İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde açılan “Ayla Turan Retrospektif”, sanatçının 30 yıllık üretimini bir araya getiriyor; bu röportaj, serginin arka planını ve heykel pratiğinin dönüşümünü yakından ele alıyor.
İş Sanat Kibele Sanat Galerisi, yılın ilk sergisinde heykeltıraş Ayla Turan’ın üç on yıla yayılan üretimini izleyiciyle buluşturuyor. 9 Şubat’ta açılan “Ayla Turan Retrospektif”, sanatçının mermerden bronza, ahşaptan polyestere uzanan malzeme çeşitliliğini tek bir çatı altında topluyor. Turan’ın günlük yaşamdan figürlere uzanan yaklaşımı, çocukluk temasına odaklanan son dönem işleri ve hareket hissi taşıyan heykelleri bu seçkide bir arada izlenebiliyor. Sanatçı, sergi hazırlık sürecini “eski albümleri karıştırmak gibi” sözleriyle tanımlarken, geçmişle bugün arasındaki bağı yeniden kurduğunu vurguluyor.
Bu röportajda, hem retrospektifin hazırlık sürecini hem de Turan’ın üretim pratiğinin yıllar içindeki değişimini yakından konuşuyoruz.
“Ayla Turan Retrospektif” Sergisi Hakkında
- Tarih: 9 Şubat – 11 Mayıs 2026
- Yer: İş Sanat Kibele Sanat Galerisi, Levent
- Ziyaret Bilgileri: Her gün 09.00–19.00 – Ücretsiz.
“Otuz Yılı Geride Bıraktığımı O Zaman Fark Ettim”
1. Bu retrospektif fikri ilk kez ne zaman somutlaştı ve sizi “şimdi tam zamanı” demeye iten ne oldu?
Aslında retrospektif hiç düşünmediğim bir sergiydi. İlk kez geçen yılın ortasında bu teklif İş Sanat’tan geldiğinde inanılmaz heyecanlandım; çok kısa bir sürede hazırlandım. Otuz yılı geride bırakmış olduğumu o zaman fark ettim.
Geriye dönüp bakmak, aradaki bağları görmek ve izleyiciye bu sürekliliği göstermek için doğru zaman gelmiş. Hem kişisel hem de sanatsal olarak yeni bir döneme geçişin başlangıcında hissediyorum şimdi.
“Belirgin Bir Kırılmadan Çok, Dönüşüm Anlarım Var”
2. Otuz yıllık üretiminizi aynı mekânda bir arada görüyorsunuz… Geriye baktığınızda en belirgin kırılma anınızı nasıl tanımlarsınız?
Belirgin bir kırılmadan çok, dönüşüm anları olduğunu söyleyebilirim. Özellikle çocuk figürünün sadece biçimsel bir unsur olmaktan çıkıp kavramsal bir özneye dönüşmesi önemliydi.
İşlerimdeki anlatım daha net, evrensel bir dilde. Kamusal alanlarda yer alan heykellerim, kullandığım materyaller, ölçeğin büyümesi, düşünme biçimimi de genişletti.
3. Seçkiyi oluştururken hangi işleri mutlaka yer almalı dediniz, hangilerinden vazgeçmek zor oldu?
İlk dönem işlerimden bazıları mutlaka yer almalıydı; çünkü bugünkü pratiğimin tohumlarını orada görüyorum. Özellikle 1993’te okul döneminde yaptığım mermer cenin heykeli, başlangıç noktamı temsil ediyor. Mesela “Umut” heykelim. Bu da bir dönemi anlatan, benim için direniş simgesi olan bir çalışma. Önceki dönemlerden yine çocuksu bir anlatı ve mizah da kullandığım farklı formlardaki heykellerim – ki bunları da göstermek şimdiki döneme geçiş hikayesini anlatabilmek adına önemliydi.
Sergide konumlandıramadığım heykellerim, daha çok mekânsal sınırlamalar nedeniyle sergileyemediklerim oldu. Özellikle yurtdışında gerçekleştirdiğim büyük ölçekli mermer heykelleri fiziksel olarak buraya getiremedik maalesef. Fotoğraflarına yer verdik.
“Çoğunlukla Fikir Malzemeyi Çağırıyor”
4. Mermer, bronz, ahşap ve polyester gibi farklı malzemelerle çalışıyorsunuz. Malzeme mi formu belirliyor, yoksa fikir mi malzemeyi çağırıyor?
Çoğunlukla fikir malzemeyi çağırıyor. Ancak malzemenin doğası da formu etkiliyor. Mermerle çalışırken teknik donanım, uygun atölye ortamı, sabır olmazsa olmaz. Taşın müthiş bir enerjisi var. Polyesterin daha farklı bir üretim süreci var, çok aşamalı bir çalışma gerekiyor. Çağdaş bir malzeme. Bronz da kalıcılığı ve ağırlığıyla başka bir ifade alanı açıyor.
Her malzemenin enerjisi farklı ve anlatmak istediğim duyguya göre seçim yapıyorum.
“Heykel Sabit Olabilir Ama Algıda Hareket Sürmeli”
5. Heykellerinizde güçlü bir hareket hissi var. Durağan bir formda bu dinamizmi nasıl kuruyorsunuz?
Hareketi jest üzerinden kuruyorum. Figürün beden dili, hareket halindeyken fotoğrafını çekmiş gibi, devam eden bir hareketi dondurmak o dinamizmi yaratabiliyor. Heykel sabit olabilir ama izleyicinin algısında o hareket sürmeli.
6. Son dönem işlerinizde çocukluk ve hafıza teması öne çıkıyor. Bu yönelim kişisel bir dönüşümle mi bağlantılı?
Evet, oldukça bağlantılı. Zaman geçtikçe hafıza daha fazla önem kazanıyor. Çocukluk hem kişisel hem kolektif belleğin en saf alanı. Çocuk figürü aracılığıyla hem kendi geçmişimle hem de toplumsal hafızayla ilişki kuruyorum. Bu, olgunlaşma sürecinin sonucu.
7. Yıllar içinde üretim disiplininiz nasıl değişti? Genç Ayla Turan bugün atölyenize girse en çok neye şaşırırdı?
Disiplinim daha sistemli ve planlı hâle geldi. Genç Ayla belki bu kadar sabırlı çalıştığıma şaşırırdı. Ama aynı zamanda üretme tutkumun hâlâ aynı yoğunlukta olduğunu görmek onu mutlu ederdi diye düşünüyorum.
8. Bu retrospektif size ne öğretti? Bundan sonraki döneme dair nasıl bir yönelim içindesiniz?
Bu sergi bana sürekliliğin, disiplinli çalışmanın ve tutkumun gücünü gösterdi. Bazen fark etmeden tekrar eden temaların aslında bir bütün oluşturduğunu gördüm. Aslında bu tekrarlar her seferinde zihnimde yeni şeyler açmış, bunu fark ettim. Bundan sonraki dönemde de deneysel çalışmalarla yeni malzemeler ve yeni ölçeklerle düşünmek heyecan verici.
“Her Heykelin Bir Sessizliği Var”
9. Bu sergiyi gezen izleyicilerin işlerinize bakarken özellikle neye dikkat etmesini istersiniz?
Öncelikle hissetmelerini isterim. Kavramsal katmanlarını çözmeye çalışmadan önce heykelle aralarında nasıl bir duygu oluştuğuna bakmalarını, uzun uzun izlemelerini, heykellerle vakit geçirmelerini isterim; sonra alt katmanlarındaki anlamlarını düşünmelerini… Figürlerin jestlerine, küçük detaylara ve kendi içlerinde uyandırdığı duygulara odaklanmalarını isterim. Her heykelin bir sessizliği var, anlam çoğu zaman o sessizliğin içinde ortaya çıkar. Her izleyicinin kurduğu ilişki, eseri yeniden üretir.
