Contemporary İstanbul’u ilk kez gezenler için olduğu kadar, yıllardır fuar takip edenler için de ortak bir soru var: “Etiketlerde, kataloglarda ve konuşmalarda geçen tüm bu terimler tam olarak ne demek?” OGGUSTO okurları için hazırladığımız CI Sözlüğü, fuarı daha bilinçli, keyifli ve verimli gezmeniz için kısa, net ve örnekli bir rehber.
A Harfi ile Başlayan Terimler
Açık Edisyon (Open Edition): Adedi sınırlanmamış baskı ya da üretim. Sanatçı dilediği zaman üretebilir, koleksiyon değeri sınırlı edisyona göre farklı okunur.
Aksam / Askı Sistemi (Hanging System): Eserin duvara asılma yöntemi. Galeri, kurulum talimatını dosyada belirtir.
Arte Povera: “Yoksul malzeme”lerle (çelik, kömür, kumaş, odun vb.) kavramsal üretim yapan 1960’lar İtalya çıkışlı akım. Bu yıl Akbank Sanat alanındaki Jannis Kounellis seçkisi vesilesiyle sık duyacağınız bir kavram.
Solda; Jannis Kounellis eseri, İtalya 1992
Artist Statement (Sanatçı Manifestosu): Sanatçının pratiğini kavramsal çerçevesini anlattığı kısa metin.
B Harfi ile Başlayan Terimler
Basın Önizlemesi (Press preview): Basına özel gezme zamanı.
Bienal vs. Fuar: Bienal küratöryel bir sergidir, satış odaklı değildir. Fuar ise galerilerin satış için açtığı stand (booth) sistemidir.
Booth / Stand: Galerinin fuardaki alanı. Stand yerleşimi (layout) akışı belirler.
Bon à Tirer (BAT): “Baskıya onay” provasının kısaltması. Baskının referans kopyası.
C Harfi ile Başlayan Terimler
Catalogue Raisonné: Bir sanatçının bilinen tüm eserlerini akademik olarak toplayan referans yayın. Provenans doğrulamada önemlidir.
Commission (Sipariş / Ismarlama İş): Sanatçının belirli mekân/ölçü için yeni iş üretmesi. Teslim tarihi ve koşullar yazılı konuşulur.
Condition Report: Eserin durum raporu. Çizik, leke, restorasyon geçmişi not edilir. Teslimden önce istenmelidir.
Conceptual Art (Kavramsal Sanat): Fikir / konseptin nesnenin kendisinden önde olduğu üretim anlayışı.
Consignment: Galerinin eseri sanatçıdan ya da başka bir koleksiyondan “emanet/satış” için alması. Koşullar sözleşmede yer alır.
Curator / Küratör: Sergi anlatısını ve yerleşimini kurgulayan kişi.
D Harfi ile Başlayan Terimler
Dipti̇k / Tripti̇k: İki / üç parçalı iş. Parçalar birlikte satılır ya da edisyonlu baskılarda tek tek numaralanabilir.
Docent / Rehber: Eşlik eden eğitimli anlatıcı.
Droit de Suite (Resale Royalty): Bazı ülkelerde yeniden satışta sanatçıya pay ödenmesi.
Edition (Edisyon): Sınırlı sayıda üretilen baskı, fotoğraf, heykel dökümü vb. Örn. “2/5” ibaresi, beşlik edisyonda ikinci nüshayı gösterir.
Emerging Artist (Yükselen Sanatçı): Kariyerinin erken dönemindeki sanatçı.
Etching (Asit Baskı / Fravür): Metal plaka üzerine kimyasal aşındırma tekniğiyle yapılan baskı.
F Harfi ile Başlayan Terimler
Figüratif: İnsan / nesne betimleyen işler.
Float Frame: Eserin çerçeve içinde “yüzer” göründüğü, kenar payı bırakan çerçeveleme.
Framing (Çerçeveleme): Eserin sunumunu ve korunmasını etkiler. Fiyata dahil olup olmadığı sorulmalı.
G Harfi ile Başlayan Terimler
Gallerist (Galerici): Sanatçı temsil eden ve satış yapan profesyonel.
Giclée: Pigment bazlı, yüksek kaliteli inkjet baskı.
Guided Tour (Rehberli Tur): Programlı ve anlatımlı gezi.
H Harfi ile Başlayan Terimler
Hold / Opsiyon: Eseri kısa süreliğine “beklemeye” alma. Süre genellikle 24-48 saattir, depozito veya yazılı teyit istenebilir.
H/C (Hors Commerce): Ticari satış için olmayan prova baskı.
I Harfi ile Başlayan Terimler
Immersive: İzleyiciyi tüm duyularıyla içine alan deneyim (ışık, ses, koku vb.).
Installation (Enstalasyon): Mekâna özel kurulumlarla oluşan iş. Yer değiştirdiğinde yeniden kurgulanması gerekebilir.
Invoice / Proforma: Satın alma belgeleri. Vergi ve teslim koşulları bu belgelerde netleşir.
J Harfi ile Başlayan Terimler
Jüri / Seçici Kurul: Açık çağrıya gelen başvuruları değerlendiren ekip. “Genç Seçkileri”nde duyabilirsiniz.
K Harfi ile Başlayan Terimler
Kinetik Heykel: Hareket eden, motorlu, etkileşimli heykel. Bakım ve garanti koşulları esere göre değişir.
Kolaj / Assemblage: Farklı malzemelerin bir araya getirildiği yapıt.
Kırmızı Nokta: Satıldı işareti olarak bilinir. Bazı standlarda rezerv / opsiyon anlamına da gelebilir.
Küratoryal Metin: Serginin anlatısını açıklayan metin, fuar duvarlarında kısa tutulur.
L Harfi ile Başlayan Terimler
Label (Wall Label): Eser künyesi. Sanatçı, başlık, tarih, teknik, ölçü, edisyon, fiyat/POR bilgisi yer alır.
Limited Edition: Sınırlı sayıda üretilmiş baskı/nesne. Edisyon büyüklüğü değeri etkileyen parametrelerden biridir.
Loan (Ödünç): Eserin bir koleksiyondan geçici olarak sergilenmesi.
M Harfi ile Başlayan Terimler
Minimal: Az ögeyle yoğun etki yaratmayı amaçlayan yaklaşım.
Mixed Media (Karışık Teknik): Birden fazla malzeme/teknik bir arada.
Monotype: Tek nüsha baskı, edisyonu yoktur.
Mounting: Eserin paspartu, panel ya da kaideye sabitlenmesi. Arşivsel malzeme (asidik olmayan) tercih edilir.
N Harfi ile Başlayan Terimler
Nail‑to‑Wall: Sigortada, galerinin eseri duvara asana kadar (veya asılıyken) sorumluluğunu belirtir. Teslim anında sorumluluk devri maddeleri olacaktır.
NFS (Not for Sale): Satışta değil. Sanatçının ayırdığı ya da koleksiyondan ödünç bir iş olabilir.
New Media: Video, yazılım, AR/VR, yapay zekâ gibi teknolojik üretimler.
O Harfi ile Başlayan Terimler
Oeuvre: Sanatçının tüm üretimi, külliyat.
Off‑site: Fuar alanı dışında gerçekleşen özel yerleştirme/sergi.
Open Call (Açık Çağrı): Herkese açık başvuru yöntemi.
Original (Özgün İş): Reprodüksiyon ya da çoğaltmaya dayanmayan tekil yapıt.
OVR (Online Viewing Room): Fuarın çevrimiçi uzantısı: eser görselleri, fiyat aralıkları ve metinler yer alır.
P Harfi ile Başlayan Terimler
Performance: Zaman ve bedene dayalı canlı sanat eylemi. Fotoğraf/video kayıt politikası önceden açıklanır.
Pigment Print: Arşivsel pigmentlerle yapılan yüksek dayanımlı baskı.
Pop‑up: Geçici, kısa süreli sunum, mağaza, sergileme.
Price List (Fiyat Listesi): Standın güncel fiyatları. Çoğu galeri talep edildiğinde paylaşır.
Primary Market (Birincil Pazar): Eserin ilk kez satışa çıktığı pazar, genelde galeriden olur.
Provenans (Provenance): Eserin mülkiyet / geçmiş hikâyesi. Şeffaf ve sağlam provenans, değer ve güven için kritiktir.
Q Harfi ile Başlayan Terimler
QR etiket: Eser metni, video ya da OVR bağlantısına yönlendirir.
R Harfi ile Başlayan Terimler
Ready‑Made (Hazır‑Nesne): Sanatçının seçip bağlam değiştirerek sanat yapıtı olarak sunduğu gündelik nesne.
Recto / Verso: Eserin ön/arka yüzü. Çoğu imza versoda olabilir.
Reservation / Deposit: Satın almadan önce kısa süreli “ayırma” ve kapora. Koşullar yazılı alınmalı.
Retrospektif: Sanatçının kariyerini geniş zaman diliminde toplayan sergi türü.
S Harfi ile Başlayan Terimler
Secondary Market (İkincil Pazar): Eserin ikinci ve sonraki satışları (galeri, müzayede).
Serigrafi (Silkscreen): İpek baskı tekniği.
Sculpture (Heykel): Kaide, duvar, tavan asımı veya yerleştirme olarak farklı kurulum gerektirir.
Site‑Specific: Mekâna özgü üretilen iş. Yer değiştirirken üretici/galeri talimatı şarttır.
Shipping Crate (Kasa / Sandık): Nakliye kasası. Nem, sıcaklık ve darbe koruması için standarttır.
T Harfi ile Başlayan Terimler
Telif Hakları (Copyright): Eseri satın almak, her kullanım hakkını otomatik vermez. Çoğaltım/yayınlama için yazılı izin gerekir.
Tersane Yerleşimi: Bu yılın mekânı Tersane İstanbul. Endüstriyel yapı içinde yüksek tavan‑geniş aks düzeni yön bulmayı etkiler.
U-Ü Harfi ile Başlayan Terimler
Unique (Tekil İş): Edisyonlanmamış, tek. Fotoğraf ve baskıda “unique print” ibaresi görülebilir.
UV Cam: Işık hassasiyeti olan işlerde tercih edilen koruyucu cam.
V Harfi ile Başlayan Terimler
Vernissage: Açılış daveti / akşamı.
Viewing Room: Galerinin daha sakin, randevulu gösterim alanı (fiziksel / çevrimiçi).
VIP Preview: Koleksiyoner ve davetlilere özel erken gezme zamanı.
W Harfi ile Başlayan Terimler
Wall Text: Serginin, kısımların girişindeki açıklama yazısı.
Walkthrough: Küratör ya da sanatçı eşliğinde yapılan tur.
White Cube: Nötr, beyaz duvarlı sergileme estetiği. Fuarlar “white cube” diliyle eser okumayı kolaylaştırır.
X Harfi ile Başlayan Terimler
XR / Mixed Reality: Artırılmış (AR) ve sanal (VR) gerçeklik teknolojileriyle üretilen işler.
Y Harfi ile Başlayan Terimler
Yapıt Künyesi: Eserin kimlik bilgisi.
Yerleştirme Planı: Eserin ev / iş mekânına kurulumu için ölçü, elektrik, ağırlık detayları.
Z Harfi ile Başlayan Terimler
Ziyaretçi kışı: Fuarın en yoğun ve en sakin saatleri. Rehberli turlar zaman yönetimi sağlar.
Kapak Görseli: Contemporary İstanbul
