Fahrelnissa Zeid Tate Modern'de!

Türkiye ve Orta Doğu’nun en önemli ve öncü sanatçılarından Fahrelnissa Zeid'in retrospektif sergisi, uluslar arası sanat dünyasındaki yerini de vurgulaması ile büyük önem taşıyor. Londra’da Tate Modern’in yeni binasında gerçekleşecek sergi 13 Haziran - 8 Ekim 2017 tarihleri arasında görülebilir.

 

 

Ünlü Kabaağaçlızade Şakir Paşa’nın kızı, gravür sanatçısı Aliye Berger ve Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi, seramik sanatçısı Füreyya Koral'ın teyzesi, ressam Melih Nejad Devrim ve tiyatrocu Şirin Devrim’in annesi Prenses Fahrelnissa Zeid, Türk resim tarihinin en önemli isimleri arasında yer alıyor. Sergide 14 yaşında yaptığı “Anneannem” portresinin yer alması beklenirken, eserin Fahrelniss Chakir imzalı oluşu da dikkat çekiyor.

 

 

 

 

14 yaşında resme başlayan Zeid, Sanay-i Nefise’nin ilk kadın öğrencileri arasında yer alıyor. Sanat eğitimine Paris'te Ranson Akademisi Stalbach Atölyesi’nde ve Türkiye'de Güzel Sanatlar Akademisi Namık İsmail atölyesinde devam eden sanatçı ayrıca D Grubu sanatçıları arasında yer almaktadır. Bu döneme ait çalışmalarında Anadolu’nun kilim desenlerine benzerlikleri ile Doğu temalarını işlerken Batı resim tekniklerini kullanması Third-class Passengers gibi eserlerinde görülebilir.

 

İlk kişisel sergisini 1944'te Maçka'daki Ralli Apartmanı’ndaki evinde açan sanatçının eserleri İstanbul, Amerika, Fransa, İngiltere, İrlanda, Belçika, İsviçre, Ürdün, Almanya ve İtalya’da pek çok sergide yer alması ile hatırlanabilir. 1954 yılındaki Londra ICA sergisinde Doğu ve Batı kültürleri arasında köprü oluşturan kadın olması da vurgulanmıştır. 1944 yılında evindeki sergide görülen Three Ways of Living ve Three Moments in a Day and a Life eserleri 73 yıl aradan sonra ilk defa Tate Modern’de sergilenecek.

 

 

İkinci evliliğini 1934 yılında Irak Kralı 1. Faysal’ın amcası Emir Zeid ile yaptıktan sonra eşinin görevi nedeniyle Londra’ya yerleşir. Irak devrimi ile hayatı altüst olan sanatçı maddi sıkıntılar çektiği dönemde de eser üretmeye devam edebilmiş ve bu döneme ait eserlerinde tavuk kemiklerini cilalayarak kullanmıştır. Sergide yer alacak nadir eserlerin büyük ilgi çekmesi bekleniyor.

 

 

Büyük boyutlu çalışmaları ile tanınan sanatçının eserlerinde Bizans mozaikleri, İslami ve Pers etkilerinin yanı sıra vitraya benzerlikleri de dikkat çekiyor. Tabloların yanı sıra çizim ve heykellerinin de görüleceği eserler, Zeid'in 40 yıllık sanat hayatında empresyonist ve soyut dönemlerinden portrelere dönüşünü de kapsayacak.

 

 

 

 

 

İstanbul Modern daimi koleksiyonunda yer alan 1951 tarihli My Hell yapıtı ilk defa müzenin koleksiyonunda yer alan 10 eser ile beraber müzenin dışına çıkacak ve sergide soyut çalışmaları ile figüratif eserleri görülebilecek. Octopus of Triton ve Sargasso Sea eserlerinde Doğu – Batı diyaloğuna getirdiği yorum görülebilecek. Zeid, figüratif çalışmalarından soyut eserlere geçiş dönemindeki tablolarından olan Struggle against Abstraction eserinin kinetik sanata benzerliği dikkat çekici olabilir.

 

1958 yılındaki Irak devriminden sonra sanatçının yoğunlaştığı portrelerde ise, tüm sanat hayatı boyunca çalıştığı tarzdan uzaklaşarak Bizans mozaiklerinde görülen abartılmış yüz hatlarına yakınlaşması da dikkat çekebilir. Sergide bu baskın hatlı portreler arasında 1964 yılında resmettiği Charles Estienne portresi öne çıkıyor.

 

 

1976 yılında Amman’a yerleşen sanatçı, Fahrelnissa Zeid Institute of Fine Arts adını taşıyan sanat enstitüsünü kurarak kız öğrencilere sanat dersleri vermenin yanı sıra hayatının sonuna kadar burada üretimlerine devam etti. Türkiye’de İstanbul Modern, Rezzan Has Müzesi, Elgiz Müzesi ve Pera Müzesi başta, dünyanın pek çok müze ve kişisel koleksiyonda eserleri bulunuyor.

 

 

Eserleri her daim değer gören sanatçının 1962 tarihinde İslami kaligrafi ve estetiğinden ilham alarak yapıtlaştırdığı “Break of the Atom and Vegetal Life” eseri, 2013’te Christie's müzayedesinde 2,741,000 dolara satılarak, Orta Doğulu bir sanatçının eserine ödenen en yüksel bedel olma unvanına da sahip olduğu hatırlanabilir.

 

 

Münih Haus der Kunst'ta gerçekleşen "Savaş Sonrası: Pasifik ve Atlantik Arasında Sanat” sergisi ve Torino’da bulunan Galleria Civica d'Arte Moderna e Contemporanea’da gerçekleşen L’emozione dei COLORI nell'arte (Sanatta Renklerin Duyguları) sergisinde 4 eseri görülen Zeid’in, Tate Modern’de gerçekleşecek Retrospektif sergisi ise Kasım 2017’de Berlin Deutsche Bank KunstHalle’de yer alacak.  Sergi kataloğuna ilave müzede Zeid’in sanatı ile ilgili panel ve etkinliklere katılmak da mümkün olabilecek. 

 

E-Bülten Üyeliği
OGGUSTO.COM'un özenle seçilmiş gustolu içeriğini haftalık olarak takip etmek için e-bültenimize üye olun.