Ali Kazma’nın yazıya, belleğe ve üretime dair zamansız izlerini bir araya getiren Aklın Manzaraları, ON Dijital Bankacılık sponsorluğunda İstanbul Modern’de izleyiciyle buluşuyor.
İstanbul Modern’de izleyiciyle buluşan Aklın Manzaraları sergisi, video sanatçısı Ali Kazma’nın yazı, bellek ve entelektüel üretim üzerine yıllara yayılan dikkatli gözlemlerini bir araya getiriyor. Burgan Bank’ın dijital bankacılık markası ON Dijital Bankacılık sponsorluğunda hayata geçirilen sergi, müzenin yeni binasındaki fotoğraf serilerine verilen sürekli desteğin bir uzantısı.
Bu yaklaşım, kültür ve sanatla kurduğu bağ aracılığıyla düşünsel zenginliği beslemeyi amaçlayan bir vizyonun ifadesi. Bu sergiyle birlikte Kazma, izleyiciyi yalnızca bir seçkiyle değil; aynı zamanda yazının izini süren çok katmanlı bir zihinsel yolculuğa davet ediyor.
Yazının Sessiz Coğrafyalarında Dolaşmak
Ali Kazma’nın üretiminde, yazı yalnızca sembolik bir akt değil; onu mümkün kılan fiziksel mekânlar ve emek süreçleriyle birlikte ele alınan çok katmanlı bir yapı. “Aklın Manzaraları” sergisinde sanatçının 2015’ten bu yana farklı ülkelerde gerçekleştirdiği çekimlerden oluşan on altı video yer alıyor.
Ali Kazma’nın işleri; kâğıt üreticilerinden matbaalara, cilt ustalarından kitapçılara kadar yazının ardındaki görünmeyen emek haritasını gözler önüne seriyor. Kimi zaman Tokyo’da geleneksel mürekkep yapımını, kimi zaman Buenos Aires’te bir yazarın arşivini, kimi zamansa Portekiz kıyılarına taşınan bir kütüphanenin izini sürüyor. Kazma, kamerayı yalnızca belgelemek için değil; mekânın hafızasını ve üretimin ruhunu yakalamak için kullanıyor. Bu yaklaşım, sanatçının hem fiziksel hem düşünsel düzlemde iz sürdüğü özel bir anlatı dili kurmasını sağlıyor.
Hikayeleri Taşıyan Yapıtlar
Sergide yer alan yeni videolar Kazma’nın üretiminde derinleşen belleğe, zamana ve entelektüel mirasa dair temaları görünür kılıyor. Japonya’nın Nara kentinde altı yüzyıldır sürdürülen geleneksel mürekkep yapımını belgeleyen Sumi (2025) adlı video ilk kez bu sergiyle izleyici karşısına çıkıyor. Mürekkep Evi (2023), yazar Orhan Pamuk’un kişisel arşivine odaklanırken, Sentimental (2022) ise bir yazarın üretim mekânı üzerine düşünsel bir harita çıkarıyor. Alberto Lizbon’da (2024) adlı yapıt ise Arjantinli yazar Alberto Manguel’in kütüphanesini Fransa’dan Portekiz’e taşıma sürecini izliyor.
Eserleri, Kazma’nın yazıya yüklediği anlamı yalnızca içerik değil, biçim üzerinden de sorguladığını gösteriyor. Yazının maddi dünyadaki karşılıkları, izleyiciye zamanın ve belleğin izini süren görsel bir deneyim sunuyor.
Düşünsel Üretimin Görünmeyen Emeği
Sergi, İstanbul Modern’in Şef Küratörü Öykü Özsoy Sağnak ve Fotoğraf Küratörü Demet Yıldız Dinçer’in küratöryel vizyonuyla hazırlandı. “Aklın Manzaraları”, yalnızca yeni yapıtları değil, Ali Kazma’nın geçmiş üretimleriyle kurduğu sürekliliği de içeriyor. Sergide yer alan Hat ve Dövme videoları, sanatçının 55. Venedik Bienali’nde Türkiye’yi temsil ettiği dönemde üretilmişti. Bu işler, fiziksel üretim süreçlerine odaklanırken, aynı zamanda düşünsel emeğin izini sürüyor.
Kazma’nın işlerine yön veren bu yaklaşım, üretimi sadece bir eylem olarak değil, bir düşünce pratiği olarak ele alıyor. Zanaat ve entelektüel üretim arasındaki bu bağ, onun kamerasında neredeyse meditatif bir ritme dönüşüyor. Analog ile dijital arasında kurduğu estetik denge hem zamanı hem de belleği kavramsal bir zemin üzerinde tartışmaya açıyor.
Kişisel Bir Karşılaşma
Ali Kazma için Aklın Manzaraları, yalnızca bir sergi değil; aynı zamanda kişisel bir karşılaşma alanı. Sergiyle ilgili olarak dile getirdiği şu söz, üretimiyle kurduğu bağın derinliğini gösteriyor:
Hayatınızı adadığınız işleri kendi şehrinizde, kendi evinizde paylaşmak büyük bir değer.
Sanatçının İstanbul’a duyduğu bu aidiyet duygusu, üretimlerine yön veren düşünsel katmanlarla örtüşüyor. Sergiye eşlik eden yayında ise Kazma’nın kendi notlarına ek olarak, Orhan Pamuk ve Alberto Manguel’in yazıları yer alıyor. Bu metinler, sanatçının üretimini entelektüel bağlamda daha derinlemesine okumak isteyenler için kıymetli bir çerçeve sunuyor.
ON Dijital Bankacılık’ın katkısıyla izleyiciyle buluşan sergi, kültürel üretimi yalnızca desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda entelektüel emeği mümkün kılan yapıları görünür kılarak, geleceğin kültürel hafızasına katkıda bulunuyor.
Aklın Manzaraları sergisi, 1 Şubat 2026 tarihine dek İstanbul Modern’de ziyaret edilebilir.
*Bu içerik Burgan Bank ON Dijital Bankacılık iş birliğiyle hazırlanmıştır.
