Tüm ekonomik gelişmelere rağmen büyük bütçelerin harcanmaktan asla alıkonulmadığı süperyat endüstrisi, 2024’te yine sürdürülebilirlik kaygılarıyla tasarım ve teknolojide devrimler yaratmaya devam edecek. Peki, 2024 yılında süperyat dünyasında ne gibi dönüşümler ve trendler bizi bekliyor?

2024 yılına yönelik süperyat dünyasının trendleri, deniz tutkunlarını heyecanlandırmaya devam ediyor. Bu yıl, sürdürülebilirlik ve çevre dostu özellikler ön planda olacak gibi görünüyor. Süperyat üreticileri, daha az çevresel etki yaratan malzemeleri ve enerji verimliliği odaklı teknolojileri benimseyerek, sektörde sürdürülebilir bir geleceğe doğru adım atmaya hazırlanıyor. Aynı zamanda, konfor ve lükste sınırları zorlayan tasarımlar, geniş iç mekanlar ve güçlü performansa sahip deniz araçları, 2024 süperyatlarının belirgin özelliklerini oluşturacak gibi görünüyor.

Küresel yat pazarının değeri 2020 yılında 8.12 milyar dolar olarak belirlendi. Artan gelirin etkisiyle kişiselleştirilmiş hizmetlere, lüks turizme ve özel seyahatlere olan talebin yükselmesi gibi faktörler, pazar büyümesinin hızlanmasında önemli rol oynuyor.
**Kaynak:** Polaris Market Research

2020’de 10.91 milyar dolar büyüklüğünde olan süperyat endüstrisinin, 2027 yılına geldiğimizde 15 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Ancak bu kez, tüm dünyanın içinde bulunduğu genel lojistik ve tedarik sorunları ile yat sahiplerinin çevreye daha saygılı yatlar talep etmelerine rağmen, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere sert uygulamaların başlamasıyla endüstride iyice zorlu bir döneme girilecek.

15 Milyar Dolar

2020 yılında 10.91 milyar dolar büyüklüğünde olan süperyat endüstrisinin, 2027 yılında 15 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor.

Süperyat endüstrisinde coğrafi olarak ise Avrupa ve Asya pazarı domine ederken, ileriki dönemlerde Asya ülkelerinin de yükselişine tanıklık edeceğiz. 2030’a gelindiğinde, Çin dahil olmak üzere Hindistan, Endonezya ve Malezya gibi diğer Asya ülkelerinin büyük bir orta gelirli topluma sahip olması bekleniyor. Bu nedenle, pazarın Asya ekonomisinde de önemli bir yer elde edeceği tahmin ediliyor. Business Market Insights araştırmasına göre, Asya Pasifik lüks yat pazarının 2022 yılında 700.15 milyon dolardan 2028’e kadar 1,249.50 milyon dolara kadar büyümesi bekleniyor. Bu da 2022’den 2028’e kadar %10.1’lik yıllık büyüme oranında artması demek oluyor. Gelin sektörel tüm öngörülere birlikte bakalım.

[[liste-h2]]

Süperyat Dünyasını 2024’te Neler Bekliyor?

Sürdürülebilirlik odaklı teknolojik ilerlemeler yaşanacak: Dev motoryat üreticileri, yakıt hücresi teknolojisi gibi çevre dostu çözümler üzerinde çalışarak yeni nesil yatları denize indirecek.

Çevre duyarlılığı için yasal düzenlemeler gelecek: Avrupa ülkeleri başta olmak üzere, sert çevre yasalarının etkisiyle sürdürülebilirlik endüstrinin zorunlu bir unsuru haline gelecek.

Yelkenli yatlara artan ilgi yükselecek: Ultra zenginler arasında yelkenli yatlara olan ilgi gözle görülür bir artış gösterecek.

Secondary, shadow ve exploration yatlarda artış olacak: Sosyal eleştirilere karşı daha uzak diyarlarda “saklanması kolay” olan Exploration tipi yatların talebi artarken, secondary ve shadow model yatlar da ilgi görecek.

Hafif yatlar ve yenilikçi malzeme kullanımı ilgi görecek: Sertifikalandırılmış, geri dönüştürülebilir veya kullanılmış malzemeler sektörde daha fazla benimsenecek.

İç tasarımda ferahlık ve doğal malzemeler talep görecek: İç tasarımlarda ferah, doğaya uyumlu malzemelerin kullanımı artacak ve kullanılan malzemelerin çoğu doğal olmayan sentetik malzemelerden doğal malzemelere doğru bir dönüş gözlenecek.

2024 süperyat trendleri raporunu indirmek için buraya tıklayın.

1

Mavi Sularda Geleneksel Şıklık

“Türkiye’de geleneksel tasarımlı yelkenli yatların üretiminde eski dokuya dönüş gözlemleniyor.”

Ülkemizde üretimi halen devam eden, klasik görünümlü yelkenli yatların üretiminde tasarım olarak bir eskiye dönüş söz konusu. Gulet ve schooner tipi yatların hem yelkenli hem de çok geniş bir iç hacme sahip olmaları, halen bu tip yatlara ilginin devam etmesinin en büyük sebebi olabilir.

Su Marine üretimi ve Taka Yacht Design tasarımı Sallyna, Maximiles Black The Bodrum Cup start hattında.
**Fotoğraf:** Emre Tazegül

Bu yıl Su Marine tarafından denize indirilen ve Taka Yacht Design tasarımı olan 47 metre Sallyna, ilk kez 35. Maximiles Black The Bodrum Cup’a katıldı. Dış tasarımı alışmış olduğumuz gulet formunu andıran Sallyna, ana gövdesi saç ve üst kamarası ahşap olarak üretilmiş olması ile bu tip yatların geleceği ve üretim teknolojisi ile ilgili önemli bir fikir veriyor.

Aynı zamanda Bodrum bölgesinin tasarım anlamında en “geleneksel şık” yatları olarak nitelendirdiğimiz Tırhandil cinsi yatların da üretiminde bir hızlanma söz konusu. Son yıllarda tasarım ve hız anlamında yelken yarışlarında kendilerini ispatlayan Tırhandil’ler, üretim ve iç tasarım konusunda yıldan yıla kendini geliştirdiği için birçok yat sahibinin radarına girmiş durumda.

2

Shadow Tipi Yatların Yükselişi

“Ultra zenginlerin yelkenli yatlara artan ilgisi, dev projelerle somutlanıyor.”

Süperyat siparişi veren ultra zenginlerin son yıllarda yelkenli yatlara olan ilgileri azımsanamayacak seviyelere ulaştı. Buna en güzel örnek; herkesin görmeyi merakla beklediği Jeff Bezos’a ait 127 metre Oceanco yapımı “Koru”, Nisan 2023’te teslim edildi.

Jeff Bezos’un 127 metre Oceanco yapımı “Koru” adlı yelkenli yatı, 2023 Nisan ayında teslim edilerek mavi sulara açıldı.

2024’te artacak bir diğer trend ise “Koru”da da gördüğümüz ve her geçen gün daha fazla süperyatın yanında görmeye alışacağımız Secondary ya da Shadow (gölge) tipi olarak adlandırılan yatlar. Bu secondary ya da shadow yat, “Koru”nun tüm ek ekipmanlarını taşıyacak, ek personel ve helikopter pisti gibi gereksinimlerini sağlayacak.

“Saklanması kolay” olan Exploration (keşif) tipi yatların tercih edilmesi artacak.”

Özel uçak kullanımının çevreye olan zararının her gün daha çok konuşulması gibi, süperyatların da sosyal olarak eleştirilere maruz kalmaya başlaması oldukça yakın gibi gözüküyor. Bu nedenle diğer yatlara göre daha uzak diyarlarda “saklanması kolay” olan Exploration (keşif) tipi yatların tercihinin arttığını da gözlemliyoruz.

2024 yılında en büyük siparişlerin Exploration tipi yatlarda olması bekleniyor. Yapılan araştırmalara göre, mevcut yat sahiplerinden yeni yat siparişi vermek niyetinde olanların %63’ünün aklında Exploration tipi bir yat sahibi olma hayali var.

“Yeni yat siparişi vermek isteyenlerin %63’ünün aklında Exploration tipi bir yat sahibi olma hayali var.”

Görünen o ki pandemi döneminde yatlar zenginler için “güvenli” bir yatırım haline de geldi. Sektörün pandemi sonrası müthiş bir ivme kazanmasının yanında, bu ivmeye yetkin insan gücü ve marina yatırımları yetişememiş durumda. Hem bu tarz yatların üretimine hem de deniz üzerinde varlık göstermesine yetecek insan gücünün yeterli olmaması, ham madde ve lojistik anlamında sıkıntıların da eklenmesiyle teslimat sürelerinde 2028-2029 yıllarının konuşulmasına sebep oluyor.

3

Sürdürülebilirlik Yasa Haline Geliyor

“Sürdürülebilirlik üzerine yasal düzenlemeler, daha hızlı çözümler bulunması konusunda üreticileri sıkıştırıyor.”

Sürdürülebilirlik, son yıllarda süperyat endüstrisi için önemli bir trend olmuş olsa da artık birçok Avrupa ülkesinin çevre duyarlılığı için sert yasaları yürürlülüğe koymasıyla bir zorunluluk haline geldi. Son yıllarda tüm endüstrinin hem üretim hem de ticari tarafında sürdürülebilirlik temelli düşünce ve tasarım fikri üzerinde çalışmalar yapılıyorsa da, bu yasal düzenlemeler daha hızlı çözümler bulunması konusunda üreticileri sıkıştırıyor.

Çevreye Duyarlı Yeni Üretim Yatlar

%39

2025 yılına geldiğimizde denize inen “çevreye duyarlı” yeni üretim yatların ancak %39 oranına ulaşması bekleniyor.

Ayrıca görünen o ki sürdürülebilirlik ve “çevreye saygı”, sadece tasarımcı ve üreticileri değil, tüketicinin de algısında birçok farklılığa yol açacak. Sanlorenzo, Lürssen ve Baglietto gibi dev motoryat üreticileri, yakıt hücresi (fuel cell power) teknolojisi üzerinde çalışmalar yaparak ilk üretimlerini tamamlayacak olsalar da, 2025 yılına geldiğimizde denize inen “çevreye duyarlı” yeni üretim yatların ancak %39 oranına ulaşması bekleniyor.

The Italian Sea Group diyor ki;

Robert Elliott, OGGUSTO için Picchiotti, Admiral, Perini Navi, Technomar, NCA Refit ve Celi gibi markaları bünyesinde bulunduran The Italian Sea Group’a sorularını yöneltti ve 2024 beklentilerini öğrendi.

“Yat sahiplerinin yatçılıkta sürdürülebilirlikle ilgili meselelere giderek duyarlı hale geldiklerini fark ediyoruz.

2024 ve yakın gelecekteki lüks yatçılık trendlerine şöyle bir baktığımızda; yat sahiplerinin bilhassa yat yapım malzemeleri (sentetik tik kullanımı gibi) veya dizel-elektrikli bileşik pervane sistemi ve dizel partikül filtrelerinin (DPF) kullanıma başlanmasıyla, CO2 emisyonunun azaltılması gibi yatçılıkta sürdürülebilirlikle ilgili meselelere giderek duyarlı hale geldiklerini fark ediyoruz.

The Italian Sea Group olarak, ürettiğimiz yatların çevresel etkilerini sınırlamaya odaklanmak, şirketimizin ilk günlerinden bu yana DNA’mızda olan ve geliştirmek için yeni çözümler üzerinde çalıştığımız bir başlık. Örneğin, M/Y Amiral Kenshō gibi bazı projelerimiz yalnızca alternatif itiş gücü (pervane) sistemleriyle donatılmakla kalmıyor, aynı zamanda Klas kuruluşlarından çevrecilik sertifikaları da alıyor. En büyük motoryat projemiz olan 100 metrelik Admiral de dizel-elektrik pervane sistemine sahip.

Perini Navi üretimi yatlarımız tam olarak bu konuya odaklanıyor. Örneğin; ilk Perini Navi’miz olan S/Y Art Explorer, anlık 12kW ve günde 200kW toplam bileşik güç üretme kapasitesine sahip 65 m2’lik güneş panelleriyle donatıldı. Üstelik 6 saat boyunca emisyonsuz enerji sağlayan akü paketi ile liman ve korunaklı alanlarda tam elektrikli modda manevra yapılabiliyor.

Sürdürülebilirlik ve yatçılığın çevresel etkilerine yönelik yeni yeni gösterilmeye başlanan bu özen, aynı zamanda yat sahiplerinin tercih ettiği yat türlerine ilişkin trendlerde de bir değişime işaret ediyor. Bugün hem motorlu hem de yelkenli katamaranlara olan talebin arttığını görüyoruz. Bunun bir nedeni, konfor ve iç mekan açısından yatçıların daha geniş ve kaliteli alan kullanım isteği iken, bir diğer nedeni de sürdürülebilirlik açısından yakıt tüketimi ve emisyonun azalmasıyla birlikte daha iyi performansa erişebiliyor olmalarıdır.

Doğrusu, hem yatçılıkta eko-sürdürülebilirlik standardını temsil etmeleri hem de sektörün öncüleri olarak hak ettikleri yeri yeniden kazanıyor olmaları nedeniyle, önümüzdeki birkaç yıl içinde yelkenli yatlara olan talebin artmasını bekliyoruz.

4

Daha Sade, Daha Mütevazi Tasarımlar

“Kullanımı test edilen yeni malzemeler ile yatların hem dış hem iç tasarımlarında daha sade ve mütevazi tasarımlar göreceğiz.”

Özellikle yakıt tüketimini minimuma indirmek üzere daha hafif yatların üretilmesi konusunda, başta yelkenli yatlarda karbon elemanlarının dışında, karbon gövde kullanımının da artış gösterdiğini söylemek mümkün. Yakıt ve ağırlık dışında da yat üretiminde kullanılan malzemelerin hem sertifikalandırılması hem de tekrar kullanılabilmesi veya kullanılmış olması yaklaşımı ile birçok kullanılacak malzemeye alternatif ve sentetik malzeme üretim sektöründe kullanılmak üzere test ediliyor. Kullanımı test edilen bu yeni malzemeler ile yatların hem dış tasarımlarını hem de iç tasarımlarında ilerleyen yıllarda daha sade ve mütevazi bir tasarım yaklaşımı göreceğimiz anlamına da geliyor.

Bu durum özellikle hem gençlerin hem de spor yatını sevenlerin daha ufak boyutta ama ferah yatlar arayışına sebep oldu. Tasarım olarak 2024’te iç tasarımı ferah, doğaya uyumlu malzemelerin doku olarak hissedildiği ve yeşilin deniz üzerinde daha fazla yer aldığı bir döneme gireceğiz gibi gözüküyor.

“İç ve dış mekan arasındaki sınırlar kalktı.”

Teknelerin baş tarafları önem kazandı; bot park, vinç gibi ikincil bir kullanımdan ziyade kullanıcı için kıç havuzluğa alternatif bir yaşam alanına evrilmeye başladı. Bu sene Cannes’da premiere’i yapılan Ferretti Infynito90’ı bu anlayışın çok iyi bir örneği olarak görüyoruz.

_{Görsel: Ferretti Infynito90}

Tavanlarda farklı geometri ve malzemelerle oyunlar görmeye başladık. Muhtelif malzemeleri bir araya getirerek yapılan üç boyutlu ve genellikle dokulu tasarımlar, gözlere şölen niteliğinde. Hem mekanı daha farklı kılıyor hem de gerekli fonksiyonel teçhizatları kamufle etmemize olanak sağlıyor.

İç ve dış mekan arasındaki sınırlar kalktı. Gizlenebilen kapı detayları, gelişmiş otomasyon sistemleriyle mekanlar iç içe geçmeye ve sonsuz bir ferahlık hissi yaratmaya başladı.

Malzemelere gelince, 10 yıllardır sorgusuz tercih edilen bazı doğal malzemeler yerini sentetik benzerlerine bırakmaya başladı. Tasarım anlamında sınırsız kişiselleştirme olanakları sunan, bakımları çok daha zahmetsiz bu malzemelerin gelip geçici bir akım olması da muhtemel. Şahsen uzun vadede hep doğal malzemenin kazanacağını düşünüyorum.

Motoryat dünyasında bir yandan doğaya saygı ve enerji sarfiyatı açısından daha vicdanlı projeler yapılırken diğer yandan teknelerin boyları uzuyor, katları artıyor.

“Explorer modelleri hala popülerliğini korurken daha uzak diyarlara konforlu keşiflere olanak sağlıyor.”

Biçimden bağımsız olarak süperyat sınıfında da yelkenli teknelerin artması hepimizi heyecanlandırıyor. Bununla beraber yerel, geleneksel tipte teknelere artan rağbet ve ilgi kültürel mirasların korunması için çok önemli. Ve aslında “sürdürülebilirlik” denilen kavramın ta kendisi. Takasında mutlu mesut gidip gelen bir balıkçının “sürdürülebilirlik”le derdi yok ve aslında doğaya en saygılı o.

Akdeniz’de farklı örneklerini izlediğimiz klasik tekne yarışlarının ülkemizdeki emsalleri The Bodrum Cup ve Tırhandil Cup gibi yarışlar denizci veya değil herkesin ilgisini çekiyor.

5

Yoğun Tender Arayışı

“Yat sahipleri ve kiralama müşterilerinin gösteriş merakı, özel yatlarda mid-size ve muhteşem ötesi tender arayışlarına sebep oluyor.”

Yazının başında da belirttiğimiz gibi sürdürülebilirlik ile ilgili kaygılar sadece üretim alanının konusu değil. Marina ve süperyat bağlama limanlarında yaşanan yoğunluklar, yeni sahil yatırımların azalması ve birçok ülkenin sahile yakın bağlamaları yasaklaması ile bağlantılı olarak mega-size yatlara olan taleplerde düşüş olduğu görülüyor. Ancak yat sahipleri ve kiralama müşterilerinin gösteriş merakı ve etkisi (Wahoo Effect) ise ticari amaçla kullanılmak üzere üretilmeye devam eden mega-size yatların üretimini arttırırken, özel yatlarda ise mid-size ve muhteşem ötesi tender arayışlarına sebep oluyor.

Wahoo Effect

Wahoo Effect, ticari amaç kullanımı için mega-size yatların üretimini arttırırken; özel yatlarda ise mid-size ve tender arayışlarını artırıyor.

Ham madde ve lojistik anlamda yaşanan tüm aksiliklere rağmen ufak yat pazarı bu aksilikten en önemli pozitif etkiyi alan pazar oldu. Geçmişte sadece gösterişli şekilde lojistik bir ihtiyaç olan tender’lar, özellikle ferah kabin kullanımları ve gelişmiş özellikleri ile hem mega yat sahiplerinin hem de deniz severlerin ufak koylarda gün boyu vakit geçirmesi için her gün daha da gelişmiş modeller sunmaya başladılar. Son zamanlarda hem ikinci el satışlarında hem de yeni üretimlerinde muazzam bir yoğunluk söz konusu. 2024’te de bu trend devam edecek.

Bitirirken…

Aynı 2023’te olduğu gibi, 2024’te ve hatta çok uzun yıllar süperyatların en büyük konusu sürdürülebilirlik olacak. Ancak bu yatların önümüzdeki yıllarda barınması ve “deniz kültürü” ise en çok konuşulacak konular arasında olacak. Yat endüstrisi bu gelişmelere ve ülkelerin çevreye daha duyarlı olması konusunda gelişimlere ayak uyduracak ve hatta sürdürülebilirlik alanında birçok diğer endüstriye öncülük edecek durumda olacak.

Kaynakça: Polaris Market Research, Yacht Market Size Global Industry Report 2021 – 2028; Business Market Insights, Asia Pacific Luxury Yacht Market