Sicilya’nın neresine giderseniz gidin, uğur ve bereket getirmesi için kendinize ve sevdiklerinize bir Testa di Moro almayı unutmayın. Baş biçimindeki seramik vazolar adanın sembolü hâline gelmiş durumda; evlerde, balkonlarda, meydanlarda, kısacası her yerde karşınıza çıkıyor. Bugün genellikle bir kadın ve bir erkek başından oluşan çiftler hâlinde üretiliyor.
Hikâyesi, Orta Çağ’da Palermo’nun Kalsa mahallesinde geçen bir efsaneye dayanıyor. Balkonunda çiçekleriyle ilgilenen güzel bir genç kız, onu gören Mağribi bir delikanlıya âşık olur. Bir gün genç adamın Doğu’da kendisini bekleyen bir ailesi olduğunu ve yakında onu terk edip döneceğini öğrenir. Terk edilmeye dayanamayan kız, bir gece uykusunda sevgilisinin başını keser ve onu sonsuza dek yanında tutmak için başı bir saksıya dönüştürüp içine fesleğen eker. Fesleğen öyle gür büyür ki bunu kıskanan komşular da aynı biçimde seramik baş saksılar yaptırmaya başlar.
Yıllar içinde çiçek, yaprak ve meyve motifleriyle süslenen bu saksılar, Sicilya topraklarının bereketini simgeleyen dekoratif eserlere dönüşmüş. Adada seramik denince akla gelen başlıca merkezler arasında Caltagirone ve güneyde ayrıca ele aldığımız Sciacca bulunuyor.
Palermo Gezi Rehberi
İtalya’da her bölgenin bir başkenti (capoluogo) var. Sicilya’nın başkenti ise Palermo; aynı zamanda eski Sicilya Krallığı’nın da başkenti. Arap-Norman mirası, barok kiliseleri, renkli pazarları ve sokak lezzeti kültürüyle adanın en canlı kenti.
Palermo’da Gezilecek Yerler
Catacombe dei Cappuccini (Palermo Yeraltı Mezarlığı)
Kentin en ünlü ve en sıra dışı duraklarından biri olan Palermo Yeraltı Mezarlığı, Kapuçin rahiplerinin manastırının altında kayaya oyulmuş tünellerden oluşuyor. Tünellerde, farklı yaş ve cinsiyetten binlerce Palermolunun mumyalanmış bedeni bulunuyor. Bedenler meslek, cinsiyet ve sosyal statüye göre ayrı koridorlarda sergileniyor. Bu yüzden mezarlık, kentin geçmişini kendi sakinleri üzerinden anlatan benzersiz bir arşiv niteliği taşıyor.
Ziyaretçilerin en çok ilgisini çeken isim ise 1920’de iki yaşındayken hayatını kaybeden ve bugün hâlâ şaşırtıcı biçimde korunmuş olan Rosalia Lombardo. Kasvetli ve tedirgin edici görünse de, Palermo halkının toplumsal geçmişini ve inanç dünyasını gösteriyor.
Teatro Massimo
1897’de açılan Teatro Massimo, Palermo’nun simge yapılarından biri. Yaklaşık 7.700 metrekarelik alanıyla İtalya’nın en büyük, Paris Operası ve Viyana Devlet Operası’nın ardından Avrupa’nın üçüncü büyük opera binası. Kentin tarihi merkezi ile daha modern kuzey mahalleleri arasında yer alıyor. Bugün de opera ve bale sezonlarının yanı sıra rehberli turlarla ziyaret edilebiliyor.
Teatro Politeama Garibaldi
Mimar Giuseppe Damiani Almeyda’nın 1867–1874 yılları arasında inşa ettiği Teatro Politeama Garibaldi, Pompeii ve Herculaneum kalıntılarından ilham alan neoklasik bir yapı. “Politeama” adı, her türden gösteriye ev sahipliği yapan bir tiyatro anlamına geliyor. Aristokrasiye hitap eden Teatro Massimo’nun aksine, ilk yıllarında operetlerden at gösterilerine kadar daha halka açık gösterilere sahne oldu. 7 Haziran 1874’te Bellini’nin I Capuleti e i Montecchi operasıyla açıldı; 1882’de Garibaldi’nin ölümünün ardından bugünkü adını aldı.
At nalı biçimindeki salonu çift sıra localar ve geniş bir galeriden oluşuyor. Girişteki zafer takı biçimindeki cephenin tepesinde Mario Rutelli imzalı bronz quadriga yükseliyor. Bugün yaklaşık 950 kişilik kapasitesiyle Sicilya Senfoni Orkestrası’nın merkezi olarak hizmet veriyor.
Palermo’da Ne Yenir?
Palermo, sokak yemekleri söz konusu olduğunda dünyanın en iddialı kentlerinden biri. Kentte farklı tatların büyüsüne kendinizi bırakmalısınız. Bunun en iyi yolu tarihi pazarlar: Ballarò, Vucciria ve Il Capo. Özellikle Ballarò’ya yolunuz düşerse hem Palermo’nun sıcak, gürültülü atmosferine tanık olabilir hem sokak lezzetlerini tadabilir hem de yerel ürünler satın alabilirsiniz.
Pazardan pesto di pistacchio (Antep fıstıklı pesto sosu) almadan ayrılmayın. Tezgâhlarda nohut unundan yapılan kızartma panelle, içi genellikle kıymalı sos ve bezelyeyle doldurulan pirinç topları arancina (Palermo’da dişil haliyle arancina, Katanya’da arancino deniyor), domates soslu, soğanlı ve hamsili Palermo usulü kalın pizza sfincione ve cesur damaklar için dalak ve akciğerle hazırlanan efsanevi sandviç pani ca’ meusa sizi bekliyor. Tatlı tarafta ise kızartılmış çıtır hamur kabuğun şekerli ricottayla doldurulduğu cannolo siciliano var.
Sofralarda ise patlıcan kızartması, domates, zeytin ve kapariyle hazırlanan caponata, Katanya kökenli patlıcanlı makarna pasta alla norma ve Trapani’nin burgu biçimli makarnası busiata‘nın fıstıklı pestoyla buluştuğu busiata al pesto di pistacchio mutlaka denenmeli.
Locale Palermo
Bu lezzetleri sokakta değil de yerel gençlerin takıldığı alternatif ve popüler bir mekânda, küçük tadım tabaklarında (piattini) ve yanında bir kokteylle denemek isterseniz, önerim modern bir osteria olan Locale Palermo. Keyifli bir atmosferi ve sıra dışı bir dekorasyonu var; tabakları da çok lezzetli. Yoğunluk nedeniyle mutlaka rezervasyon yaptırmanızı öneririm.
Via Francesco Guardione, 88, Palermo PA, İtalya
I Segreti del Chiostro
I Segreti del Chiostro, Santa Caterina d’Alessandria Kilisesi ve Manastırı’nın içinde yer alan tarihi bir tatlıcı (dolceria). Burada tatlılar, bir zamanlar manastırda yaşayan klostür rahibelerinin tarifleriyle, yüzyıllar önce olduğu gibi hazırlanıyor. Biraz sıra beklemeyi göze alırsanız Sicilya’nın en iyi cannolo’larından birini burada yiyebilirsiniz. Cannolo dışında ricottalı kekler, bademli kurabiyeler ve manastır mutfağının diğer klasiklerini de tadabilirsiniz. Tatlınızı manastırın majolika çinili avlusunda yiyin.
Pasticceria Scimone
Pasticceria Scimone, yetmiş yılı aşkın geçmişiyle Palermo’nun köklü pastanelerinden biri. Kurucusunun Adliye Sarayı yakınlarında açtığı pastane, bugün torunları Massimo, Mario, Alessandro ve Carmelo Scimone tarafından işletiliyor. Cannolo, cassata ve arancina gibi yerel lezzetleriyle ün kazanan mekân, Palermo’da en iyi cassatanın yendiği adresler arasında gösteriliyor.
Doba
Doba, Teatro Massimo’ya doğrudan bakan çatı terasıyla kentin en etkileyici manzaralarından birine sahip; 360 derecelik açıdan Palermo’nun çan kulelerini, kubbelerini ve arkadaki dağları izleyebiliyorsunuz. Yıllarca yurt dışında çalıştıktan sonra Palermo’ya dönen şef Domenico Basile’nin yönettiği restoranda, büyüleyici manzaranın keyfini çıkarırken iddialı bir gastronomi deneyimi yaşayabilirsiniz. Restoran pazartesi günleri kapalı, hafta içi akşamları hizmet veriyor; rezervasyon öneririm.
Via Bara All’Olivella, 78, Palermo
Palermo’dan Günübirlik Rotalar
Palermo’yu üs olarak kullanırsanız, adanın batısındaki en güzel kıyı kasabalarına ve antik kentlere günübirlik ulaşabilirsiniz. Aşağıdaki rotaların çoğu araçla bir saat civarında; Cefalù’ya trenle de gitmek mümkün.
Cefalù
Palermo’nun yaklaşık 70 kilometre doğusundaki Cefalù, adanın en büyüleyici Orta Çağ kasabalarından biri. Adını, kasabanın üzerinde yükselen kayalık burnu anlatan, Yunanca “baş” anlamındaki Kephaloidion‘dan alıyor. Romalılar, Bizanslılar, Araplar ve Normanlar gibi pek çok kültüre ev sahipliği yapan kasaba, bu katmanlı mirası bugün de taşıyor.
Kasabanın kalbi, Norman kralı II. Roger’in 1131’de yaptırmaya başladığı katedral. Altın mozaikleriyle ünlü katedral, Palermo’daki Arap-Norman yapıları ve Monreale Katedrali ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor. Taş döşeli sokaklar, Orta Çağ’dan kalma çamaşırhane (lavatoio medievale), denize bakan rengârenk balıkçı evleri ve altın kumlu plajıyla Cefalù, yazın da kışın da ziyaretçilerine unutulmaz anlar yaşatıyor. Kondisyonunuza güveniyorsanız kasabanın üzerindeki Rocca di Cefalù’ya tırmanıp manzarayı tepeden izleyebilirsiniz.
Mondello
Palermo’da denize girebileceğiniz pek çok plaj var. Ancak şehir merkezine yaklaşık yarım saat uzaklıktaki Mondello, Monte Pellegrino ile Monte Gallo arasında uzanan beyaz kumlu koyu ve turkuaz suyuyla hepsinin önünde. 20. yüzyılın başında bir balıkçı köyünden zarif bir sayfiye kasabasına dönüşen Mondello’nun simgesi, denizin üzerine kurulu Liberty (Art Nouveau) üslubundaki tarihi plaj binası Antico Stabilimento Balneare.
Kasaba, yan yana sıralanan plaj işletmelerinden oluşuyor. Bu plajların önemli bir kısmında şezlong ve kabinler sezonluk kiralandığı için yoğun dönemde günlük yer bulmak zorlaşıyor; boş şezlong görseniz bile “dolu” denebiliyor. Bu nedenle önceden rezervasyon yapmanızı öneririm. Rezervasyonsuz gidecekseniz ücretsiz halk plajı bölümleri de var.
Mondello Italo Belga, bölgenin en iyi plaj işletmelerinden biri; web sitesi üzerinden rezervasyon yapabilirsiniz. Kalabalık ilk anda yorucu görünebilir, ama bir süre sonra plajın neşeli ve renkli havasına kendinizi kaptırıyorsunuz. Sürekli gelip giden seyyar satıcılar yiyecek-içecekten şişme oyuncaklara, aksesuarlardan plaj havlularına kadar her şeyi satıyor. Alışveriş yapacaksanız pazarlık etmekten çekinmeyin.
Plajın arka tarafında harika bir pizzacı var: Küçük bir fırını ve önünde birkaç masası olan bu tür seyyar tezgâhlara İtalyancada chiosco deniyor. Pizzanızı plaja sipariş edebiliyorsunuz. Leziz pizzalar ve Aperol Spritz eşliğinde etrafı izlerken saatin nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz. Bir de mutlaka ciambella‘nın (simit biçiminde, üzeri şekerli, kızartılmış yumuşacık hamur tatlısı) tadına bakın.
Scopello
Palermo’nun batısında, arabayla yaklaşık bir saat uzaklıktaki Scopello, Castellammare del Golfo’ya bağlı minik bir köy. Denizden yükselen iki dev kaya sütunu, yani faraglioni, Kuzeybatı Sicilya’nın en çok fotoğraflanan kıyı manzaralarından birini oluşturuyor. Kayalık ve dalgıç gözlüğüyle yüzmeye çok uygun bir sahil; berrak suyu ve zengin deniz yaşamı şnorkel tutkunlarını mutlu ediyor. Çocuklu aileler içinse hemen yakındaki kumlu ve çakıllı Guidaloca plajı daha rahat bir seçenek. Köyün hemen bitişiğinde, Sicilya’nın ilk doğa koruma alanı olan Riserva dello Zingaro başlıyor; yürüyüş parkurları ve gizli koylarıyla Scopello gününü tamamlamak için ideal.
Tonnara di Scopello
Faraglioni’nin tam karşısındaki Tonnara di Scopello, kökeni 13. yüzyıla uzanan, adanın en eski ve en önemli ton balığı tesislerinden biri. Yüzyıllar boyunca mattanza denen geleneksel ton balığı avının merkezlerinden olan tesis, bugün bir açık hava müzesi.
Tonnara’yı biletle ziyaret edebiliyorsunuz. Bilete yaklaşık 30 dakika süren rehberli müze turu ile faraglioni’nin önündeki küçük çakıl plaja giriş dahil. Plaja yalnızca bilet alan ziyaretçiler girebiliyor ve günlük ziyaretçi sayısı sınırlı tutuluyor. Bu yüzden yaz aylarında erken saatte gitmenizi ya da önceden bilet almanızı öneririm.
Burada konaklamak da mümkün: Eski balıkçı evleri ve depolar, faraglioni’ye bakan 14 daireye dönüştürülmüş. Klasik bir otel değil, resepsiyonu ve günlük temizliği olan rezidans tarzı bir konaklama. Gün batımında, ziyaretçiler ayrıldıktan sonra faraglioni’yi seyretmek ise burada kalanlara özel bir ayrıcalık.
Trapani
Palermo’nun yaklaşık bir buçuk saat batısındaki Trapani, adını antik dönemdeki adı Drepanon‘dan, yani Yunancada “orak” anlamına gelen kelimeden alıyor. Bu ad, denize uzanan ince ve kıvrık yarımadasını anlatıyor. Barok kiliselerle dolu tarihi merkezi, mercan işçiliği geleneği ve iki denize bakan sahil yolu ile sakin ama karakterli bir kent.
Kentin güneyinde, Marsala yönünde uzanan tuzlalar ise Trapani’nin en etkileyici manzarası. WWF Italia’nın koruması altındaki Saline di Trapani e Paceco doğa koruma alanındaki tuz havuzları ve rüzgâr değirmenleri, gün batımında pembe ve mor tonlara bürünüyor. Burada üretilen deniz tuzu, coğrafi işaret (IGP) ile korunuyor.
Trapani’den teleferikle kısa sürede çıkabileceğiniz Erice, bölgenin bir diğer hazinesi. Dağın tepesine kurulu bu Orta Çağ kasabası, üçgen planı, üç Norman kapısı ve antik bir Venüs tapınağının üzerine inşa edilmiş Castello di Venere ile büyülüyor. Teleferik yolculuğu boyunca aşağıda tuzlaların, denizin ve San Vito Lo Capo’ya uzanan dağların manzarası açılıyor.
Trapani aynı zamanda Egadi Adaları’na açılan kapı. Favignana, Levanzo ve Marettimo’dan oluşan takımadanın en büyüğü olan Favignana’ya hızlı feribotla yaklaşık 30 dakikada ulaşabilirsiniz.
Sofrada ise Arap mirasının en net izi Trapani’de karşınıza çıkıyor: Balıklı kuskus (cuscus trapanese) kentin imza yemeği. Ton balığı yumurtasıyla hazırlanan makarnayı ve bademli, domatesli pesto alla trapanese ile servis edilen yerel busiata’yı da mutlaka deneyin.
Güney Sicilya: Sciacca ve Agrigento
Adanın güney kıyısı, Palermo ve Katanya’nın kalabalığından uzaklaşmak isteyenler için Sicilya’nın en sakin ve en otantik yüzünü sunuyor. Bu kıyıda iki durak öne çıkıyor: İtalyanların tatil için tercih ettiği balıkçı kasabası Sciacca ve antik Yunan dünyasının en etkileyici kalıntılarına ev sahipliği yapan Agrigento.
Sciacca
Turistlerin yoğun olduğu kentlerin aksine daha sakin, daha çok İtalyanların tercih ettiği bir yerde deniz tatili yapmak istiyorsanız, Agrigento iline bağlı Sciacca’ya mutlaka uğramalısınız. Selinunte antik kenti ile Agrigento’daki Tapınaklar Vadisi’nin yaklaşık ortasında, amfi tiyatro biçiminde denize doğru inen bir kasaba. Dar sokaklarında Orta Çağ atmosferi, barok zarafet ve Arap mahallelerini andıran dokular bir arada. Sciacca termal suları, Sicilya’nın en renkli karnavallarından biri ve elbette seramikleriyle tanınıyor.
Sciacca’da Nerede Kalınır?
La Tonnara di Sciacca
Kumsalın hemen üzerinde, 1904’ten kalma eski bir ton balığı işleme tesisinin restore edilmesiyle oluşturulmuş bir apart otel. Bir zamanlar balıkçıların ve tesis çalışanlarının kullandığı yapılar, bahçeye ya da denize bakan balkonlu ya da verandalı 14 daireye dönüştürülmüş. Bu dairelerin en güzel yanı, birkaç adımda denize ulaşmanız. Tesisin yalnızca konuklara ayrılmış bir plaj alanı var; özel plajın devamında ise uzun bir halk plajı uzanıyor. Kasabanın tarihi merkezi ve limanı yaklaşık 2 kilometre uzaklıkta.
Sahildeki 30 metreyi aşan kule ise eski tonnara’nın simgesi. Bir zamanlar balık pişirilirken kullanılan bu baca, bugün kasabanın denizden görülen ikonik siluetinin bir parçası.
Rocco Forte Verdura Resort
Lüks bir konaklama için tercih edebileceğiniz Verdura, Sciacca ile Agrigento arasında, zeytin ve narenciye bahçeleriyle çevrili 230 hektarlık bir arazi üzerine kurulu. Yaklaşık 2 kilometrelik özel sahili, Kyle Phillips imzalı iki adet 18 delikli ve bir adet 9 delikli golf sahası ve 4.000 metrekarelik spa merkeziyle Sicilya’nın en kapsamlı resort’larından biri. İç mekânları Olga Polizzi’nin tasarladığı otelde, yerel taş, kum ve ahşap gibi malzemeler geleneksel Sicilya evlerini anımsatan sade bir mimariyle buluşuyor.
Sciacca’da Ne Yenir?
Kasabanın merkezinde ve limanında yeme içme için keyifli seçenekler var. Merkezde, Basilica’nın hemen karşısındaki keyifli meydanda bulunan La Matrice, kasabanın popüler adreslerinden biri. Liman tarafında ise Porto San Paolo, limana hâkim manzarasıyla gün batımını izlemek için ideal; tabakları da gayet başarılı, ancak rezervasyon şart.
Yine liman bölgesinde La Lampara, Trattoria Al Faro ve Trattoria La Corallina, tarihi merkezde ise Hostaria del Vicolo önerebileceğim yerler arasında.
Akşam yemeği için kumsaldan yürüyerek ulaşabileceğiniz Venti Nodi’de taptaze deniz ürünlerinin tadını çıkarabilirsiniz. Gidecek olursanız karışık balık, karides ve kalamar kızartması ile kum midyeli salatayı mutlaka deneyin. Yemeğinizi bir kadeh tatlı misket şarabı ve cannolo siciliano ile taçlandırabilirsiniz.
Sciacca Seramikleri ve Gaspare Patti
Seramik sanatı Sicilya’nın genelinde çok önemli bir yere sahip; Sciacca ise bu geleneğin merkezlerinden biri. Kasabanın sokaklarında, kilise cephelerinde ve dükkânlarda el boyaması majolika eserlerle her adımda karşılaşıyorsunuz.
Ünlü seramik sanatçısı Gaspare Patti’nin atölyesi de Sciacca’da. Atölyesini ziyaret edip eserlerini yakından görmenizi tavsiye ederim; geleneksel motifleri çağdaş bir dille yorumlayan işleri, Sicilya’dan eve götürebileceğiniz en anlamlı hatıralardan biri olabilir.
Agrigento ve Tapınaklar Vadisi
Sciacca’nın bağlı olduğu Agrigento ilindeki La Valle dei Templi (Tapınaklar Vadisi), şüphesiz Sicilya’nın en güzel ve mutlaka görülmesi gereken yerlerinden biri. Antik çağda Akragas adıyla bilinen kent, MÖ 6. yüzyılın başında Gela’dan gelen Yunan kolonistler tarafından kuruldu ve kısa sürede Akdeniz dünyasının en zengin kentlerinden birine dönüştü. Şair Pindaros’un “ölümlülerin en güzel kenti” diye andığı Akragas’tan kalan tapınaklar, 1997’den bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde.
Yaklaşık 1.300 hektarlık arkeolojik parkın yıldızı, MÖ 5. yüzyıldan kalan ve dünyanın en iyi korunmuş Dor tapınaklarından biri olan Concordia Tapınağı. Juno, Herakles ve Olympos Zeus’una adanmış tapınakların kalıntıları da aynı sırt boyunca diziliyor. Antik dönemden kalma bir bahçenin yeniden canlandırıldığı Kolymbethra Bahçesi ise yaz sıcağında gölgeli bir mola için ideal.
Tapınaklar gün ışığında ayrı güzel, akşam ise spot ışıklarıyla bambaşka bir manzaraya dönüşüyor; mümkünse gün batımına yakın saatlerde ziyaret etmenizi öneririm. Agrigento’ya gelmişken, yakındaki Realmonte kıyısında denize doğru inen bembeyaz kayalıklar Scala dei Turchi’yi de rotanıza ekleyebilirsiniz.
Agrigento’dan doğuya doğru ilerledikçe, adanın güneydoğusundaki barok kentler sizi bekliyor.
Güneydoğunun Barok Kentleri
1693’te Sicilya’nın güneydoğusunu yerle bir eden büyük deprem, bölgedeki kentlerin neredeyse tamamını yıktı. Ardından gelen yeniden yapılanma, Avrupa’nın en etkileyici geç barok kent manzaralarından birini ortaya çıkardı. Val di Noto olarak anılan bu bölgedeki sekiz kent (Caltagirone, Militello Val di Catania, Katanya, Modica, Noto, Palazzolo Acreide, Ragusa ve Scicli), 2002’den bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde. Agrigento’dan doğuya ilerlerken bu rotanın en güzel durakları Ragusa, Noto, Siracusa ve Marzamemi.
Ragusa
Ragusa’nın iki yüzü var. Tepede, 1693 depreminden sonra yeni bir planla inşa edilen Ragusa Superiore; aşağıda ise barok sokakları yamaçtan aşağı süzülen, eski kent dokusunu koruyan Ragusa Ibla. İki kesimi birbirine bağlayan merdivenli sokaklardan inerken, San Giorgio Katedrali’nin kubbesiyle taçlanan Ibla manzarası birden önünüze açılıyor. Kentin en keyifli molası ise Ibla’nın ucundaki Giardino Ibleo.
Ragusa ve çevresi, Sicilya’nın en sevilen televizyon dizilerinden Komiser Montalbano‘nun çekildiği yerler olarak da biliniyor. Dizideki hayali Vigata kasabası büyük ölçüde Ragusa Ibla’da çekildi. Komiserlik binası olarak yakındaki barok kasaba Scicli’nin belediye sarayı kullanıldı; Montalbano’nun denize bakan terasıyla ünlü evi ise Santa Croce Camerina’ya bağlı küçük balıkçı köyü Punta Secca’da. Ragusa’ya gelmişken, coğrafi işaretli çikolatasıyla ünlü komşu barok kent Modica’yı da rotanıza ekleyebilirsiniz.
Villa Boscarino
Ragusa’da konaklama için çok özel bir butik otelden bahsetmek istiyorum: Kentin içinde bir vaha olan Villa Boscarino. Benim gibi ruhu olan mekânlara ilginiz varsa, buraya kalbinizi bırakabilirsiniz. Otelin anlattığı hikâyeye göre Francesco Boscarino bu villayı 1895’te, ailesini kolera salgınından korumak için yaptırmış. Villa, 1970’e kadar Boscarino ailesi tarafından yazlık ev olarak kullanılmış; yıllar sonra uzun bir restorasyonun ardından butik otele dönüştürülmüş. Villanın şapelinde kahvaltı yapmak, sakin havuzunda dinlenmek ve odanın terasından zarif mimarisini seyre dalmak unutulmaz izler bırakıyor.
Noto
Noto, 1693 depreminden sonra eski yerinin yaklaşık 8 kilometre güneyinde, sıfırdan kurulan bir kent. Bugün barok mimarinin en uyumlu ve en zarif örneklerinden biri sayılıyor; “taş bahçesi” (giardino di pietra) lakabı da buradan geliyor. Cephelerin tamamı yerel, açık renkli kireçtaşından. Sabah saatlerinde daha soluk görünen taş, gün batımında altından koyu turuncuya dönen tonlara bürünüyor.
Kentin kalbi, ana cadde Corso Vittorio Emanuele’ye geniş bir merdivenle bağlanan San Nicolò Katedrali. 13 Mart 1996’da kubbesi ve nefin büyük bölümü yapısal kusurlar nedeniyle çöken katedral, aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi ve 2007’de yeniden ibadete açıldı.
Ana caddeye dik inen Via Nicolaci ise Noto’nun en çok fotoğraflanan sokağı. Palazzo Nicolaci di Villadorata’nın denizkızları, kanatlı atlar ve grotesk figürlerle süslü balkon konsolları, Sicilya barokunun en eğlenceli detaylarından. Her yıl mayıs ayında bu sokak, Infiorata festivali için baştan sona çiçek yapraklarından halılarla kaplanıyor.
Noto’dan ayrılmadan Caffè Sicilia’ya uğrayın. Usta pastacı Corrado Assenza’nın yönettiği bu tarihi pastanede mevsim meyveleriyle hazırlanan granitalar ve badem bazlı tatlılar, Sicilya’nın en iyileri arasında gösteriliyor.
Siracusa ve Ortigia
“Sicilya’nın Atina’sı” olarak anılan Siracusa, antik çağda Akdeniz dünyasının en güçlü Yunan kentlerinden biriydi. Arşimet’in doğduğu kent, bugün iki ayrı dünyayı bir arada sunuyor: Anakaradaki arkeolojik alanlar ve kentin tarihi kalbi olan Ortigia Adası. Siracusa, yakındaki Pantalica kaya mezarlarıyla birlikte 2005’ten bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde.
Neapolis Arkeoloji Parkı’nın yıldızı, MÖ 5. yüzyıldan kalan Yunan Tiyatrosu. Antik tiyatro bugün de her ilkbahar ve yaz, klasik Yunan tragedyalarının sahnelendiği bir festivale ev sahipliği yapıyor; bir gösteriye denk gelirseniz kaçırmayın. Aynı parkta, olağanüstü akustiği nedeniyle “Dionysos’un Kulağı” adı verilen yapay mağara da bulunuyor.
Köprülerle anakaraya bağlanan Ortigia ise dar sokakları, deniz kıyısındaki surları ve meydanlarıyla Siracusa’nın en keyifli bölgesi. Piazza Duomo’daki katedral, MÖ 5. yüzyılda inşa edilen Athena Tapınağı’nın üzerine kurulmuş; tapınağın Dor sütunları bugün de katedralin duvarlarında görülebiliyor. Aynı meydandaki Santa Lucia alla Badia Kilisesi’nde Caravaggio’nun Santa Lucia’nın Gömülüşü tablosu sergileniyor. Adanın batı kıyısındaki Aretusa Pınarı ise içinde papirüs bitkileri yetişen tatlı su kaynağıyla, efsanelerin ve gün batımı yürüyüşlerinin adresi.
Marzamemi
Adanın güneydoğu ucunda, Noto’ya yaklaşık yarım saat uzaklıktaki Marzamemi, rüya gibi bir balıkçı kasabası. Kasabanın kalbi, eski ton balığı tesisinin (tonnara) yapılarıyla çevrili Piazza Regina Margherita; Sicilya’nın en fotojenik meydanlarından biri.
Bu meydandaki Taverna La Cialoma, kasabanın simgesi hâline gelmiş bir adres. Michelin Rehberi’nde yer alan restoranda, meydana bakan dış masalarda ya da denize bakan arka terasta, taze balığın öne çıktığı sade ve otantik Sicilya mutfağını tadabilirsiniz. Rezervasyon şart. Yemeğin ardından kasabanın hareketli sahilinde yürüyüş yapmayı unutmayın.
Katanya Gezi Rehberi
Sicilya’nın ikinci büyük kenti Katanya, adanın doğu kıyısında, Etna’nın eteklerinde yer alıyor. 1669’daki büyük Etna patlaması ve 1693 depreminin ardından neredeyse baştan inşa edilen kent, siyah volkanik taşla açık renkli kireçtaşının bir arada kullanıldığı barok cepheleriyle Sicilya’nın en karakterli kentlerinden biri. Val di Noto’nun UNESCO listesindeki sekiz kentinden biri olan Katanya, Etna ve Taormina için de en pratik üs.
Katanya’da Gezilecek Yerler
Sant’Agata Katedrali ve Piazza del Duomo
Kentin kalbi Piazza del Duomo. Meydanın ortasında Katanya’nın simgesi, volkanik taştan oyulmuş fil heykelinin taşıdığı obelisk, yani yerlilerin deyişiyle U Liotru yükseliyor. Meydana hâkim olan Sant’Agata Katedrali’nin temelleri 11. yüzyılın sonunda Normanlar tarafından atıldı. 1669 patlaması ve 1693 depremiyle büyük hasar gören yapı, 18. yüzyılda barok üslupta yeniden inşa edildi. Bu yeniden yapılanma, Katanya’nın bugünkü görkemli görünümünü kazanmasını sağlayan sürecin de başlangıcı oldu. Katedralin içinde, Katanyalı besteci Vincenzo Bellini’nin mezarı bulunuyor.
Badia di Sant’Agata
Katedralin hemen yanındaki Badia di Sant’Agata, katedralden ayrı bir kilise. 18. yüzyılda mimar Giovanni Battista Vaccarini’nin tasarladığı yapı, Katanya barokunun en zarif örneklerinden. Kubbesinin çevresindeki terasa çıkarak Piazza del Duomo’yu, kentin çatılarını ve arka planda Etna’yı yukarıdan izleyebilirsiniz.
Kilisenin adını aldığı Sant’Agata, Katanya’nın koruyucu azizesi. Her yıl 3–5 Şubat tarihleri arasında azize adına düzenlenen festival, Avrupa’nın en büyük dini festivallerinden biri sayılıyor.
Teatro Antico ve Odeon
Katanya’nın tarihi merkezinde, birkaç adım arayla Yunan-Roma Tiyatrosu ve Odeon bulunuyor. Tiyatro, Yunan döneminden kalma bir yapının üzerine MS 2. yüzyılda inşa edildi ve yaklaşık 7.000 seyirci ağırlayabiliyordu. Mermerlerinin bir kısmı zaman içinde sökülerek kentteki başka yapılarda yeniden kullanıldı; ardı ardına gelen patlamalar ve depremler de tiyatroya büyük hasar verdi.
Yanındaki Odeon ise Roma döneminde müzik gösterileri ve provalar için kullanılan, yarım daire biçiminde daha küçük bir yapı.
Castello Ursino
Castello Ursino, 1239–1250 yılları arasında Kutsal Roma İmparatoru II. Friedrich’in emriyle doğu Sicilya kıyılarının savunması için inşa edildi. İnşa edildiğinde denizin kıyısındaydı. 1669 patlamasında kalenin çevresini saran lav akıntıları kıyı çizgisini ileri itti ve kale bugün denizden yüzlerce metre içeride kaldı.
1934’te restore edilerek Katanya Kent Müzesi’ne dönüştürülen kalenin koleksiyonu; arkeolojik buluntular, mimari parçalar, kitabeler ve resimlerle kentin geçmişini tüm dönemleriyle belgeliyor.
Orto Botanico di Catania
Katanya Üniversitesi’ne bağlı Orto Botanico, Benediktin rahibi ve botanik profesörü Francesco Tornabene tarafından 1858’de kuruldu. Kentin göbeğinde, yaklaşık 16.000 metrekarelik bir alanda yer alan bahçe, 19. yüzyıldaki ilk düzenine bugün de sadık. Bahçenin bir bölümü egzotik bitkilerden oluşan geometrik bir İtalyan bahçesi; diğer bölümü ise Sicilya’nın yabani bitkilerine ayrılmış. Özellikle palmiye ve sukulent koleksiyonları ünlü; kaktüs ağırlıklı sukulent koleksiyonu yaklaşık 2.000 türü kapsıyor. Kentin kalabalığından kaçıp kısa bir mola vermek için ideal bir durak.
Katanya’da Ne Yapılır?
Tarihi yerleri görmenin dışında, kentin ana caddesi Via Etnea’da alışveriş yapabilir, pazar günleri dışında her gün kurulan büyük açık pazarı gezebilirsiniz. Pazarda yalnızca yiyecek değil; ev dekorasyonu ve tekstil ürünlerinden giysi, aksesuar ve hediyelik eşyaya kadar aklınıza gelebilecek her şeyi bulmak mümkün.
Sant’Agata Katedrali’nin hemen arkasındaki tarihi balık pazarı La Pescheria da mutlaka görülmeli. Taze balıklarla dolu tezgâhlar ve bağıra çağıra müşteri çağıran esnaf, pazara ayrı bir renk katıyor. Sabahın erken saatlerinde başlayan hareket öğle saatlerine kadar sürüyor. Bence bir şehri ve insanlarını en iyi anlayabileceğiniz yer, o şehrin pazarlarıdır.
Katanya’da Ne Yenir?
Merkezde yeme içme için çok sayıda seçenek var. Ancak gerçek Katanya mutfağını deneyimlemek için şu iki adresi öneriyorum.
La Siciliana
Sicilya’da yediğim en leziz tabakları La Siciliana’da yediğimi söyleyebilirim. Yerel halkın tercih ettiği, turiste nadiren rastlanan, tipik bir Sicilya restoranı. Turistik bölgenin dışında, Viale Marco Polo’daki 19. yüzyıldan kalma bir Katanya villasında yer alıyor. 1968’de Giuseppe La Rosa tarafından kurulan restoranı bugün oğulları Vito ve Salvo yönetiyor. Deniz ürünleri ağırlıklı menüdeki tabaklar, günlük taze ürünlerle ve geleneğe sadık kalınarak hazırlanıyor. Salon ekibi son derece deneyimli, şarap listesi de oldukça zengin.
Camelot
Katanya mutfağının en karakteristik lezzetlerinden biri ızgara at eti. Bu geleneğin kalbi, Castello Ursino’nun önündeki Piazza Federico di Svevia ve çevresi. Meydanda ızgara at eti sunan ilk mekânlardan biri olan Camelot, Orta Çağ atmosferine sahip büyük bir restoran. Menüde farklı seçenekler bulunsa da asıl uzmanlık alanları, közde pişen at eti.
P.za Federico di Svevia, 73, Katanya
Etna Yanardağı
Katanya’nın yaklaşık 30 kilometre kuzeyinde yükselen Etna, Avrupa’nın en yüksek aktif yanardağı. Yüksekliği sürekli değişiyor; patlamalarla zirve kraterlerinin kenarları yeniden şekillendiği için 3.300 metre civarında dalgalanıyor. Etna, yaklaşık 2.700 yıl geriye uzanan yazılı kayıtlarıyla dünyanın en iyi belgelenmiş yanardağlarından biri ve Haziran 2013’ten bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde.
Etna’yı keşfetmenin en kolay yolu güney yamacı. Katanya’dan arabayla yaklaşık bir saatte, 1.910 metre yükseklikteki Rifugio Sapienza’ya ulaşabilirsiniz; burası araçla gidilebilecek son nokta. Rifugio’nun hemen yanındaki, artık sönmüş Silvestri kraterleri kısa ve kolay bir yürüyüşle gezilebiliyor. Daha yükseğe çıkmak isterseniz teleferikle yaklaşık 2.500 metreye, oradan da arazi araçlarıyla daha üst kotlara ulaşmak mümkün. Zirve kraterlerine ise güvenlik nedeniyle yalnızca yetkili volkanoloji veya dağ rehberleri eşliğinde çıkılabiliyor.
Yanardağın etekleri de en az zirvesi kadar ilgi çekici. Volkanik toprakta yetişen üzümlerle Etna şarapları son yıllarda dünyanın dört bir yanında ilgi görüyor; bağ evlerinde yapılan tadımlar, Etna gününü tamamlamak için ideal. Yanardağın çevresini dolaşan tarihi Circumetnea treni ise farklı bir bakış açısı sunuyor. Ziyaret öncesinde, yanardağın o günkü aktivitesine göre bazı alanların kapatılabildiğini unutmayın.
Taormina Gezi Rehberi
Katanya’nın yaklaşık bir saat kuzeyinde, Etna’ya ve İyon Denizi’ne bakan bir tepenin üzerine kurulu Taormina, “Sicilya’nın incisi” olarak anılıyor ve adanın en zarif kasabalarından biri. Goethe’nin İtalya Seyahati‘nde hayranlıkla anlattığı kasaba, sonraki yüzyıllarda da D.H. Lawrence’tan Truman Capote’ye pek çok yazarın uğrak yeri oldu.
Taormina’da Gezilecek Yerler
Kasabanın simgesi, Yunanlılar tarafından inşa edilen ve Romalılar tarafından yeniden düzenlenen Teatro Antico di Taormina. Sahnenin arkasında, bir yanda Etna’nın, diğer yanda kıyının açıldığı manzara, antik dünyanın en etkileyici tiyatro dekorlarından biri. Tiyatro yaz boyunca konser ve festivallere de ev sahipliği yapıyor.
Ana cadde Corso Umberto boyunca yürüyüp Orta Çağ’dan kalma Palazzo Corvaja’yı görebilir, Piazza IX Aprile’nin terasından kıyıyı izleyebilirsiniz. Aşağıda, Mazzarò Koyu ile Isola Bella’yı kasabaya teleferik bağlıyor. Doğa koruma alanı olan Isola Bella’nın önündeki berrak suda yüzmek, Taormina’nın daracık sokaklarında kaybolmak ve tepeden manzarayı seyretmek gerçekten paha biçilmez.
Taormina’da Nerede Kalınır?
Belmond Grand Hotel Timeo
Teatro Antico’nun hemen yanında yer alan ve Palazzo Corvaja’ya yürüme mesafesindeki Belmond Grand Hotel Timeo, Etna ve kıyı manzarasına bakıyor. 1873’ten bu yana konuk ağırlayan otel, Taormina’nın en köklü adresi. Sicilya tarzı, şık ve konforlu bir konaklama için en iyi seçenekler arasında diyebilirim. Etkileyici terasında gün batımında aperitivo yudumlamak ise unutulmaz anılarınız arasında yerini alacak.
Belmond Villa Sant’Andrea
Mazzarò Koyu’ndaki Villa Sant’Andrea’nın hikâyesi, 19. yüzyılın sonunda başlıyor. Circumetnea demiryolunun yapımında çalışmak üzere Sicilya’ya gelen İngiliz mühendis Robert Trewhella ve eşi, bu koya âşık olup burada bir yazlık villa yaptırmaya başlıyor. Villa 1919’da oğulları Alfred Percy tarafından tamamlanıyor ve adını koydaki Capo Sant’Andrea’dan alıyor. Aile, villayı 1950’de küçük bir otele dönüştürüyor; otel 2010’da Belmond bünyesine katılıyor.
Bugün de büyük bir deniz evinin samimiyetini koruyan otel, Michelin Rehberi’nde iki anahtarla yer alıyor. Özel plajı ve sonsuzluk havuzunun yanı sıra, deniz kenarında yalnızca 16 kişiye hizmet veren özel bir akşam yemeği sunuyor. Kasabanın merkezine ve kardeş otel Grand Hotel Timeo’ya servisle ya da yakındaki teleferikle kolayca ulaşılabiliyor.
Taormina’da Ne Yenir?
Bam Bar
Taormina’nın sembolü hâline gelmiş Bam Bar’da granita ve yanında brioche yemeyi unutmayın. Meyve, su ve şekerle hazırlanan yarı dondurulmuş bir tatlı olan granita, Sicilya’da özellikle yazın kahvaltının vazgeçilmezi. Brioche’u granitaya batırarak yemeniz öneriliyor.
La Locanda dei Mori
La Locanda dei Mori ise sıcak ve samimi bir ortamda Sicilya mutfağını tatmak için çok keyifli bir adres.
Kapak Görseli: iStock
